Bir gülün şekli, büyüklüğü ve hareket durumu o nesnenin kendisine aittir; gül, biz onu algılasak da algılasak da bu niteliklere doğrudan sahiptir. Ancak gülün kokusu, rengi veya tadı gülün kendisinde o şekilde bulunmaz; bunlar nesnenin birincil niteliklerinin bizim duyu organlarımız üzerinde bıraktığı etkilerdir. John Locke’a göre zihnimiz, bu iki nitelik türünün deneyimlenmesi yoluyla bilgiyle donatılır.
Bu parçadan hareketle John Locke'un bilgi felsefesi hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- ADuyu verileri öznel ve yanıltıcı olduğundan, nesnelerin birincil niteliklerinin bilgisine ancak doğuştan gelen rasyonel ilkelerle ulaşılabilir.
- BZihindeki fikirlerin doğruluğu, onların dış dünyadaki nesnel gerçekliğe uygunluğuyla değil, akılsal önermelerin mantıksal olarak çelişkisiz olmasıyla belirlenir.
- İster nesnenin kendisine ait olsun ister duyularımızın bir etkisi olsun, zihindeki tüm fikirlerin nihai kaynağı deneyimdir.Cevap
- DDuyuların getirdiği ikincil niteliklerin kişiden kişiye değişmesi, insan bilgisinin hiçbir zaman kesin ve genelgeçer olamayacağını gösterir.
- ENesnelerin birincil niteliklerini algılayabilmek için insan zihninin deneyimden önce var olan kavramsal kategorilerle donatılmış olması gerekir.
Cevap
İster nesnenin kendisine ait olsun ister duyularımızın bir etkisi olsun, zihindeki tüm fikirlerin nihai kaynağı deneyimdir.
Parçada Locke’un nesnelerin birincil ve ikincil niteliklerine dair yaptığı ayrım açıklanmaktadır. Birincil nitelikler (şekil, büyüklük vb.) nesnenin kendisinde bulunurken, ikincil nitelikler (renk, koku vb.) nesnelerin duyularımız üzerindeki etkileriyle oluşur. Her iki durumda da zihin bu bilgileri ancak dış dünyayı deneyimleyerek elde edebilir. Dolayısıyla zihindeki tüm fikirlerin kaynağının deneyim olduğu tezi Locke'un empirist felsefesine doğrudan uygundur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Empirizm (Deneycilik)