Examkin

Soru

Zorluk: ZorYan Anlam

Bir sözcüğün temel anlamından tamamen uzaklaşmadan, şekilsel veya işlevsel benzerlikler yoluyla kazandığı yeni anlamlara yan anlam denir.

Buna göre, aşağıdaki metinde numaralanmış sözcüklerden hangisi yan anlamıyla kullanılmıştır?

Vadiyi ikiye bölen nehrin suları, baraj gölünü (I) besleyen en önemli kaynaktı. Yaz aylarında sıcaklığın artmasıyla nehrin yatağındaki taşlar güneşin altında iyice (II) ısınmıştı. Su miktarının azalması, bölgedeki tarım faaliyetlerine ağır bir (III) darbe vurdu. Çiftçiler, ekinlerinin susuzluktan (IV) kurumaması için yeni kuyular açmak gibi farklı bir (V) yola başvurdular.

  1. ICevap
  2. B
    II
  3. C
    III
  4. D
    IV
  5. E
    V

Cevap

I numaralı 'besleyen' ifadesi yan anlamıyla kullanılmıştır.
I numaralı 'besleyen' sözcüğü, temel anlamı olan 'canlıyı besinle doyurmak' eyleminden yola çıkarak, 'bir kaynağı (gölü) suyla desteklemek' anlamında işlevsel benzerlik yoluyla kullanılmıştır. Bu kullanım temel anlamla somut bağını sürdürdüğü için yan anlamdır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki numaralanmış sözcüklerin temel anlamlarını belirleme.
'Beslemek' canlıyı doyurmak; 'ısınmak' sıcaklığı artmak; 'darbe' vurmak; 'kurumak' nemini kaybetmek; 'yol' yürünen şerit.
Kelimenin kazandığı yeni anlamın gerçek anlamla olan ilişkisini saptamak için temel anlamı bilmek gerekir.
2
Sözcüklerin cümle içindeki yeni anlamlarını ve temel anlamla bağlarını analiz etme.
'Besleyen' sözcüğünün baraj gölüne su sağlamak anlamında işlevsel benzerlikle kullanıldığı; 'darbe' ve 'yol' sözcüklerinin tamamen soyutlaşarak mecazlaştığı; 'ısınmak' ve 'kurumak' sözcüklerinin ise doğrudan temel anlamlarında kaldığı görülür.
Yan anlam ve mecaz anlam arasındaki temel farkı ortaya koymak.
3
Yan anlam tanımına uygun olan seçeneği belirleme.
İşlevsel benzerlik ilişkisini koruyan ve somut bir kaynağı besleme durumunu ifade eden I numaralı kullanımın yan anlam olduğu saptanır.
Doğru yanıta ulaşmak.

Anahtar Kavram

Yan anlam, bir sözcüğün temel anlamından tamamen kopmadan, şekilsel veya işlevsel benzerlikler yoluyla kazandığı yeni anlamları ifade eder.
Bu soruyu puanla

Konular

Yan Anlam

Bu konudan daha fazla soru