Soru

Zorluk: ZorGerçek Anlam

Sözcüklerin dil içerisindeki gelişim sürecinde kazandığı ilk, temel ve nesnel anlam 'gerçek anlam' olarak adlandırılır. Gerçek anlam, sözcüğün tek başına düşünüldüğünde akla gelen ilk anlamı olup genellikle somut bir durumu karşılar. Bu temel anlamla ilişkisini tamamen koparmadan kazandığı yeni anlamlar 'yan anlam' olarak değerlendirilirken; kelimenin bu temel anlamından tamamen uzaklaşarak soyut bir nitelik kazanması ise 'mecaz anlam'ı oluşturur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sönmek' sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

  1. Rüzgârın şiddetlenmesiyle sokak lambası ansızın söndü ve her yer karanlığa büründü.Cevap
  2. B
    Bisikletin tekerleği çiviye çarpınca içindeki hava hızla söndü.
  3. C
    Yıllar geçtikçe içindeki o büyük yazma arzusu da yavaş yavaş söndü.
  4. D
    Toplantıdaki hararetli tartışma, başkanın araya girmesiyle kısa sürede söndü.
  5. E
    Salondaki izleyicilerin coşkusu, konuşmacının sıkıcı anlatımıyla bir anda söndü.

Cevap

Rüzgârın şiddetlenmesiyle sokak lambası ansızın söndü ve her yer karanlığa büründü.
Sokak lambasının ışık vermez duruma gelmesi, 'sönmek' sözcüğünün temel/ilk anlamı olan 'yanmakta veya ışık vermekte olan bir şeyin ışığının gitmesi' tanımına tam olarak uymaktadır. Bu nedenle sokak lambasının söndüğünü belirten cümle doğru yanıtı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
'Sönmek' sözcüğünün zihinde uyandırdığı ilk ve temel anlamı belirlemek.
Sözcüğün gerçek anlamı 'yanmakta veya ışık vermekte olan bir şeyin yanma veya ışık verme durumunun son bulması'dır.
Gerçek anlam, bir sözcüğün akla gelen ilk ve somut anlamıdır.
2
Seçeneklerde geçen 'sönmek' sözcüklerinin bağlamsal anlamlarını analiz etmek.
Sokak lambasının sönmesi durumunda gerçek anlam; bisiklet tekerleğinin havasının boşalmasında yan anlam; yazma arzusu, tartışma ve coşkunun bitmesinde ise mecaz anlam vardır.
Sözcüklerin gerçek anlamıyla mı yoksa yan/mecaz anlamıyla mı kullanıldığını anlamak için cümle içindeki bağlama bakılmalıdır.
3
Gerçek anlamı karşılayan seçeneği belirlemek.
Sokak lambasının sönmesini içeren cümle gerçek anlamı taşımaktadır.
Sokak lambası ışık veren bir araç olduğundan, onun ışığının gitmesi sözcüğün temel anlamıyla birebir örtüşür.

Anahtar Kavram

Gerçek Anlam
Bu soruyu puanla