Aşağıdaki cümlelerde koyu renkli olarak verilen isimler ile bu isimlerin dil bilgisel özellikleri eşleştirilmek istenmektedir. Buna göre, sol sütundaki cümlelerde yer alan isimleri sağ sütundaki uygun yapısal ve anlamsal açıklamalarla nasıl eşleştirirsiniz?
- Yeni anayasa taslağı üzerinde çalışan kurulun üyeleri, yarın son toplantısını yapacak.Hem topluluk adı niteliği taşıyan hem de ilgi (tamlayan) durumu eki almış bir isimdir.
- Yazarın toplumsal olaylara dair özgün düşünceleri, edebiyat çevrelerinde geniş yankı uyandırdı.Fiilden türemiş, soyut anlamlı olup hem çoğul hem de iyelik eki almış bir isimdir.
- Kış aylarında pencereden sızan soğuktan korunmak için kalın perdeler astılar.Fiilden türemiş, somut anlamlı olup ayrılma (çıkma) durumu eki almış bir isimdir.
- Bilim insanları, insanlığın ortak mirasını korumak için yeni bir proje başlattı.Somut bir isimden türetilerek soyut anlam kazanmış ve ilgi (tamlayan) durumu eki almış bir isimdir.
Cevap
Sol sütundaki cümlelerde geçen isimler, sağ sütundaki tanımlarla sırasıyla eşleşmektedir: 'kurulun' kelimesi topluluk adı ve ilgi ekiyle; 'düşünceleri' kelimesi fiilden türemiş soyut isim, çoğul ve iyelik ekleriyle; 'soğuktan' kelimesi fiilden türemiş somut isim ve ayrılma ekiyle; 'insanlığın' kelimesi ise somut isimden türemiş soyut isim ve ilgi ekiyle eşleşir.
Verilen cümlelerdeki isimler çözümlendiğinde: 'kurulun' sözcüğü topluluk adıdır ve ilgi durumu eki almıştır; 'düşünceleri' sözcüğü düşün- fiilinden türemiş soyut bir isim olup çoğul ve iyelik eki almıştır; 'soğuktan' sözcüğü soğumak fiilinden türemiş somut bir isimdir ve ayrılma eki almıştır; 'insanlığın' sözcüğü ise somut bir isim olan insan kelimesinden türetilip soyut anlam kazanmış ve ilgi eki almıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İsimlerin yapısal özellikleri, türeme yolları, anlam türleri (somut, soyut, topluluk) ve aldıkları çekim ekleri (iyelik, hal ekleri).