Examkin

Soru

Zorluk: ZorGüncel Çevre Sorunları ve Çevre Kirliliği

Atmosferde gerçekleşen küresel ölçekli çevre sorunlarından biri olan sera etkisi ile ozon tabakasının incelmesi arasındaki farklar ve etkileşimler üzerine araştırma yapan bir biyolog, elde ettiği verilere dayanarak bazı çıkarımlarda bulunmuştur.

Buna göre biyoloğun yaptığı;

I. Ozon tabakasının seyrelmesi sonucu yeryüzüne ulaşan morötesi (UV) ışınların artması, üretici canlıların fotosentez hızını baskılayarak atmosferdeki karbon döngüsünün yavaşlamasına neden olabilir.
II. Atmosferde birikimi artan karbondioksit (CO2CO_2), güneşten yansıyan kızılötesi (ısı) ışınlar yerine güneşten gelen morötesi (UV) ışınları doğrudan soğurarak küresel ısınmaya yol açar.
III. Kloroflorokarbon (CFC) gazları, stratosferde ozon moleküllerinin parçalanmasında katalizör görevi üstlenirken troposfer katmanında ise ısıyı hapsederek sera etkisine katkıda bulunur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. C
    I ve II
  4. I ve IIICevap
  5. E
    II ve III

Cevap

I ve III numaralı öncülleri içeren seçenek doğrudur.
Doğru seçenek olan 'I ve III' ifadesi, ozon tabakasının seyrelmesinin morötesi ışınlar aracılığıyla fotosentez hızını ve karbon döngüsünü baskılayabileceğini ve CFC gazlarının hem stratosferde ozon yıkımına yol açıp hem de troposferde sera etkisini artırdığını doğru bir şekilde açıklar.

Adım Adım Çözüm

1
I. öncülün analiz edilmesi
Ozon tabakasının incelmesiyle yeryüzüne daha fazla morötesi (UV) ışın ulaşır. UV ışınları canlılarda mutasyonlara ve protein yapısının bozulmasına neden olur. Üreticilerin (özellikle fitoplanktonlar ve bitkiler) fotosentez mekanizmaları bu durumdan olumsuz etkilenir ve fotosentez hızı düşer. Fotosentezin yavaşlaması, atmosferdeki karbondioksitin organik besine dönüştürülme hızını düşüreceğinden küresel karbon döngüsünün yavaşlamasına yol açar. Bu nedenle I. öncül doğrudur.
Ozon incelmesinin biyolojik ve ekolojik sonuçlarını değerlendirmek için.
2
II. öncülün analiz edilmesi
Sera etkisi, güneşten gelen morötesi (UV) ışınların doğrudan soğurulmasıyla değil, yeryüzüne çarpıp geri yansıyan uzun dalga boylu kızılötesi (ısı) ışınların sera gazları (özellikle CO2CO_2, su buharı, metan) tarafından soğurulup atmosferde tutulmasıyla gerçekleşir. Morötesi ışınların tutulması ise ozon tabakasının görevidir. Bu nedenle II. öncül yanlıştır.
Sera gazlarının çalışma mekanizması ile ozon tabakasının işlevini ayırt etmek için.
3
III. öncülün analiz edilmesi
Kloroflorokarbon (CFC) gazları, stratosfere ulaştıklarında morötesi ışınların etkisiyle klor radikalleri salarak ozon (O3O_3) moleküllerinin parçalanmasına neden olur (ozon tabakasının incelmesi). Aynı gazlar troposferdeyken yeryüzünden yansıyan kızılötesi ışınları son derece etkin bir şekilde soğurarak sera etkisine de katkıda bulunurlar. Bu nedenle III. öncül doğrudur.
CFC gazlarının çift yönlü çevresel etkilerini anlamak için.

Anahtar Kavram

Sera etkisi ve ozon tabakasının incelmesi farklı fiziksel ve kimyasal mekanizmalara sahip çevre sorunları olup, sera gazları kızılötesi (ısı) dalga boyunu soğururken, ozon tabakası morötesi (UV) dalga boyunu tutar.
Bu soruyu puanla

Konular

Güncel Çevre Sorunları ve Çevre Kirliliği

Bu konudan daha fazla soru