Examkin

Soru

Zorluk: KolayÇığ Oluşumu, Dağılışı ve Etkileri

Çığ; kar örtüsünün yer çekimi etkisiyle dik yamaçlardan aşağıya doğru hızla kayması olayıdır. Türkiye'de bu afetin en sık yaşandığı yer Doğu Anadolu Bölgesi'dir.

Buna göre, Doğu Anadolu Bölgesi'nde çığ afeti riskinin yüksek olmasında aşağıdakilerden hangisi etkili değildir?

  1. A
    Eğim ve engebe koşullarının belirgin olması
  2. B
    Kar yağışlarının ve kar kalınlığının fazla olması
  3. C
    Yamaçlardaki bitki örtüsünün tahrip edilmiş veya seyrek olması
  4. Bölgenin enlem derecesinin yüksek olmasına bağlı olarak sıcaklığın düşük olmasıCevap
  5. E
    Şiddetli rüzgarların karı sür��kleyerek yamaçlarda yığması

Cevap

Bölgenin enlem derecesinin yüksek olmasına bağlı olarak sıcaklığın düşük olması
Çığ riskinin yüksek olmasında engebe, kar kalınlığı, bitki örtüsünün cılızlığı ve rüzgar etkilidir. Ancak bölgenin soğuk olması ve karın erimemesi enlem derecesinin yüksekliğiyle değil, ortalama yükseltinin fazla olması (göreceli konum) ile ilgilidir. Aynı enlemde yer alan diğer bölgelerde çığ afetinin görülmemesi bunun enlemin doğrudan bir sonucu olmadığını kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Çığ oluşumuna etki eden faktörleri belirlemek.
Çığın oluşabilmesi için dik yamaç (eğim), kalın bir kar tabakası, kar tabakasını tutacak bitki örtüsünün eksikliği ve tetiği çekecek bir etken (rüzgar, deprem, insan sesi vb.) gerekir.
Çığ oluşumunun fiziki koşullarını ortaya koyarak seçenekleri değerlendirmek.
2
Doğu Anadolu Bölgesi'nin özelliklerini bu faktörlerle karşılaştırmak.
Doğu Anadolu'nun dağlık olması (eğim), yüksek olması (sıcaklığın düşmesi ve karın yerde kalması), rüzgarların karı biriktirmesi ve orman örtüsünün zayıf olması bölgede çığ riskini artıran etkenlerdir.
Bölgenin fiziki ve göreceli konum özelliklerinin afet üzerindeki etkisini incelemek.
3
Enlem (mutlak konum) etkisinin çığ üzerindeki rolünü analiz etmek.
Doğu Anadolu'da sıcaklığın düşük olması ve kar yağışının yoğun olması enlemden kaynaklanmaz. Türkiye genelinde aynı enlemlerdeki Ege kıyıları ile Doğu Anadolu'nun iklim koşullarının tamamen farklı olması, durumun enlemle değil yükselti ve karasallık (göreceli konum) ile açıklandığını gösterir.
Enlem etkisi ile göreceli konum farkını ayırt ederek çığ riski üzerindeki asıl sebebi saptamak.

Anahtar Kavram

Çığ oluşumunda göreceli konum (yükselti, eğim) ile mutlak konumun (enlem) etkilerinin ayırt edilmesi
Bu soruyu puanla

Konular

Çığ Oluşumu, Dağılışı ve Etkileri

Bu konudan daha fazla soru