Examkin

Soru

Zorluk: OrtaFiil Çekim Ekleri (Kip ve Şahıs Ekleri)

Türkçede '-m / -ım / -im' eki, eklendiği sözcüğün türüne ve cümledeki görevine göre fiil çekim eki (şahıs eki) veya isim çekim eki (iyelik eki) olarak kullanılabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte yer alan '-m / -ım / -im' eki diğerlerinden farklı bir çekim eki işleviyle kullanılmıştır?

  1. A
    Yarınki toplantıda sunumun son bölümünü ben sunacağım.
  2. Yol boyunca büyük bir keyifle dinlediğim ezgiler beni eskilere götürdü.Cevap
  3. C
    Uzun zamandır görmediğim arkadaşımı karşımda görünce çok şaşırdım.
  4. D
    Her akşam yatmadan önce mutlaka birkaç sayfa kitap okurum.
  5. E
    Bize önceden haber verseydin senin için güzel bir hazırlık yapardım.

Cevap

Yol boyunca büyük bir keyifle dinlediğim ezgiler beni eskilere götürdü. (Bu cümledeki 'dinlediğim' sözcüğünde yer alan '-im' eki, fiil çekim eki olan şahıs eki değil, isim çekim eki olan iyelik ekidir.)
Doğru cevap, 'dinlediğim' sözcüğünü içeren seçenektir. Bu sözcükteki '-im' eki, sıfat-fiil eki olan '-dik' ekine gelerek eylemin kime ait olduğunu belirten birinci tekil şahıs iyelik ekidir. İyelik ekleri isim çekim ekleridir. Diğer seçeneklerdeki sözcükler ise çekimli fiildir ve bu fiillerdeki '-m / -ım / -um' ekleri eylemi gerçekleştiren kişiyi bildiren şahıs ekleridir. Şahıs ekleri ise fiil çekim ekidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki ilgili sözcükler belirlenir ve kök-ek çözümlemesi yapılır.
'sunacağım' (sun-acak-ım), 'dinlediğim' (dinle-dik-im), 'şaşırdım' (şaş-ır-dı-m), 'okurum' (oku-r-um) ve 'yapardım' (yap-ar-dı-m) kelimeleri çözümlenir.
Sözcüklerin aldığı eklerin işlevlerini belirlemek için öncelikle kelimenin yapısını ve türünü analiz etmek gerekir.
2
Eklerin geldiği sözcüklerin türleri (çekimli fiil veya fiilimsi) ayırt edilir.
'sunacağım', 'şaşırdım', 'okurum' ve 'yapardım' sözcüklerinin kip eki alarak çekimlenmiş eylemler olduğu, 'dinlediğim' sözcüğünün ise sıfat-fiil eki (-dik) almış bir fiilimsi (isim soylu sözcük) olduğu görülür.
Fiil çekim ekleri (kip ve şahıs ekleri) çekimli fiillere gelirken; isim çekim ekleri (iyelik, hal vb.) isim ve isim soylu sözcüklere (fiilimsiler dahil) gelir.
3
Eklerin dil bilgisel işlevleri karşılaştırılır.
Çekimli fiillerdeki eklerin fiil çekim eki olan '1. tekil şahıs eki' olduğu; sıfat-fiildeki '-im' ekinin ise isim çekim eki olan '1. tekil şahıs iyelik eki' olduğu belirlenir.
Böylece 'dinlediğim' sözcüğündeki ekin isim çekim eki işleviyle diğerlerinden ayrıldığı netleştirilir.

Anahtar Kavram

Fiil Çekim Ekleri ile İsim Çekim Eklerinin Ayrımı (Şahıs ve İyelik Eki Farkı)
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Fiil Çekim Ekleri (Kip ve Şahıs Ekleri)

Bu konudan daha fazla soru