Examkin

Tırnak İşareti, Yay Ayraç ve Köşeli Ayraç

13 soru

Soru 1Soru →

Eser ve yazar adlarının, açıklayıcı bilgilerin ve alıntıların yer aldığı aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama kurallarına uyulmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tanzimat Dönemi'nin önemli tiyatro yapıtlarından olan Şair Evlenmesi (1860)'nde, görücü usulü evliliğin yol açtığı toplumsal aksaklıklar mizahi bir dille ele alınmıştır.

Cevap

Tanzimat Dönemi'nin önemli tiyatro yapıtlarından olan Şair Evlenmesi (1860)'nde, görücü usulü evliliğin yol açtığı toplumsal aksaklıklar mizahi bir dille ele alınmıştır. cümlesinde yay ayraç kullanımı hatalıdır; ek ayraçtan önce gelmeli ve 'Şair Evlenmesi'nde (1860)' şeklinde yazılmalıdır.
Noktalama kurallarına göre özel veya cins isimlere getirilen ekler yay ayraçtan önce yazılmalıdır. Şair Evlenmesi yapıtına ek getirilirken yapılan 'Şair Evlenmesi (1860)'nde' şeklindeki kullanım hatalıdır. Doğru yazım 'Şair Evlenmesi'nde (1860)' biçiminde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerde yer alan yay ayraç, köşeli ayraç ve tırnak işaretlerinin kullanıldığı noktaları belirlemek.
Tüm cümlelerde bu üç noktalama işaretinin farklı işlevlerde kullanıldığı (alıntı, eser adı, iç içe açıklama, tarih vb.) tespit edilir.
Sorunun odaklandığı noktalama kurallarını her bir cümle özelinde sınamak gerekir.
2
Yay ayraca ek getirilme kuralını incelemek.
TDK kurallarına göre, özel veya cins isimlere getirilen ekler ayraçtan önce yazılmalıdır. Şair Evlenmesi yapıtına getirilen bulunma durumu eki (-de), yay ayraçtan sonra yazılmıştır.
Yay ayraç içine alınan ek bilgilerin ana cümlenin akışını ve kelime-ek ilişkisini bozmaması gerekir.
3
Hatalı kullanımı tespit edip diğer çeldiricilerin doğruluğunu teyit etmek.
Diğer seçeneklerdeki iç içe ayraç hiyerarşisi (köşeli ayraç dışta, yay ayraç içte), tırnak içindeki alıntıların noktalaması ve tırnaktan sonra eklerin kesme işareti olmadan getirilmesi kurallarının doğru uygulandığı görülür.
Çözümün kesinliğinden emin olmak amacıyla tüm seçeneklerin elenmesi sağlanır.

Anahtar Kavram

Yay Ayraç, Köşeli Ayraç ve Tırnak İşaretinin Kullanım Kuralları ve Eklerin Getirilişi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru →

Edebî ve tarihî metinlerde; yazar ve eser adları ile açıklayıcı bilgilerin aktarılmasında tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın işlevlerine uygun kullanılması büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili herhangi bir noktalama yanlışı yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyat tarihçisi, Tanzimat Dönemi'nin bu önemli ismini [Recaizade Mahmut Ekrem (1847-1914)] eserlerindeki Batılılaşma teması üzerinden değerlendirir.

Cevap

Edebiyat tarihçisi, Tanzimat Dönemi'nin bu önemli ismini [Recaizade Mahmut Ekrem (1847-1914)] eserlerindeki Batılılaşma teması üzerinden değerlendirir.
Tanzimat Dönemi'nin bu önemli ismini [Recaizade Mahmut Ekrem (1847-1914)] ifadesinde, açıklayıcı bilginin (Recaizade Mahmut Ekrem) yay ayraç içinde gösterilmesi ve bu yay ayracın dıştaki köşeli ayraçla çevrelenmesi Türk Dil Kurumunun köşeli ayraç kuralına (ayraç içinde ayraç kullanılması gerektiğinde dışta köşeli ayraç kullanılır) tamamen uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın kullanım alanlarını belirlemek.
Cümlelerde bu işaretlerin sırasıyla doğrudan/dolaylı aktarımda, ek getirmede, ayraç hiyerarşisinde ve eser adlarına gelen eklerde kullanıldığı tespit edilmiştir.
Hatalı kullanımları tespit edip doğru seçeneğe ulaşmak.
2
Ayraçların iç içe kullanıldığı ve eklerin yerleşimini içeren cümleleri kontrol etmek.
Yazarın adı ve tarihlerinin yer aldığı cümlede köşeli ayraç içte, yay ayraç dışta kullanılarak hata yapılmıştır. Şair ismine getirilen ek ise ayraçtan önce yazılması gerekirken ayraçtan sonra yazılmıştır.
Ayraç içi ayraç hiyerarşisi ve ayraçlı sözcüklere ek getirilmesi kurallarını denetlemek.
3
Tırnak işaretinin kullanıldığı alıntı ve eser adı içeren cümleleri kontrol etmek.
Dolaylı aktarım içeren cümlenin tırnak içine alınması ve tırnaklı eser adına gelen ekin kesmeyle ayrılması hatalı bulunmuştur.
Doğrudan anlatım tırnak kuralları ile tırnaktan sonra ek getirilmesi kurallarını denetlemek.
4
Geriye kalan seçeneğin doğruluğunu onaylamak.
Tanzimat Dönemi yazarının açıklandığı ifadede dışta köşeli ayraç, içte yay ayraç kullanımı tamamen doğrudur ve başka bir noktalama hatası yoktur.
Doğru yanıtı kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Tırnak İşareti, Yay Ayraç ve Köşeli Ayracın TDK Kurallarına Göre Kullanımı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyat tarihimizin önemli şahsiyetlerinden Halikarnas Balıkçısı [Cevat Şakir Kabaağaçlı (1886-1973)] Bodrum'a olan aşkıyla tanınır.

Cevap

Edebiyat tarihimizin önemli şahsiyetlerinden Halikarnas Balıkçısı [Cevat Şakir Kabaağaçlı (1886-1973)] Bodrum'a olan aşkıyla tanınır.
Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda en dışta köşeli ayraç, onun içinde ise yay ayraç kullanımı doğrudur. Halikarnas Balıkçısı ile ilgili bilgi veren cümlede bu kurala tam olarak uyulmuştur ve herhangi bir noktalama yanlışı yapılmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayraç kullanımlarını tek tek inceleyin.
Dört cümlede çeşitli noktalama ve yazım hataları tespit edilirken bir cümlede kurallara tamamen uyulduğu gör��lür.
Soruda noktalama yanlışı yapılmayan cümlenin bulunması istenmektedir.
2
Köşeli ayraç ve yay ayracın iç içe kullanımını denetleyin.
Halikarnas Balıkçısı isminden sonra gelen açıklamalarda dışta köşeli ayraç [ ], içte ise doğum-ölüm tarihlerini belirtmek için yay ayraç ( ) kullanılmıştır. Bu kullanım TDK kurallarına tamamen uygundur.
Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda dıştaki ayraç köşeli ayraç, içteki ayraç ise yay ayraç olmalıdır.
3
Diğer cümlelerdeki tırnak işareti ve yazım hatalarını belirleyin.
Dolaylı aktarımda tırnak işareti kullanılması, aktarım öncesi noktalı virgül konması, zarf-tümleci arasına virgül konması ve bağlaç olan 'ki'nin yazımıyla ilgili hatalar elenir.
Doğru seçeneğe ulaşmak için diğer seçeneklerdeki hataların gerekçeleri doğrulanmalıdır.

Anahtar Kavram

Tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın Türk Dil Kurumu kurallarına uygun olarak kullanılması.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak işareti, yay ayraç veya köşeli ayracın kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tevfik Fikret (Servetifünun Dönemi'nin (1896-1901) en önemli temsilcisi) şiirlerinde aruz ölçüsünü başarıyla uygulamıştır.

Cevap

Tevfik Fikret ile başlayan cümlede iç içe iki açıklama yer almaktadır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda dışta köşeli ayraç [ ], içte ise yay ayraç ( ) kullanılmalıdır. Bu c��mlede dıştaki ayraç da yay ayraç olarak kullanıldığı için noktalama yanlışı yapılmıştır.
Tevfik Fikret ile başlayan cümlede, sanatçının edebi dönemi ve bu dönemin yılları iç içe iki ayraçla verilmiştir. TDK kurallarına göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır. Bu cümlede dıştaki ayracın köşeli ayraç [ ] olması gerekirken yay ayraç ( ) yapılması noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki ayraç ve tırnak işaretlerinin kullanım amaçlarını belirlemek.
Tevfik Fikret ile başlayan cümlede bir açıklamanın içine tarihsel bir ek bilgi (1896-1901) yerleştirilerek iç içe ayraç ihtiyacı doğduğu görülür.
İç içe ayraç kullanımının kuralını test etmek.
2
İç içe ayraç kullanımına ilişkin TDK kuralını uygulamak.
Kural gereği dıştaki ayraç köşeli ayraç [ ] olmalıdır: Tevfik Fikret [Servetifünun Dönemi'nin (1896-1901) en önemli temsilcisi].
Hatalı kullanımı tespit edip düzeltmek.

Anahtar Kavram

Ayraç içinde ayraç kullanılması durumunda dıştaki ayracın köşeli ayraç, içteki ayracın ise yay ayraç olması kuralı.
Soru 5Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyat eleştirmeni, son makalesinde şunları dile getirir: "Yazarın bu romanında kullandığı dil (bazı dönem arkadaşları bunu 'aşırı süslü' (yapay) bulsa da) aslında onun üslup arayışının bir sonucudur."

Cevap

Edebiyat eleştirmeninin sözünün aktarıldığı cümlede, yay ayraç içinde başka bir yay ayraç kullanılmıştır. Türk Dil Kurumunun kurallarına göre ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda dıştaki ayracın köşeli ayraç olması gerekir.
Edebiyat eleştirmeninin sözünün aktarıldığı cümlede, yay ayraç içinde başka bir yay ayraç kullanılmıştır. Türk Dil Kurumunun kurallarına göre ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda dıştaki ayracın köşeli ayraç olması gerekir. Dolayısıyla cümlenin doğrusu '... dil [bazı dönem arkadaşları bunu 'aşırı süslü' (yapay) bulsa da] aslında ...' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki ayraç ve tırnak işareti kullanımlarını tek tek incelemek.
Edebiyat eleştirmeninin sözünün aktarıldığı cümlede iç içe geçmiş iki ayraç kullanımı tespit edilmiştir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre ayraç hiyerarşisinin doğru kurulup kurulmadığını kontrol etmek gerekir.
2
İç içe geçen ayraçların türlerini kontrol etmek.
İç içe geçmiş her iki ayracın da yay ayraç şeklinde kullanıldığı görülmüştür.
TDK kurallarına göre ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılması zorunludur.
3
Hatalı kısmı tespit ederek cümlenin doğru halini belirlemek.
Cümlenin doğru biçimi '... dil [bazı dönem arkadaşları bunu 'aşırı süslü' (yapay) bulsa da] aslında ...' şeklinde olmalıdır.
Hatalı kullanımın tespit edilmesiyle doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

Ayraç içinde ayraç kullanılması durumunda dışta köşeli ayraç, içte yay ayraç kullanılması kuralı ve tırnak işaretinden sonra gelen eklere kesme işareti getirilmemesi kuralı.
Soru 6Soru →

Tanzimat Dönemi yazarlarından Şemsettin Sami (I) Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat (II) 1872 (III) (IV) adlı eserinde görücü usulü evliliğin zararlarını ele alır.

Bu cümlede numaralanmış yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: [ , ( , ) ]

Cevap

Köşeli ayraç ve yay ayraç hiyerarşisine uygun olarak doğru sıralama '[ , ( , ) ]' şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce, yani dışta köşeli ayraç kullanılır. Cümlede Şemsettin Sami'nin eseri olan Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat ile eserin yayımlandığı yıl olan 1872 bilgisi iç içe verilmiştir. Bu durumda dışta köşeli ayraç, içte ise yay ayraç kullanılmalıdır. Dolayısıyla doğru sıralama '[ , ( , ) ]' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ek açıklamaları ve bunların birbiriyle ilişkisini analiz etmek.
Şemsettin Sami'nin eserinin adı ve bu eserin basım yılı ana cümleye eklenmiş iç içe iki açıklamadır.
Noktalama işaretlerinin hangi kurallara göre yerleştirileceğini belirlemek için açıklama hiyerarşisini kurmak gerekir.
2
Ayraç içinde ayraç kullanım kuralını uygulamak.
Dışarıdaki açıklama için köşeli ayraç, bu açıklamanın içindeki basım yılı gibi daha özel bir açıklama için yay ayraç kullanılır.
Türkçe imla kurallarına göre ayraç içinde ayraç gerektiğinde dışta köşeli ayraç, içte yay ayraç kullanılır.
3
İşaretleri sırasıyla boşluklara yerleştirmek.
I numaralı yere köşeli ayraç açma, II numaralı yere yay ayraç açma, III numaralı yere yay ayraç kapama ve IV numaralı yere köşeli ayraç kapama işaretleri gelir.
Hiyerarşik sıralamaya göre doğru düzenleme elde edilir.

Anahtar Kavram

Ayraç içinde ayraç kullanımında köşeli ayraç ve yay ayraç hiyerarşisi
Soru 7Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevlerini araştıran bir öğrenci, yaptığı çalışmada tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın kullanım alanlarını incelemiştir.

Buna göre, bu öğrencinin incelediği aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu noktalama işaretlerinden herhangi birinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Araştırmacının Türk Dili dergisindeki “Eski Türkçe Dönemi Eserleri”’nde yer alan tahlilleri, dil tarihimize ışık tutacak niteliktedir.

Cevap

Araştırmacının Türk Dili dergisindeki “Eski Türkçe Dönemi Eserleri”nde şeklinde yazılması gereken cümlede, tırnak işaretinden sonra kesme işaretinin kullanılması hatalıdır.
Türk Dil Kurumu kuralları gereği, tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz. Bu kurala göre tırnak işareti zaten bir ayırma işlevi gördüğü için kesme işareti mükerrer (gereksiz) olur. Eski Türkçe Dönemi Eserleri ifadesinin ardından gelen ekin kesme işaretiyle ayrılarak yazılması bu kuralı ihlal ettiği için noktalama hatası barındırır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın kullanımlarını tek tek analiz edin.
Her seçenekteki ilgili noktalama işaretlerinin kullanım kuralları belirlenir.
Hatalı kullanımı tespit edebilmek için her bir noktalama işaretinin bağlam içindeki görevini anlamak gerekir.
2
İkinci dereceden açıklamaların (ayraç içinde ayraç) doğru hiyerarşide kullanılıp kullanılmadığını denetleyin.
Dışta köşeli ayraç [ ], içte yay ayraç ( ) hiyerarşisinin doğru uygulandığı doğrulanır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre ayraç içinde ayraç kullanılması gerektiğinde dıştaki köşeli ayraç olmalıdır.
3
Tırnak işaretine getirilen eklerin yazımını kontrol edin.
Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaması gerektiği kuralı hatırlanır.
Tırnak işareti zaten bir ayırma işlevi gördüğünden ekstradan kesme işareti kullanılması mükerrerlik yaratır ve yazım/noktalama hatası oluşturur.
4
Hatalı ifadenin yer aldığı cümleyi belirleyin.
“Eski Türkçe Dönemi Eserleri”’nde ifadesinin hatalı olduğu, doğrusunun “Eski Türkçe Dönemi Eserleri”nde şeklinde yazılması gerektiği tespit edilir.
Tırnak işaretinden sonra kullanılan kesme işareti yazım kurallarına aykırıdır.

Anahtar Kavram

Tırnak işaretinden sonra gelen eklerin kesme işareti kullanılmadan doğrudan eklenmesi kuralı ve ayraç içi ayraç hiyerarşisi.
Soru 8Soru →

Edebiyat araştırmacısı Cevdet Kudret (I) asıl adı Cevdet Kudret Solok'tur (1907-1992) (II) eserlerindeki bu durumu şöyle açıklar: (III) Sanatçı, yapıtlarında (IV) toplumsal gerçeklik (V) ilkesine bağlı kalmalıdır."

Bu cümlede boş bırakılan yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: [ / ] / " / ' / '

Cevap

Köşeli ayraç, köşeli ayraç, çift tırnak, tek tırnak, tek tırnak sıralaması
Cevdet Kudret'in asıl adı ve yaşam yıllarıyla ilgili açıklama, kendisi de yay ayraç içeren bir yapıya sahip olduğundan, bu dış açıklama köşeli ayraç içine alınmalıdır. Dolayısıyla birinci numaralı yere açılış köşeli ayracı, ikinci numaralı yere ise kapanış köşeli ayracı getirilmelidir. Yazarın doğrudan aktarılan sözü çift tırnak işareti içine alınmalıdır. Bu nedenle üçüncü numaralı yere çift tırnak işareti getirilmelidir. Çift tırnak içindeki cümlenin içinde ayrıca vurgulanmak istenen 'toplumsal gerçeklik' ifadesi tek tırnak işareti içine alınmalıdır. Bu yüzden dördüncü ve beşinci numaralı yerlere tek tırnak işareti getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ayraçların hiyerarşisini belirlemek.
(I) numaralı yere açılış köşeli ayracı [ ve (II) numaralı yere kapanış köşeli ayracı ] getirilmelidir.
Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır. Burada içteki tarih bilgisi yay ayraçla verildiği için dıştaki açıklama köşeli ayraç içine alınmalıdır.
2
Doğrudan alıntının nasıl gösterileceğini saptamak.
(III) numaralı yere çift tırnak işareti " getirilmelidir.
Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır.
3
Alıntı içindeki özel vurguyu belirlemek.
(IV) ve (V) numaralı yerlere tek tırnak işareti ' getirilmelidir.
Tırnak içinde verilen cümlenin içinde yeniden tırnağa alınması gereken bir sözü belirtmek için tek tırnak işareti kullanılır.

Anahtar Kavram

Tırnak İşareti, Yay Ayraç ve Köşeli Ayraç işaretlerinin doğru hiyerarşiyle kullanımı
Soru 9Soru →

Yahya Kemal Beyatlı (I) asıl adı Ahmed Agâh (II) 1884-1958 (III) (IV) (V) Kendi Gök Kubbemiz” adlı kitabında şiirlerini bir araya getirmiştir.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: [ - ( - ) - ] - “

Cevap

[ - ( - ) - ] - “
[ - ( - ) - ] - “ işaretlerinin sırasıyla getirilmesi doğrudur. Çünkü Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır. Bu doğrultuda dıştaki açıklama köşeli ayraçla, içteki tarih açıklaması ise yay ayraçla gösterilmiştir. Eser ismi olan 'Kendi Gök Kubbemiz' ifadesi tırnak içine alınmalıdır, cümlenin devamında kapatma tırnağı bulunduğu için boşluğa açma tırnağı getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ek açıklama yapısını ve iç içe geçmiş ayraç gereksinimini tespit etme.
Cümlede 'Yahya Kemal Beyatlı' ismi hakkında ek bir bilgi verilmektedir: 'asıl adı Ahmed Agâh (1884-1958)'. Bu ek bilginin içinde doğum ve ölüm yıllarını belirten ikinci bir ek bilgi daha yer almaktadır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce (dışta) köşeli ayraç kullanılır. Bu durumda dıştaki ayraç köşeli ayraç '[ ]', içteki ayraç ise yay ayraç '( )' olmalıdır.
2
Dış ve iç ayraçların konumlarını belirleme.
(I) numaralı yere köşeli ayraç açma işareti '[', (II) numaralı yere içteki açıklamayı başlatmak için yay ayraç açma işareti '(', (III) numaralı yere tarih bilgisini kapatmak için yay ayraç kapama işareti ')', (IV) numaralı yere ise dıştaki açıklamayı tamamlamak için köşeli ayraç kapama işareti ']' getirilmelidir.
Böylece '[asıl adı Ahmed Agâh (1884-1958)]' şeklinde doğru hiyerarşik yapı kurulmuş olur.
3
Kitap adını vurgulamak için tırnak işaretinin kullanımını inceleme.
(V) numaralı boşluktan sonra 'Kendi Gök Kubbemiz”' ifadesi gelmektedir ve ifadenin sonunda kapama tırnak işareti yer almaktadır. Dolayısıyla (V) numaralı yere eserin adını vurgulamak için açma tırnak işareti '“' getirilmelidir.
Cümle içerisindeki kitap başlıkları tırnak içine alınarak vurgulanır. Kapatma tırnağı cümlede hazır verildiği için sadece açma tırnağının eksik olduğu tespit edilir.

Anahtar Kavram

İç içe geçmiş açıklamalarda ayraç hiyerarşisi (dışta köşeli ayraç, içte yay ayraç) ve eser adlarının tırnak işaretiyle belirtilmesi kuralları.
Soru 10Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak işareti, yay ayraç veya köşeli ayracın kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Servetifünun Dönemi'nin önemli romancılarından Halit Ziya Uşaklıgil (asıl adı Halit Ziya (1866-1945)) "Mai ve Siyah" adlı eserinde dönemin aydın kesiminin hayal kırıklıklarını işler.

Cevap

Halit Ziya Uşaklıgil'in asıl adının ve tarihlerinin belirtildiği kısımda ayraç içinde ayraç kullanılmasından ötürü dıştaki ayracın köşeli ayraç olmaması nedeniyle noktalama hatası yapılan cümledir.
Halit Ziya Uşaklıgil'in asıl adı ve yaşam yılları hakkında bilgi veren kısımda, yay ayraç içinde tekrar yay ayraç kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır. Dolayısıyla bu kısmın '[asıl adı Halit Ziya (1866-1945)]' şeklinde yazılması gerekirdi. Bu kurala uyulmadığı için cümlede noktalama hatası yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki ayraç ve tırnak işareti kullanımlarını tek tek inceleyin.
Seçeneklerde yer alan özel ad açıklamaları, alıntılar ve eser isimlerindeki noktalama işaretleri belirlendi.
Hatalı kullanımı tespit edebilmek için her seçeneğin kurallara uygunluğunu denetlemeliyiz.
2
Köşeli ayraç ve yay ayraç hiyerarşisinin doğru kurulup kurulmadığını kontrol edin.
Halit Ziya Uşaklıgil'in asıl adı ve yaşam yıllarının belirtildiği kısımda iç içe iki yay ayraç kullanıldığı görüldü.
TDK kurallarına göre ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda dıştaki işaret mutlaka köşeli ayraç [ ] olmalıdır.
3
Diğer seçeneklerde yer alan tırnak işaretlerinin ve parantezlerin işlevlerini doğrulayın.
Diğer tüm seçeneklerde alıntıların, eser adlarının tırnak içine alınmasının ve ayraç hiyerarşisinin doğru uygulandığı kesinleşti.
Yanlışlığın yalnızca hiyerarşi hatasından kaynaklandığından emin olmak için diğer seçenekler elendi.

Anahtar Kavram

Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak işareti, yay ayraç veya köşeli ayracın kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyat tarihçisi, Tanzimat Dönemi romanı üzerine hazırladığı çalışmasında (özellikle Recaizade Mahmut Ekrem (1847-1914) üzerinde durarak) realist yönelimleri çözümler.

Cevap

Edebiyat tarihçisinin Tanzimat Dönemi romanı üzerine yaptığı çalışmayı anlatan cümle noktalama yanlışı içermektedir. Bu cümlede yay ayraç içinde yeniden yay ayraç kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda en dışta köşeli ayraç, içte ise yay ayraç kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede, parantez içinde parantez kullanılması gereken durumlarda uyulması gereken hiyerarşi kuralı ihlal edilmiştir. Türk Dil Kurumu'na göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gerektiğinde dıştaki ayraç köşeli ayraç [ ], içteki ise yay ayraç ( ) olmalıdır. Cümlede ise her iki düzeyde de yay ayraç kullanıldığı için noktalama yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki ayraç (parantez) ve tırnak işaretlerinin kullanım yerlerini ve hiyerarşisini inceleme.
Tüm seçeneklerde yer alan tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın kullanım amaçları belirlenir.
Noktalama kurallarına uygunluğun denetlenmesi için ön hazırlık yapılır.
2
Seçeneklerdeki ayraç içi ayraç kullanımlarını hiyerarşi kuralına göre kontrol etme.
Edebiyat tarihçisinin Tanzimat Dönemi romanını incelediği cümlede, yay ayraç ( ) içinde tekrar yay ayraç ( ) kullanılarak hiyerarşinin ihlal edildiği görülür.
TDK kurallarına göre dıştaki ayracın köşeli ayraç [ ] olması gerekirken yay ayraç kullanılması noktalama hatasıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki noktalama kullanımlarının doğruluğunu teyit etme.
Diğer cümlelerdeki doğrudan aktarımların tırnak içine alınması, köşeli ayraç dışta ve yay ayraç içte olacak şekilde yapılan doğru hiyerarşik kullanımlar ve vurgu amaçlı tırnak işaretleri kontrol edilir.
Diğer tüm cümlelerin noktalama kurallarına tamamen uygun olduğu saptanır.

Anahtar Kavram

Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce (dışta) köşeli ayracın kullanılması kuralı ve tırnak işaretinin işlevleri.
Soru 12Soru →

Türkçede tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın işlevlerine uygun kullanılması yazım doğruluğu açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu noktalama işaretlerinden birinin kullanımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyat araştırmalarında adından sıkça söz ettiren Abdülhak Hamit Tarhan (Şair-i Azam (1852-1937)) Türk şiirine getirdiği yeniliklerle tanınır.

Cevap

Edebiyat araştırmalarında adından sıkça söz ettiren Abdülhak Hamit Tarhan (Şair-i Azam (1852-1937)) Türk şiirine getirdiği yeniliklerle tanınır.
Doğru yanıt, Abdülhak Hamit Tarhan'ın unvanı ve yaşam tarihlerinin verildiği cümledir. Bu cümlede ayraç içinde ayraç kullanılması gerektiği halde dışta köşeli ayraç yerine yay ayraç kullanılmış, bu da noktalama hatasına yol açmıştır. Doğru yazım '[Şair-i Azam (1852-1937)]' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın kullanım amaçlarını belirleme
Seçeneklerde doğrudan alıntıların tırnak içine alınması, kitap adlarının tırnak içine alınması, eş anlamlı kelimelerin yay ayraçla belirtilmesi ve ayraç içinde ayraç kullanımı örneklenmiştir.
Noktalama kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığını test etmek için her bir noktalama işaretinin işlevini kontrol etmek gerekir.
2
Ayraç içinde ayraç kullanım kuralını inceleme
TDK kurallarına göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda dıştaki ayraç köşeli ayraç [ ], içteki ayraç ise yay ayraç ( ) olmalıdır.
İki yay ayracın iç içe kullanımı dil bilgisi standartlarına göre noktalama hatası oluşturur.
3
Hatalı kullanımı tespit etme
Abdülhak Hamit Tarhan ifadesinden sonra gelen kısımda '(Şair-i Azam (1852-1937))' şeklinde iç içe iki yay ayraç kullanıldığı görülmüştür. Bu kullanım yanlıştır; doğrusu '[Şair-i Azam (1852-1937)]' olmalıdır.
Köşeli ayraç kuralının ihlal edilip edilmediğini doğrulamak için yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılması kuralı.
Soru 13Soru →

Köşeli ayraç, yay ayraç ve tırnak işaretinin kullanımıyla ilgili olarak aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama hatası vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk edebiyatında psikolojik romanın önemli temsilcilerinden Peyami Safa (Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'nun yazarı (1899-1961)), Doğu-Batı çatışmasını eserlerinde sıkça işlemiştir.

Cevap

Peyami Safa'nın eserinin ve yaşam tarihlerinin belirtildiği kısımda iç i��e iki yay ayraç kullanılması noktalama hatasıdır. Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda dıştaki ayracın köşeli ayraç olması gerekir.
Peyami Safa'nın eserinin ve yaşam tarihlerinin belirtildiği kısımda iç içe iki yay ayraç kullanılması noktalama hatasıdır. Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda dıştaki ayracın köşeli ayraç olması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ayraç kullanımlarını ve hiyerarşiyi inceleyin.
Peyami Safa'dan sonra açılan yay ayracın içinde, doğum ve ölüm tarihlerini göstermek için tekrar bir yay ayraç açıldığı görülmektedir.
İç içe ayraç kullanımlarında Türk Dil Kurumu kurallarına göre hiyerarşi takibi yapılmalıdır.
2
Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda dıştaki ayracın köşeli ayraç olması kuralını uygulayın.
Dıştaki ayraç köşeli ayraç [ ], içteki ayraç ise yay ayraç ( ) olmalıdır.
Noktalama işaretlerinin işlevsel hiyerarşisini doğru kurmak için bu kural gereklidir.
3
Hatalı olan cümleyi belirleyin ve düzeltilmiş halini yazın.
Hatalı kullanım 'Peyami Safa (Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'nun yazarı (1899-1961))' şeklindeyken, doğrusu 'Peyami Safa [Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'nun yazarı (1899-1961)]' olmalıdır.
Seçenekteki noktalama hatasının kaynağını netleştirmek ve doğru yapıyı göstermek için.

Anahtar Kavram

Köşeli ayraç, yay ayraç ve tırnak işaretinin işlevleri ve kullanım hiyerarşisi
Tahmini Süre:2m 0s
Tırnak İşareti, Yay Ayraç ve Köşeli Ayraç Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin