Empirizm (Deneycilik)

Bir gülün şekli, büyüklüğü ve hareket durumu o nesnenin kendisine aittir; gül, biz onu algılasak da algılasak da bu niteliklere doğrudan sahiptir. Ancak gülün kokusu, rengi veya tadı gülün kendisinde o şekilde bulunmaz; bunlar nesnenin birincil niteliklerinin bizim duyu organlarımız üzerinde bıraktığı etkilerdir. John Locke’a göre zihnimiz, bu iki nitelik türünün deneyimlenmesi yoluyla bilgiyle donatılır.

Bu parçadan hareketle John Locke'un bilgi felsefesi hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

John Locke'a göre, doğuştan zihnimizde hiçbir fikir bulunmaz. Örneğin, doğuştan görme engelli bir insan renk kavramına sahip olamaz; çünkü renkleri duyumsayabileceği bir deneyim yaşamamıştır. Zihnimiz ancak deneyim aracılığıyla şekillenir ve bilgi üretir.

Buna göre Locke'un bilgi görüşüyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aşağıda verilen empirist (deneyci) felsefeye ait kavramlar ile bu kavramların doğru açıklamalarını e��leştiriniz.

David Hume'a göre zihnin tüm içerikleri en nihayetinde dış dünyadan edindiğimiz duyusal verilere dayanır. Bir elmayı gördüğümüzde, kokladığımızda veya ona dokunduğumuzda zihnimizde oluşan canlı durumlar 'izlenimler'dir. Bu elmayı odadan çıktıktan sonra zihnimizde canlandırdığımızda ya da hatırladığımızda oluşan daha soluk kopyalar ise 'ideler' (düşünceler) olarak adlandır��lır. Hume'a göre zihnimizde izlenimi bulunmayan hiçbir ide var olamaz.

Buna göre, David Hume'un bu yaklaşımından hareketle empirist (deneyci) bilgi felsefesinin temel iddiası aşağıdakilerden hangisidir?

David Hume'a göre, bilardo masasında hareket eden bir topun diğerine çarparak onu harekete geçirdiğini gördüğümüzde, zihnimiz bu iki olay arasında zorunlu bir nedensellik bağı kurar. Ancak duyularımız bize sadece iki olayın ardışıklığını (birinci topun hareketi ve ardından ikinci topun hareketi) verir; aralarındaki o zorunlu 'bağ' veya 'güç' duyusal deneyimde asla doğrudan gözlemlenemez. Hume, nedensellik dediğimiz bu durumun aslında zihnin bir alışkanlığından ve izlenimlerin ardışık tekrarından doğan bir çağrışımdan ibaret olduğunu savunur.

Bu parçadan hareketle empirist felsefenin bilgiye yaklaşımıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Aşağıda John Locke ve David Hume'un empirist (deneyci) bilgi felsefelerine ait epistemolojik açıklamalar ile bu açıklamaların karşılık geldiği kavramsal tanımları eşleştiriniz.

John Locke'a göre zihin, duyular aracılığıyla gelen renk, sıcaklık, sertlik gibi basit fikirleri edilgin (pasif) bir şekilde kabul eder. Ancak bu basit fikirleri aldıktan sonra etkin hâle geçerek onları birleştirir, karşılaştırır ve soyutlar; böylece 'karmaşık fikirler' inşa eder. Örneğin, zihnimizdeki 'altın' fikri; sarılık, ağırlık, sertlik ve belirli bir biçim gibi basit fikirlerin bir araya getirilmesiyle oluşur. Zihin bu niteliklerin kendi başına var olamayacağını varsayarak onların altında yatan, onları destekleyen ortak bir taşıyıcı olarak 'töz' fikrine ulaşır.

Bu parçadan yola çıkılarak John Locke'un bilgi anlayışıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Aşağıda empirist (deneyci) bilgi felsefesinin temel kavramları ve bu kavramların epistemolojik açıklamaları karışık olarak verilmiştir. Bu kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Felsefe tarihinde 'Molyneux Problemi' olarak bilinen soru şudur: Doğuştan kör olan ve sadece dokunma duyusuyla bir küre ile bir küpü ayırt etmeyi öğrenen bir insan, gözleri açıldığında onlara dokunmadan sadece bakarak hangisinin küp hangisinin küre olduğunu ayırt edebilir miydi? John Locke bu soruya olumsuz yanıt verir. Locke'a göre zihinde başlangıçta hiçbir tasarım yoktur ve görme duyusuna dair ilk deneyimler, dokunma duyusundan elde edilen geçmiş deneyimlerle henüz zihinde birleştirilmemiştir.

Buna göre, Locke'un Molyneux problemine verdiği yanıt, empirist bilgi felsefesinin aşağıdaki görüşlerinden hangisini desteklemektedir?

Aşağıda John Locke ve David Hume'un empirist (deneyci) bilgi felsefelerine ait epistemolojik kavramlar ve bu kavramların tanımları verilmiştir. Sol sütundaki kavramları sağ sütundaki en uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Empirist (deneyci) bilgi felsefesinin iki kurucu figürü olan John Locke ve David Hume'un epistemolojik ayrımlarına ait aşağıdaki açıklamaları ilgili kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.