Kelimelerin kök yapısına bağlı olarak yapım eklerinin yüklendiği işlevler değişkenlik göst… — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi)

Kelimelerin kök yapısına bağlı olarak yapım eklerinin yüklendiği işlevler değişkenlik gösterebilir. Sesteş bir yapım eki olan '-ar / -er', hem isim köklerine hem de fiil köklerine gelerek yeni sözcükler türetebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte yer alan '-ar / -er' eki, diğerlerinden farklı işlevde bir yapım eki olarak kullanılmıştır?

A
Uzun süren yürüyüşün ardından yorgunluktan gözlerinin altı morardı.
B
Güz mevsimi geldiğinde ormandaki bütün meşe yaprakları sarardı.
Annesinin en sevdiği çiçeği yanlışlıkla saksısından kopardı.Cevap
D
Hava birdenbire karardı ve gökyüzün�� siyah bulutlar kapladı.
E
Hüzünlü şiiri okurken şairin gözleri yaşardı.

Cevap

Annesinin en sevdiği çiçeği yanlışlıkla saksısından kopardı.

'Annesinin en sevdiği çiçeği yanlışlıkla saksısından kopardı.' cümlesinde geçen 'kopardı' sözcüğünün kökü 'kop-' fiilidir. Bu fiil köküne gelen '-ar' eki, fiilden fiil türeten bir yapım eki (ettirgenlik/oldurganlık eki) olarak kullanılmıştır. Diğer bütün seçeneklerdeki altı çizili sözcüklerin kökleri ise isim soyundan gelmektedir ve buradaki ekler isimden fiil türetmiştir.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerde altı çizili olan sözcüklerin (morardı, sarardı, kopardı, karardı, yaşardı) köklerini belirlemek ve bunların isim mi fiil mi olduğunu saptamak.

'mor', 'sarı', 'kara' ve 'yaş' sözcüklerinin isim kökü; 'kop-' sözcüğünün ise fiil kökü olduğu tespit edilir.

Yapım ekinin işlevini ve türünü belirlemek için ekin eklendiği kökün sözcük türünü bilmek zorunludur.

Sözcüklerin aldığı '-ar / -er' ekinin işlevini analiz etmek.

mor-ar (isimden fiil), sar(ı)-ar (isimden fiil), kar(a)-ar (isimden fiil) ve yaş-ar (isimden fiil) türetilirken; kop-ar (fiilden fiil) türetilmiştir.

Aynı ses özelliklerine sahip olan yapım ekinin, eklendiği kelimenin kök türüne göre hangi kategoride (isimden fiil veya fiilden fiil) yer aldığını ortaya çıkarmak gerekir.

Diğerlerinden farklı bir yapım eki alan sözcüğü belirlemek.

'kopardı' sözcüğündeki '-ar' ekinin fiilden fiil yapım eki olduğu, diğerlerindeki eklerin ise isimden fiil yapım eki olduğu görülür. Dolayısıyla aranan farklı sözcük 'kopardı' olarak bulunur.

Bulunan eklerin tür karşılaştırması yapılarak tek farklı olan seçenek tespit edilmiş olur.

Anahtar Kavram

Yapım Eklerinin İşlevleri ve Sözcük Köklerinin Türleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru