Examkin

Soru

Zorluk: OrtaAyrı Yazılan Birleşik Kelimeler

Aşağıda verilen ayrı yazılan birleşik kelimeleri, Türk Dil Kurumunun (TDK) yazım kurallarında yer alan gerekçeleriyle eşleştiriniz.

  • terk etmekSes düşmesi veya türemesine uğramayan yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller ayrı yazılır.
  • yasa dışıİç, dış, sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
  • açık maviRengin tonunu belirtmek üzere renkten önce kullanılan sıfatlar ayrı yazılır.
  • yer altıSomut olarak yer bildiren alt ve üst sözleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır.

Cevap

"terk etmek" ifadesi yardımcı fiil kuralıyla, "yasa dışı" ifadesi iç/dış/sıra sözcükleri kuralıyla, "açık mavi" rengin tonunu belirten sıfat kuralıyla, "yer altı" ise somut yer bildiren alt ve üst sözcükleri kuralıyla eşleşmektedir.
"terk etmek" ses olayı barındırmayan yardımcı fiil kuralıyla; "yasa dışı" kelimesi "dış" sözüyle kurulan birleşik kelimeler kuralıyla; "açık mavi" rengin tonunu belirten sıfat kuralıyla; "yer altı" kelimesi ise somut yer bildiren alt ve üst sözcükleri kuralıyla doğru bir biçimde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
"terk etmek" birleşik fiilinin yapısını analiz etmek
"terk" isim soylu sözcüğü ve "etmek" yardımcı fiilinde herhangi bir ses düşmesi veya türemesi (terketmek şeklinde telaffuzu gerektirecek bir ses olayı) bulunmadığı belirlenir. Bu durum, yardımcı fiillerle kurulan ve ses olayına uğramayan birleşik fiillerin ayrı yazılması gerektiği kuralıyla eşleşir.
Türkçede yardımcı fiillerle kurulan fiiller ancak ses olayı oluştuğunda bitişik yazılır.
2
"yasa dışı" birleşik kelimesinin yapısını analiz etmek
Sözcüğün sonundaki "dış" ifadesi tespit edilir. TDK kurallarına göre dış, iç ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelimelerin ayrı yazıldığı bilgisiyle bu eşleşme sağlanır.
Yön ve yer belirten dış, iç, sıra sözleri sona geldiğinde birleşik kelime ayrı yazılmalıdır.
3
"açık mavi" birleşik kelimesinin yapısını analiz etmek
"mavi" renk adının önüne gelen ve onun tonunu belirten "açık" sıfatı tespit edilir. Bu yapı, rengin tonunu belirtmek üzere renkten önce kullanılan sıfatların ayrı yazılması kuralıyla eşleşir.
Renk tonu bildiren sıfat tamlaması yapısındaki birleşik kelimeler ayrı yazılır.
4
"yer altı" birleşik kelimesinin yapısını analiz etmek
"yer altı" kelimesinin somut olarak yerin altını (yüzey altı anlamında) ifade ettiği belirlenir. Bu durum, somut yer bildiren alt ve üst kelimelerinin ayrı yazılması kuralıyla eşleşir.
Soyut anlam taşıyan alt/üst sözleri bitişik yazılırken, somut olarak fiziksel yer bildirenler ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

TDK yazım kuralları uyarınca ayrı yazılması gereken birleşik kelimelerin yapısal ve anlamsal özelliklerine göre sınıflandırılması.
Bu soruyu puanla

Konular

Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler

Bu konudan daha fazla soru