Aşağıda canlılarda genetik varyasyonlara, mutasyonlara ve modifikasyonlara neden olan bazı hücresel ve çevresel olaylar ile bu olayların genetik sonuçları verilmiştir. Sol sütunda yer alan olayları, sağ sütundaki en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.
- Sağlıklı bir insanın karaciğer hücresinde -ışınları etkisiyle replikasyonu sırasında meydana gelen ve tamir edilemeyen bir nükleotit değişimiYavru bireylere aktarılamayan, ancak bireyin yaşam sürecinde ilgili vücut dokusunda mitotik bölünmelerle çoğalarak hücresel işlev bozukluğuna yol açabilen genetik değişim
- Dişi bir memelinin oogenez sürecindeki evresinde, homolog kromozom çiftlerinden birinin kutuplara rastgele çekilmesi sırasında meydana gelen ayrılmama olayıYavru döllerde kromozom sayısı anomalilerine yol açabilen ve homolog kromozomların bağımsız dağılımı ilkesinin dışına çıkılmasıyla oluşan kalıtsal düzensizlik
- Tek yumurta ikizlerinden birinin düzenli egzersizle kas kütlesini artırması, diğerinin ise hareketsiz bir yaşam sürmesi sonucu kas kütlelerinin farklı olmasıGen yapısında ve nükleotit diziliminde bir değişiklik meydana getirmeden, sadece fenotipik düzeyde geçici farklılaşma sağlayan ve sonraki nesillere aktarılmayan değişim
- Bir bitki türünde, mayoz bölünmenin evresinde bağlı genler arasında krossing-over gerçekleşmesi sonucu yeni gen kombinasyonlarına sahip gametlerin oluşmasıDiploit bir canlıda yeni alellerin ortaya çıkmasına yol açmayan ancak mevcut alellerin kromozom üzerindeki dizilim kombinasyonlarını değiştirerek gamet çeşitliliğini artıran kalıtsal olay
Cevap
Sağlıklı bir insanın karaciğer hücresindeki nükleotit değişimi, yavru bireylere aktarılamayan somatik genetik değişim açıklamasıyla; oogenezde homolog kromozomların ayrılmaması, yavru döllerde kromozom sayısı anomalilerine yol açabilen düzensizlik açıklamasıyla; tek yumurta ikizlerinin kas kütlesi farkı, gen yapısını değiştirmeyen fenotipik değişim açıklamasıyla; krossing-over ise yeni alel oluşturmayan ancak gamet çeşitliliğini artıran kalıtsal olay açıklamasıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede karaciğer hücresindeki mutasyon vücut hücresinde gerçekleştiği için somatik değişimle; homolog kromozom ayrılmaması sayı anomalilerine yol açan kalıtsal düzensizlikle; kas kütlesi farkı gen işleyişini değiştiren modifikasyonla; krossing-over ise yeni alel oluşturmayan fakat çeşitlilik sağlayan kalıtsal olayla doğru şekilde eşleştirilmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Genetik varyasyon mekanizmaları, mutasyon çeşitlerinin kalıtsallığı ve modifikasyonların genel özellikleri.