Soru

Zorluk: OrtaEksen Eğikliği ve Yıllık Hareketin Sonuçları

Dünya'nın Güneş etrafındaki yıllık hareketi ve eksen eğikliğine bağlı olarak, Güneş ışınlarının yeryüzüne düşme açısı ve öğle vakti gölge yönleri yıl boyunca değişiklik gösterir. Bir coğrafi araştırmada, KK merkezinde yıl boyunca öğle vaktinde cisimlerin gölge yönünün hem kuzeye hem de güneye düştüğü, yılın iki gününde ise gölgenin oluşmadığı gözlemlenmiştir.

Buna göre, KK merkezinin coğrafi konumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi kesin olarak doğrudur?

  1. A
    Kuzey Yarım Küre'nin orta kuşağında yer almaktadır.
  2. B
    Dünya'n��n Güneş'e en yakın olduğu günberi (33 Ocak) tarihinde Güneş ışınlarını en dik açıyla almaktadır.
  3. Kuzey ve Güney dönenceleri arasında (tropikal kuşakta) yer almaktadır.Cevap
  4. D
    Güneş ışınlarının düşme açısının yıl içindeki değişiminde temel etken Dünya'nın geoid şeklidir.
  5. E
    Ekvator çizgisi üzerinde yer almaktadır.

Cevap

Kuzey ve Güney dönenceleri arasında (tropikal kuşakta) yer almaktadır.
Cisimlerin öğle vaktindeki gölgesinin yıl içinde hem kuzeye hem de güneye düşmesi ve yılda iki kez gölge boyunun sıfır olması, Güneş'in öğle vakti gökyüzündeki konumunun bu merkezin hem kuzeyine hem de güneyine geçtiğini ve yılda iki kez tam tepeden (9090^\circ açıyla) geldiğini gösterir. Bu durum, yalnızca dönenceler arasında yer alan enlemlerde gerçekleşir. Bu nedenle merkezin Kuzey ve Güney dönenceleri arasında yer aldığı kesinlikle doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Gölgenin yılda iki kez oluşmaması (sıfır olması) durumunu analiz etmek.
Gölge boyunun sıfır olması, Güneş ışınlarının ��ğle vakti 9090^\circ dik açıyla geldiğini gösterir. Eksen eğikliğine bağlı olarak Güneş ışınları dönencelere yılda bir kez, dönenceler arasına ise yılda iki kez dik açıyla düşer. Dönenceler dışına ise hiçbir zaman dik açıyla düşmez.
Güneş ışınlarının dik düştüğü enlemlerin yıl içindeki hareket sınırları 232723^\circ 27' Kuzey (Yengeç) ve Güney (Oğlak) dönenceleridir.
2
Gölge yönünün yıl içinde hem kuzeye hem güneye düşmesini değerlendirmek.
Bir merkezde öğle vaktinde gölge yönünün değişebilmesi, Güneş'in öğle vakti bazen merkezin kuzeyinde bazen de güneyinde kaldığını gösterir. Bu durum sadece dönenceler arasındaki enlemlerde yaşanır.
Dönenceler dışındaki merkezlerde (örneğin orta kuşakta) Güneş her zaman Ekvator yönünde kalacağı için gölge yönü yıl boyunca hiç değişmez.
3
Ekvator seçeneği ile dönenceler arası seçeneğini karşılaştırarak kesinliği test etmek.
Gölgenin yılda iki kez sıfır olması ve yönünün değişmesi sadece Ekvator'da değil, örneğin 1010^\circ Kuzey enleminde de gerçekleşir. Bu yüzden kesin olan durum Ekvator üzerinde olması değil, dönenceler arasında olmasıdır.
Ekvator bu aralıktaki özel bir çizgidir, ancak kesinlik arandığı için daha geniş ve kesin olan sınır tanımlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Eksen Eğikliği ve Yıllık Hareketin Gölge Boyu ve Gölge Yönü Üzerindeki Etkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla