Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcüklerde yer alan -i eklerinin dil bilgisel işlevlerini boş bırakılan yerlere uygun dil bilgisi terimleriyle yazınız.
Cevap:I. Yolculardan biri, elindeki kalın defteri çantasına sessizce yerleştirdi. (Bu cümledeki ek: 【belirtme durumu eki】)
II. Kütüphanedeki rafta duran tarih defteri oldukça eski ve yıpranmış görünüyordu. (Bu cümledeki ek: 【iyelik eki】)
II. Kütüphanedeki rafta duran tarih defteri oldukça eski ve yıpranmış görünüyordu. (Bu cümledeki ek: 【iyelik eki】)
Cevap
Birinci cümlede geçen 'defteri' sözcüğündeki '-i' eki belirtme durumu ekidir; ikinci cümlede geçen 'defteri' sözcüğündeki '-i' eki ise üçüncü tekil kişi iyelik ekidir.
Birinci cümlede 'defteri' sözcüğü yüklemin doğrudan etkilendiği nesne görevinde kullanıldığı için belirtme durumu eki almıştır. İkinci cümlede ise 'tarih defteri' bir belirtisiz isim tamlaması oluşturduğundan, buradaki ek aitlik bildiren üçüncü tekil kişi iyelik ekidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Türkçede '-ı / -i / -u / -ü' eki hem belirtme durumu eki hem de üçüncü tekil kişi iyelik eki (tamlanan eki) olarak kullanılabilir. Bu iki ekin ayrımında, sözcüğün başına 'onun' zamiri getirilerek anlam kontrolü yapılır veya sözcüğün cümledeki öge görevi incelenir.