Examkin

Soru

Zorluk: OrtaBatı Cephesi Savaşları (İnönü Savaşları ve Kütahya-Eskişehir Savaşları)

Kütahya-Eskişehir Muharebeleri’nde Türk ordusunun yenilgi alarak Sakarya Nehri’nin doğusuna çekilmesi üzerine TBMM’de çok sert tartışmalar yaşanmıştır. Meclisteki milletvekillerinin bir kısmı ordunun durumundan Mustafa Kemal Paşa'yı sorumlu tutarken bir kısmı da meclisin Kayseri’ye taşınmasını önermiştir. Bu buhranlı ortamda Mustafa Kemal Paşa, meclisin yetkilerinin kendisine devredilmesi şartıyla başkomutanlığı kabul edeceğini belirtmiştir. Bunun üzerine 5 Ağustos 1921 tarihinde çıkarılan kanunla, TBMM’nin yasama ve yürütme yetkileri üç ay süreyle geçici olarak Mustafa Kemal Paşa’ya devredilmiştir.

Buna göre, TBMM'nin yasama ve yürütme yetkilerini başkomutanlık sıfatıyla Mustafa Kemal Paşa'ya devretmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Millî iradeye dayalı meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçişi hızlandırmak
  2. Olağanüstü savaş koşullarında hızlı karar alıp bunları gecikmeksizin uygulamaya ge��irmekCevap
  3. C
    Güçler ayrılığı ilkesini hayata geçirerek meclisin demokratik denetim gücünü artırmak
  4. D
    Saltanat makamının hukuki varlığını sona erdirip cumhuriyet yönetimini resmen ilan etmek
  5. E
    Askerî başarısızlığın ardından düzenli ordu sisteminden vazgeçip Kuva-yı Millîye'yi yeniden etkinleştirmek

Cevap

Olağanüstü savaş koşullarında hızlı karar alıp bunları gecikmeksizin uygulamaya geçirmek
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda alınan yenilginin ardından ordunun Sakarya'nın doğusuna çekilmesi meclis içinde ciddi bir askeri ve siyasi bunalıma yol açmıştır. Meclis, bu olağanüstü koşullarda kararların çok daha hızlı alınabilmesi ve askeri harekatın gecikmeksizin yönetilebilmesi amacıyla kendi yetkilerini başkomutanlık sıfatıyla geçici olarak devretmiştir. Dolayısıyla temel gerekçe, karar alma ve uygulama süreçlerini hızlandırmaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın sonuçlarını ve yarattığı bunalımı analiz etmek
Yunan ilerleyişi karşısında ordunun geri çekilmesiyle mecliste yasama ve yürütme s��reçlerinin yavaş kaldığı tespit edilir.
Askerî kriz dönemlerinde meclisteki tartışmaların kararların alınmasını geciktirdiği anlaşılmalıdır.
2
Başkomutanlık Kanunu ile devredilen yetkilerin niteliğini belirlemek
Meclis, normalde kendine ait olan yasama ve yürütme yetkilerini üç ay süreyle Mustafa Kemal Paşa'ya devretmiştir.
Bu devrin güçler birliğini olağanüstü düzeyde tek bir kişide topladığını kavramak gerekir.
3
Yetki devrinin temel amacını askeri şartlarla ilişkilendirmek
Bu geniş yetkilerin tek elden ve hızlı kararlar alarak savaşı yönetmek amacıyla verildiği sonucuna ulaşılır.
Savaş durumunda meclis onay mekanizmalarının zaman kaybına yol açmasını önlemek hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Kütahya-Eskişehir Savaşları sonrası TBMM'de yaşanan askeri/siyasi bunalım ve Başkomutanlık Kanunu'nun çıkarılma gerekçesi
Bu soruyu puanla

Konular

Batı Cephesi Savaşları (İnönü Savaşları ve Kütahya-Eskişehir Savaşları)

Bu konudan daha fazla soru