David Hume'a göre, bilardo masasında hareket eden bir topun diğerine çarparak onu harekete geçirdiğini gördüğümüzde, zihnimiz bu iki olay arasında zorunlu bir nedensellik bağı kurar. Ancak duyularımız bize sadece iki olayın ardışıklığını (birinci topun hareketi ve ardından ikinci topun hareketi) verir; aralarındaki o zorunlu 'bağ' veya 'güç' duyusal deneyimde asla doğrudan gözlemlenemez. Hume, nedensellik dediğimiz bu durumun aslında zihnin bir alışkanlığından ve izlenimlerin ardışık tekrarından doğan bir çağrışımdan ibaret olduğunu savunur.
Bu parçadan hareketle empirist felsefenin bilgiye yaklaşımıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- Zihindeki tüm düşüncelerin kaynağı duyusal izlenimlerdir; duyusal bir karşılığı olmayan ilişkisel kavramlar nesnel bir zorunluluğu değil, zihnin alışkanlığa dayalı çağrışımlarını gösterir.Cevap
- BNedensellik gibi temel kavramlar zihinde apriori (deney öncesi) olarak mevcuttur ve duyu deneyiminden gelen ham verilerin düzenlenmesini sağlar.
- CDış dünyadaki olaylar arasındaki zorunlu nedensel ilişkiler, insan aklının mantıksal ilkeleriyle duyulardan tamamen bağımsız olarak temellendirilir.
- DZihin, duyu deneyimlerinden elde ettiği izlenimlerle dış dünyadaki nesnel gerçekliği hiçbir öznel yorum veya zihinsel alışkanlık eklemeden doğrudan ve olduğu gibi kavrar.
- EDuyular sürekli değişen fiziksel dünyayı kavramada yetersiz kaldığından, gerçek ve kesin bilgiye ancak akılsal sezgiyle ulaşılabileceğini savunur.
Cevap
Zihindeki tüm düşüncelerin kaynağı duyusal izlenimlerdir; duyusal bir karşılığı olmayan ilişkisel kavramlar nesnel bir zorunluluğu değil, zihnin alışkanlığa dayalı çağrışımlarını gösterir.
Duyusal izlenimlerin bilginin tek kaynağı olduğunu savunan empirizmde, duyularla doğrudan algılanamayan nedensellik bağı gibi ilişkisel kavramlar nesnel bir gerçekliğe değil, zihnin çağrışımsal alışkanlıklarına dayanır. Bu durum parçadaki bilardo topu örneği ve nedenselliğin zihinsel bir alışkanlık olduğu tespitiyle doğrudan örtüşmektedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Empirizm ve David Hume'un Nedensellik Eleştirisi
Tahmini Süre:2m 0s