Soru

Zorluk: OrtaYapım Ekleri (İsimden İsim, İsimden Fiil, Fiilden İsim, Fiilden Fiil)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükteki "-ı / -i / -u / -ü" eki, diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?

  1. A
    Arkeologlar, antik kentteki kazı çalışmalarına ara vermeden devam ediyor.
  2. B
    Rehber eşliğinde yapılan bu gezi, öğrencilerin tarih bilincini geliştirdi.
  3. C
    Mimarın tasarladığı bu modern yapı, şehrin siluetini tamamen değiştirdi.
  4. Sıcak havalardan bunalan aile, bu yıl da yazı yayladaki ahşap evlerinde geçirecek.Cevap
  5. E
    Öğretmenin tahtaya yazdığı son soru, sınıftaki herkesi derin bir düşünceye sevk etti.

Cevap

Sıcak havalardan bunalan aile, bu yıl da yazı yayladaki ahşap evlerinde geçirecek cümlesinde geçen "yazı" sözcü��ü
Sıcak havalardan bunalan aile, bu yıl da yazı yayladaki ahşap evlerinde geçirecek cümlesindeki 'yazı' sözcüğü, mevsim bildiren 'yaz' isim köküne belirtme durum eki (-ı) getirilerek oluşturulmuştur. Bu ek çekim eki göreviyle kullanılmıştır. Diğer seçeneklerdeki 'kazı', 'gezi', 'yapı' ve 'soru' sözcüklerinde yer alan ekler ise fiil köklerine gelerek onları isim yapan fiilden isim yapım ekleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen altı çizili sözcüklerin köklerini ve cümle içindeki anlamlarını belirleyin.
Kazı (kaz-mak fiili), gezi (gez-mek fiili), yapı (yap-mak fiili), soru (sor-mak fiili) eylem köklerine sahiptir. Yazı sözcüğü ise bu cümlede mevsim anlamında kullanıldığı için 'yaz' isim köküne sahiptir.
Sözcüğün isim mi yoksa fiil köklü mü olduğunu belirlemek, üzerine gelen ekin türünü doğru analiz etmenin ilk adımıdır.
2
Sözcüklerin aldığı ekin işlevini (sözcüğün anlamını veya türünü değiştirip değiştirmediğini) kontrol edin.
Gez-i, kaz-ı, yap-ı ve sor-u sözcüklerindeki ekler, fiil köklerini isme dönüştürdüğü için fiilden isim yapım ekidir. Yaz-ı sözcüğündeki ek ise isim köküne gelerek belirtme durumu işlevi kazanmış bir çekim ekidir.
Türkçede yapım ekleri sözcüğün anlamını veya türünü değiştirirken, çekim ekleri sözcüğün cümledeki diğer ögelerle ilişki kurmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Yapım ekleri ile çekim eklerinin işlevsel farkları ve sesteş köklerin cümle bağlamında ayırt edilmesi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla