Soru

Zorluk: OrtaEkonomi Alanında Yapılan İnkılaplar

Cumhuriyet'in ilk yıllarında milli ve bağımsız bir ekonomi oluşturmak amacıyla birçok önemli adım atılmıştır. Aşağıda bu dönemde ekonomi alanında yapılan bazı inkılaplar ve bu inkılapların temel özellikleri verilmiştir. Bu inkılaplar ile ilişkili oldukları temel özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Aşar Vergisinin KaldırılmasıTarımla uğraşan köylünün üzerindeki ağır vergi yükünü kaldırarak toplumsal adaleti ve üretimi artırmayı hedefleyen halkçı uygulama
  • Kabotaj Kanunu'nun ÇıkarılmasıTürk kara sularında deniz ticareti ve taşımacılığı hakkını yalnızca Türk gemilerine ve vatandaşlarına tanıyarak iktisadi bağımsızlığı güçlendiren yasal düzenleme
  • Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun KabulüÖzel sermaye birikimini desteklemek ve yerli üreticinin fabrika açmasını kolaylaştırmak amacıyla hazırlanan liberal nitelikli kanun
  • I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın UygulanmasıDünya Ekonomik Buhranı sonrasında özel sektörün yetersiz kalması üzerine temel tüketim mallarının üretimini devlet eliyle gerçekleştirmeyi amaçlayan program

Cevap

Eşleşme şu şekildedir: Aşar Vergisinin Kaldırılması - Tarımla uğraşan köylünün üzerindeki ağır vergi yükünü kaldırarak toplumsal adaleti ve üretimi artırmayı hedefleyen halkçı uygulama; Kabotaj Kanunu'nun Çıkarılması - Türk kara sularında deniz ticareti ve taşımacılığı hakkını yalnızca Türk gemilerine ve vatandaşlarına tanıyarak iktisadi bağımsızlığı güçlendiren yasal düzenleme; Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun Kabulü - Özel sermaye birikimini desteklemek ve yerli üreticinin fabrika açmasını kolaylaştırmak amacıyla hazırlanan liberal nitelikli kanun; I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın Uygulanması - Dünya Ekonomik Buhranı sonrasında ��zel sektörün yetersiz kalması üzerine temel tüketim mallarının üretimini devlet eliyle gerçekleştirmeyi amaçlayan program.
Yapılan eşleştirmede her inkılap kendi özgün amacıyla eşleşmektedir: Aşar vergisinin kaldırılması köylünün yükünü azaltarak toplumsal refahı ve üretimi artırmayı hedeflemiştir. Kabotaj Kanunu denizlerde milli hakimiyeti sağlayarak iktisadi bağımsızlığı getirmiştir. Teşvik-i Sanayi Kanunu özel sektörü canlandırmaya yönelik liberal bir adım iken, I. Beş Yıllık Sanayi Planı kriz ortamında devlet eliyle yürütülen planlı kalkınma modelini temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Aşar Vergisinin kaldırılmasının amacını belirleme
Bu vergi köylüden alınan ağır bir ürün vergisiydi. Kaldırılması köylüyü rahatlatmış ve halkçılık doğrultusunda toplumsal adalete hizmet etmiştir. Bu nedenle tarımla uğraşan köylünün üzerindeki vergi yükünü hafifletmeye dair açıklamayla eşleşir.
İnkılabın hedef kitlesini ve toplumsal etkisini analiz etmek doğru eşleştirmeyi sağlar.
2
Kabotaj Kanunu'nun temel niteliğini belirleme
Kabotaj Kanunu denizlerdeki egemenlik hakkıyla ilgilidir. Bu yasa yabancıların deniz ticareti tekelini kaldırarak bu hakkı Türk vatandaşlarına vermiştir ve doğrudan iktisadi bağımsızlığı (milliyetçilik) amaçlar. Bu yönüyle deniz ticaret hakkına ilişkin açıklamayla eşleşir.
Yasanın ulusal egemenlik ve deniz ticareti kapsamını kavramak gerekir.
3
Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun amacını saptama
Bu kanun özel sektöre teşvikler (vergi indirimi, arsa tahsisi vb.) sunarak sanayileşmeyi özel girişimciler yoluyla gerçekleştirmek amacıyla çıkarılmıştır. Dolayısıyla liberal nitelikli ve özel sermayeyi destekleyen kanun açıklamasıyla eşleşir.
Devletçilik öncesi dönemdeki özel girişimi destekleme çabasını anlamak önemlidir.
4
I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın uygulamaya geçiş nedenini belirleme
Özel sektörün sermaye yetersizliği ve 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın getirdiği zorluklar nedeniyle sanayileşme devlet eliyle yürütülmüştür. Bu plan devletçilik ilkesinin bir gereği olarak temel sanayi tesislerinin kurulmasını öngörür. Bu nedenle devlet eliyle planlı sanayileşme açıklamasıyla eşleşir.
Küresel krizlerin ve yerel sermaye yetersizliğinin devletçi politikalara geçişteki rolünü belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Ekonomi alanında yapılan inkılapların amaçları, yöntemleri (liberal/devletçi) ve ilişkili oldukları temel ilkeler (milliyetçilik, halkçılık, devletçilik).
Bu soruyu puanla