Soru

Zorluk: ZorTırnak İşareti, Yay Ayraç ve Köşeli Ayraç

Noktalama işaretlerinin işlevlerini araştıran bir öğrenci, yaptığı çalışmada tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın kullanım alanlarını incelemiştir.

Buna göre, bu öğrencinin incelediği aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu noktalama işaretlerinden herhangi birinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    Yazar, bu eserinde kahramanın yalnızlığını “Kendimi koca bir şehirde tek başına kalmış hissediyorum.” ifadesiyle betimler.
  2. B
    Eski Türk edebiyatı araştırmalarında Şeyhi’nin [asıl adı Sinan (ö. 1431?)] Harname’si, hiciv türünün en yetkin örneklerinden biri kabul edilir.
  3. Araştırmacının Türk Dili dergisindeki “Eski Türkçe Dönemi Eserleri”’nde yer alan tahlilleri, dil tarihimize ışık tutacak niteliktedir.Cevap
  4. D
    Sanatçı, söyleşisinde edebiyatın işlevini şöyle tanımlar: “Edebiyat, insanı insana anlatma sanatı, insani değerleri koruma çabasıdır.”
  5. E
    Edebiyat tarihimizde Servetifünun Dönemi şairlerinden Tevfik Fikret [Haluk’un Defteri (1911)], eserlerinde hem bireysel hem de toplumsal temaları işlemiştir.

Cevap

Araştırmacının Türk Dili dergisindeki “Eski Türkçe Dönemi Eserleri”nde şeklinde yazılması gereken cümlede, tırnak işaretinden sonra kesme işaretinin kullanılması hatalıdır.
Türk Dil Kurumu kuralları gereği, tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz. Bu kurala göre tırnak işareti zaten bir ayırma işlevi gördüğü için kesme işareti mükerrer (gereksiz) olur. Eski Türkçe Dönemi Eserleri ifadesinin ardından gelen ekin kesme işaretiyle ayrılarak yazılması bu kuralı ihlal ettiği için noktalama hatası barındırır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın kullanımlarını tek tek analiz edin.
Her seçenekteki ilgili noktalama işaretlerinin kullanım kuralları belirlenir.
Hatalı kullanımı tespit edebilmek için her bir noktalama işaretinin bağlam içindeki görevini anlamak gerekir.
2
İkinci dereceden açıklamaların (ayraç içinde ayraç) doğru hiyerarşide kullanılıp kullanılmadığını denetleyin.
Dışta köşeli ayraç [ ], içte yay ayraç ( ) hiyerarşisinin doğru uygulandığı doğrulanır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre ayraç içinde ayraç kullanılması gerektiğinde dıştaki köşeli ayraç olmalıdır.
3
Tırnak işaretine getirilen eklerin yazımını kontrol edin.
Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaması gerektiği kuralı hatırlanır.
Tırnak işareti zaten bir ayırma işlevi gördüğünden ekstradan kesme işareti kullanılması mükerrerlik yaratır ve yazım/noktalama hatası oluşturur.
4
Hatalı ifadenin yer aldığı cümleyi belirleyin.
“Eski Türkçe Dönemi Eserleri”’nde ifadesinin hatalı olduğu, doğrusunun “Eski Türkçe Dönemi Eserleri”nde şeklinde yazılması gerektiği tespit edilir.
Tırnak işaretinden sonra kullanılan kesme işareti yazım kurallarına aykırıdır.

Anahtar Kavram

Tırnak işaretinden sonra gelen eklerin kesme işareti kullanılmadan doğrudan eklenmesi kuralı ve ayraç içi ayraç hiyerarşisi.
Bu soruyu puanla