Examkin

Çığ Oluşumu, Dağılışı ve Etkileri

3 soru

Tüm türler3Çoktan seçmeli1Eşleştirme2
Soru 1Soru →

Çığ; kar örtüsünün hızlı bir şekilde yamaç aşağı kaymasıyla oluşan, can ve mal kayıplarına yol açan önemli bir doğal afettir. Çığın oluşumunda, yayılışında ve sıklığında hem fiziki hem de beşerî faktörler rol oynar. Buna göre, çığ afetiyle ilgili sol sütunda verilen faktörler ile sağ sütunda verilen bu faktörlerin çığ oluşumuna etkilerini gösteren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bakı Etkisi
Eğim Koşulları
Bitki Örtüsü
Beşerî Fakt��rler

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bakı Etkisi - Güneş gören yamaçlardaki sıcaklık değişimi; Eğim Koşulları - Yamaç açısının 30∘−45∘30^\circ - 45^\circ olması; Bitki Örtüsü - Ormanların karı tutarak bariyer görevi görmesi; Beşerî Faktörler - Kış sporları ve yol yapımı gibi faaliyetler.
Bakı etkisi kar tabakalarındaki bağı zayıflatırken, eğim karın kayması için gerekli fiziksel açıyı sağlar. Bitki örtüsü karı yamaçta sabitleyerek engel oluştururken, beşerî faktörler yapay tetiklemelerle çığa neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Bakı etkisinin kar tabakası üzerindeki etkisini belirleme.
Bakı, güneşe dönük yamaçlarda sıcaklığın gün içinde değişmesiyle karın eriyip tekrar donmasına ve tabakalar arasındaki bağın zayıflamasına neden olur. Bu durum ilk açıklamayla eşleşir.
Bakı faktörünün çığ oluşumundaki fiziksel etkisini kavramak.
2
Eğim koşullarının çığ oluşumu için ideal sınırlarını saptama.
Yamaç eğiminin 30∘30^\circ ile 45∘45^\circ arasında olması, kar kütlesinin yer çekimi etkisiyle kayabilmesi için en elverişli aralıktır. Bu durum ikinci açıklamayla eşleşir.
Eğim derecesinin çığ riskini nasıl belirlediğini analiz etmek.
3
Bitki örtüsünün çığ üzerindeki koruyucu rolünü açıklama.
Sık ağaç toplulukları karı yamaçta sabitleyerek doğal bir engel oluşturur ve çığ riskini azaltır. Bu durum üçüncü açıklamayla eşleşir.
Doğal bitki örtüsünün afeti önleyici etkisini anlamak.
4
Beşerî faktörlerin çığ tetikleme mekanizmasını inceleme.
Kayak turizmi, yol yapım çalışmaları veya yüksek ses çıkaran insan aktiviteleri yamaçtaki kar kütlesinin dengesini bozarak çığa sebep olur. Bu durum dördüncü açıklamayla eşleşir.
İnsan faaliyetlerinin doğal afetler üzerindeki etkisini değerlendirmek.

Anahtar Kavram

Çığ oluşumuna etki eden fiziki ve beşerî faktörler ile bunların etki mekanizmaları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru →

Çığ oluşumu; yer şekilleri, meteorolojik koşullar ve bitki örtüsü gibi çeşitli fiziki ve beşeri unsurların etkisiyle gerçekleşir.

