Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDünya'nın Geoid Şekli ve Sonuçları

Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü esnasında oluşan merkezkaç kuvveti, Dünya'nın kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkin kendine özgü bir şekil almasına yol açmıştır. Geoid olarak adlandırılan bu şekil ile Dünya'nın genel küresel şeklinin sonuçları coğrafi analizlerde sıkça karıştırılabilmektedir.

Buna göre;

I. Ekvator dairesinin uzunluğunun (40.076 km40.076\text{ km}), kutupları çevreleyen bir çift meridyen yayının uzunluğundan (40.009 km40.009\text{ km}) daha fazla olması,
II. Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe yer çekimi ivmesinin artmasına paralel olarak, sıcaklık ortalamalarının ve denizlerdeki tuzluluk oranlarının azalması,
III. Kutuplara doğru hareket edildikçe yerin merkezine (çekirdeğe) olan geometrik uzaklığın kısalması sonucu cisimlerin yer çekimi ivmesinin artması,
IV. Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe çizgisel dönüş hızın��n azalması ve buna bağlı olarak güneş ışınlarının atmosferde katettiği yolun uzaması

durumlarından hangileri yalnızca Dünya'nın geoid şekliyle açıklanabilir?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    I ve II
  3. I ve IIICevap
  4. D
    II ve IV
  5. E
    III ve IV

Cevap

I ve III numaralı öncüllerin yer aldığı seçenek doğrudur. Ekvator dairesinin kutup çevre uzunluğundan fazla olması ve kutuplarda yer çekiminin daha fazla olması doğrudan D��nya'nın geoid şeklinin sonuçlarıdır.
I ve III numaralı öncülleri içeren seçenek doğrudur. Dünya'nın geoid (kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkin) şeklinin üç temel sonucu vardır: Ekvator yarıçapının kutuplar yarıçapından uzun olması, Ekvator çevre uzunluğunun kutup çevre uzunluğundan fazla olması (I. öncül) ve kutupların yer merkezine daha yakın olması nedeniyle buralarda yer çekiminin daha fazla ölçülmesidir (III. öncül).

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülü (Ekvator ve meridyen çevre uzunluğu farkı) analiz etme.
Eğer Dünya tam bir küre olsaydı, her yöndeki çevre uzunlukları birbirine eşit olurdu. Ekvator dairesinin meridyen dairesinden daha uzun olması (40.076 km>40.009 km40.076\text{ km} > 40.009\text{ km}), Dünya'n��n Ekvator'dan şişkin olduğunu gösterir. Dolayısıyla bu durum yalnızca geoid şekille açıklanır.
Geoid şeklin geometrik sonuçlarını küresel şekil sonuçlarından ayırt etmek.
2
İkinci öncüldeki neden-sonuç ilişkisini ve bilimsel doğruluğu sorgulama.
Ekvator'dan kutuplara doğru yer çekiminin artması geoid şeklin sonucudur. Ancak sıcaklık ve tuzluluğun azalması enlem etkisinin (küresel şekil ve güneş ışınlarının düşme açısının) sonucudur. Yer çekiminin sıcaklık üzerinde doğrudan bir etkisi yoktur. Bu nedenle ikinci öncül hatalı bir önermedir.
Yer çekimi etkisi ile enlem/sıcaklık etkisinin birbiriyle karıştırılmasını önlemek.
3
Üçüncü öncülü (yer çekimi ivmesi ve yer merkezine olan uzaklık ilişkisi) değerlendirme.
Dünya kutuplardan basık olduğu için kutup noktaları yerin merkezine (çekirdeğe) Ekvator'a göre daha yakındır (yaklaşık 21 km21\text{ km}). Kütle çekim yasasına göre merkeze yakın olan noktalarda yer çekimi daha fazladır. Dolayısıyla kutuplardaki yüksek yer çekimi geoid şeklin bir sonucudur.
Basıklığın yer çekimi ivmesi üzerindeki fiziksel etkisini belirlemek.
4
Dördüncü öncülü (çizgisel hız ve atmosferde katedilen yol) analiz etme.
Çizgisel hızın Ekvator'dan kutuplara doğru azalması ve güneş ışınlarının atmosferde aldığı yolun uzaması Dünya'nın geoid şeklinin değil, küresel şeklinin (enlem derecelerinin geometrik özelliğinin) doğrudan sonucudur. Dünya tam bir küre olsaydı da bu durumlar gerçekleşirdi.
Küresel şeklin sonuçlarını geoid şeklin sonuçlarından ayrıştırmak.

Anahtar Kavram

Dünya'nın Geoid Şekli ve Sonuçları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Dünya'nın Geoid Şekli ve Sonuçları

Bu konudan daha fazla soru