35. soruyu aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.
Bilimsel etkinlikte gözlem, ham duyusal verilerin doğrudan doğruya zihne aktarılması süreci olarak görülmüştür uzun süre. Oysa modern bilim tarihi ve felsefesi çalışmaları, gözlemin kuramlardan bağımsız bir 'saf algı' olmadığını, aksine her gözlem eyleminin arka plandaki kuramsal kabullerle şekillendiğini savunur. Başka bir deyişle, baktığımız şeyi nasıl gördüğümüz, zihnimizde önceden var olan kuramsal çerçeveler tarafından belirlenir. Bu durum özellikle ileri teknoloji ürünü bilimsel aletlerin kullanımıyla daha da belirgin bir boyut kazanır. Örneğin bir mikroskop veya teleskopla yapılan gözlem, sadece çıplak gözün fiziksel sınırlarını genişleten mekanik bir büyüteç işlevi görmez; aynı zamanda o cihazın tasarımına, optik yasalarına ve ışığın kırılma kuramlarına dayanan karmaşık bir teorik ağı da beraberinde getirir. Bilim insanı, mercekten bakarken gördüğü şeyi yorumlamak için bu araçların arkasında yatan fizik teorilerini baştan doğru kabul etmek durumundadır. Dolayısıyla bilimsel bir aletle elde edilen veri, doğanın dolaysız ve tarafsız bir yansıması değil, o aletin dayandığı kuramlar aracılığıyla inşa edilmiş, yapılandırılmış bir bilgidir. Bu bağlamda, deney ve gözlem sonuçlarının bilimsel meşruiyeti, kullanılan araçların kuramsal arka planının kabul görmüş olmasıyla doğrudan ilişkilidir.
Bu parçadan hareketle bilimsel araçlarla gerçekleştirilen gözlemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- AGözlem aletleri, insan duyularının fiziksel sınırlılıklarını tamamen ortadan kaldırarak doğayı olduğu gibi algılamamızı sağlar.
- BBilimsel araçlar, gözlem sürecinde çıplak gözün fiziksel sınırlarını aşmak ve gözlem sürecini kuramlardan arındırmak amacıyla tasarlanmıştır.
- Elde edilen bulguların bilimsel geçerliliği, bu bulguları sağlayan araçların dayandığı kuramsal temellerin kabul görmüş olmasına bağlıdır.Cevap
- DBilimsel araçların teknolojik düzeyi arttıkça, bu araçlarla yapılan gözlemlerin arka planındaki kuramsal bağımlılık düzeyi azalmaktadır.
- EParçada, bilim insanlarının gözlem yaparken araçların dayandığı fizik teorilerini sorgulamaktan kaçınmaları gerektiği doğrudan belirtilmiştir.