Buna göre, sol tarafta verilen çığ oluşum faktörleri ile sağ tarafta verilen açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Eğim
Aşırı Kar Yağışı
Bitki Örtüsünün Tahribi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eğim kavramı kar kütlesinin yer çekimi etkisiyle kayması için gereken yamaç dikliğiyle; Aşırı Kar Ya��ışı kar kütlesinin kalınlık ve ağırlığını artıran meteorolojik faktörle; Bitki Örtüsünün Tahribi ise karı tutan ağaçların yok olmasıyla eşleşir.
Çığ oluşumunda yer şekillerini temsil eden eğim, kar birikimini ve kütle ağırlığını temsil eden aşırı kar yağışı ile karın kaymasını engelleyen koruyucu bitki örtüsünün tahribi kavramları, tanımlarıyla doğru bir şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Eğim faktörünü incelemek.
Eğim, karın yer çekimiyle hareket etmesi için gereken yamaç dikliğini ifade ettiği için ikinci açıklamayla eşleşir.
Eğim açısı arttıkça kar kütlesinin yamaçta tutunması zorlaşır ve kayma eğilimi artar.
2
Aşırı kar yağışı faktörünü incelemek.
Kar yağışı meteorolojik bir olaydır. Kısa sürede kar kalınlığını ve ağırlığını artırdığı için üçüncü açıklamayla eşleşir.
Taze kar tabakasının ağırlığı, alt kısımlardaki kar tabakalarının üzerindeki baskıyı artırarak kaymayı tetikler.
3
Bitki örtüsünün tahribini incelemek.
Ağaçların kesilmesi veya yok edilmesi doğal engelleri ortadan kaldırdığı için birinci açıklamayla eşleşir.
Gür ağaç ve bitki toplulukları kar tabakasını zemine bağlayan ve çığın hızlanmasını önleyen doğal bariyerlerdir.

Anahtar Kavram

Çığ oluşumuna etki eden faktörlerin (yer şekilleri, klimatolojik olaylar ve beşeri faaliyetler) sınıflandırılması
Soru 3Soru →

Çığ; kar örtüsünün yer çekimi etkisiyle dik yamaçlardan aşağıya doğru hızla kayması olayıdır. Türkiye'de bu afetin en sık yaşandığı yer Doğu Anadolu Bölgesi'dir.

Buna göre, Doğu Anadolu Bölgesi'nde çığ afeti riskinin yüksek olmasında aşağıdakilerden hangisi etkili değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölgenin enlem derecesinin yüksek olmasına bağlı olarak sıcaklığın düşük olması

Cevap

Bölgenin enlem derecesinin yüksek olmasına bağlı olarak sıcaklığın düşük olması
Çığ riskinin yüksek olmasında engebe, kar kalınlığı, bitki örtüsünün cılızlığı ve rüzgar etkilidir. Ancak bölgenin soğuk olması ve karın erimemesi enlem derecesinin yüksekliğiyle değil, ortalama yükseltinin fazla olması (göreceli konum) ile ilgilidir. Aynı enlemde yer alan diğer bölgelerde çığ afetinin görülmemesi bunun enlemin doğrudan bir sonucu olmadığını kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Çığ oluşumuna etki eden faktörleri belirlemek.
Çığın oluşabilmesi için dik yamaç (eğim), kalın bir kar tabakası, kar tabakasını tutacak bitki örtüsünün eksikliği ve tetiği çekecek bir etken (rüzgar, deprem, insan sesi vb.) gerekir.
Çığ oluşumunun fiziki koşullarını ortaya koyarak seçenekleri değerlendirmek.
2
Doğu Anadolu Bölgesi'nin özelliklerini bu faktörlerle karşılaştırmak.
Doğu Anadolu'nun dağlık olması (eğim), yüksek olması (sıcaklığın düşmesi ve karın yerde kalması), rüzgarların karı biriktirmesi ve orman örtüsünün zayıf olması bölgede çığ riskini artıran etkenlerdir.
Bölgenin fiziki ve göreceli konum özelliklerinin afet üzerindeki etkisini incelemek.
3
Enlem (mutlak konum) etkisinin çığ üzerindeki rolünü analiz etmek.
Doğu Anadolu'da sıcaklığın düşük olması ve kar yağışının yoğun olması enlemden kaynaklanmaz. Türkiye genelinde aynı enlemlerdeki Ege kıyıları ile Doğu Anadolu'nun iklim koşullarının tamamen farklı olması, durumun enlemle değil yükselti ve karasallık (göreceli konum) ile açıklandığını gösterir.
Enlem etkisi ile göreceli konum farkını ayırt ederek çığ riski üzerindeki asıl sebebi saptamak.

Anahtar Kavram

Çığ oluşumunda göreceli konum (yükselti, eğim) ile mutlak konumun (enlem) etkilerinin ayırt edilmesi
Çığ Oluşumu, Dağılışı ve Etkileri Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin