Canlılar Dünyası

58 soru

Tüm türler58 Çoktan seçmeli30 Doğru / Yanlış2 Eşleştirme15 Sıralama11

Bir araştırma grubunun yeni izole ettiği bir bakteri türünün bazı özellikleri aşağıda verilmiştir:

* Hücre duvarının dış kısmında koruyucu bir kapsül tabakası bulundurur.
* Bulunduğu besi ortamında birey sayısı artışı göstermeden genetik çeşitliliğini artırabilir.
* Ortam şartlarının ekstrem düzeyde kötüleştiği durumlarda metabolizma hızını minimuma indirerek hayatta kalır.

Buna göre, incelenen bakteri türü ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hücre çeperine sahip olan bu bakteri, dış ortamdaki büyük organik polimerleri endositoz (fagositoz) yoluyla hücre içine alarak beslenir.

Ekstrem çevre koşullarında hayatta kalmasını sağlayan endospor yapısının oluşumu ve korunması sırasında ihtiyaç duyulan yüksek miktardaki ATP, mitokondri organelinde üretilir.

Kapsül bulundurması bu bakterinin patojen (hastalık yapıcı) olma olasılığını artırırken, olumsuz koşullarda oluşturduğu endospor ise bir üreme şekli değil, hayatta kalma mekanizmasıdır.

Birey sayısı artış göstermeden genetik çeşitliliğini artırması (konjugasyon), bakterinin eşeyli üreme gerçekleştirdiğini ve yeni bireyler oluşturduğunu gösterir.

Bakterinin canlılığını sürdürebilmesi ve metabolik faaliyetleri için gerekli olan hücresel solunum, mutlaka ortamda oksijen bulunmasını gerektirir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kapsül bulundurması bu bakterinin patojen (hastalık yapıcı) olma olasılığını artırırken, olumsuz koşullarda oluşturduğu endospor ise bir üreme şekli değil, hayatta kalma mekanizmasıdır.

Cevap

Kapsül bulundurmanın patojen olma olasılığını artırması ve endosporun üreme değil hayatta kalma mekanizması olması seçeneği doğrudur.

Bakterilerde bulunan kapsül yapısı, bakteriyi konak canlının savunma sistemine karşı koruyarak hastalık yapma (patojen) yeteneğini artırır. Endospor ise olumsuz çevre şartlarında hücrenin DNA'sını koruyup metabolizmasını minimuma indirdiği bir hayatta kalma durumudur; ortamda yeni bir hücre artışına neden olmadığı için üreme olarak kabul edilemez. Dolayısıyla bu iki bilgiyi birleştiren ifade doğrudur.

Adım Adım Çözüm

Soruda verilen bakteri özelliklerinin analiz edilmesi

Bakterinin kapsüllü, konjugasyon yapabilen ve endospor oluşturabilen bir prokaryot olduğu belirlenir.

Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu test etmek için öncelikle bakterinin yapısal ve fizyolojik özelliklerinin biyolojik karşılıklarını netleştirmek gerekir.

Bakteri yapısındaki kısıtlamaların ve yapısal özelliklerin değerlendirilmesi

Hücre çeperi varlığı nedeniyle endositoz yapamayacağı ve prokaryot olduğundan mitokondriye sahip olmadığı tespit edilir.

Hücre çeperine sahip canlılarda endositoz gerçekleşmez ve prokaryotik canlılarda zarlı organel bulunmaz kuralı uygulanır.

Üreme ve hayatta kalma mekanizmaları arasındaki farkların incelenmesi

Konjugasyonun çeşitlilik sağladığı ancak üreme olmadığı, endosporun ise bir korunma fazı olduğu ve üreme sağlamadığı belirlenir.

Konjugasyonda birey sayısı artışı gerçekleşmez ve endospor oluşumunda tek bir hücreden yine tek bir hücre çıktığı için üreme olarak kabul edilemezler.

Seçeneklerin analiz edilerek doğru ifadenin bulunması

Kapsülün patojenlik ile ilişkisi ve endosporun üreme olmadığı bilgisi doğrulanarak doğru seçeneğe ulaşılır.

Bakteri kapsüllerinin patojen türlerde sık görülmesi ve endosporun bir çoğalma yöntemi olmaması MEB biyoloji müfredatında yer alan kesin doğrulardır.

Anahtar Kavram

Bakterilerin yapısal elemanları, metabolik çeşitlilikleri, üreme ve hayatta kalma stratejileri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 2Soru →

Bir biyoloji öğretmeni, filogenetik sınıflandırma ve ikili adlandırma konusunu anlatırken tahtaya aşağıdaki tabloyu çizmiştir:

Tür No	Bilimsel Adı
I	Canis lupus
II	Felis domesticus
III	Canis latrans
IV	Prunus domestica
V	Felis silvestris

Buna göre, tablodaki canlılar ve ikili adlandırma kuralları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

II ve IV numaralı canlıların tanımlayıcı adları (ikinci kelimeler) aynı olduğu için aralarındaki genetik benzerlik ve akrabalık derecesi en fazladır.

V numaralı canlının bilimsel adındaki 'silvestris' kelimesi tek başına bu canlının ait olduğu cinsi ifade eder.

I ve III numaralı canlılar aynı cinse ait olduklarından, sınıflandırma basamaklarında cinsten sonra gelen tüm üst birimlerde (aile, takım, sınıf vb.) birlikte yer alırlar.

I ve III numaralı canlılar aynı cins altında yer aldıkları için doğal ortamda çiftleştiklerinde verimli döller oluşturabilirler.

II ve V numaralı canlıların cins adları farklı olduğu için bu iki canlı farklı ailelerde sınıflandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III numaralı canlılar aynı cinse ait olduklarından, sınıflandırma basamaklarında cinsten sonra gelen tüm üst birimlerde (aile, takım, sınıf vb.) birlikte yer alırlar.

Cevap

I ve III numaralı canlılar aynı cinse ait olduklarından, sınıflandırma basamaklarında cinsten sonra gelen tüm üst birimlerde (aile, takım, sınıf vb.) birlikte yer alırlar.

İkili adlandırma sisteminde canlıların ilk ismi cins (genus) adıdır. Tabloda I (*Canis lupus*) ve III (*Canis latrans*) numaralı canlıların ilk isimleri aynıdır, yani her ikisi de *Canis* cinsine aittir. Sınıflandırma hiyerarşisinde alt basamakları aynı olan canlıların üst basamakları da kesinlikle aynı olmak zorundadır. Bu nedenle, aynı cinste yer alan bu iki canlının aile (familya), takım, sınıf, şube ve alem basamakları ortaktır.

Adım Adım Çözüm

Canlıların bilimsel adlarındaki ilk kelimelerin analiz edilmesi

I ve III numaralı canlıların ilk kelimeleri 'Canis' olup, aynı cinsin üyeleri oldukları belirlenir.

İkili adlandırmada ilk kelime cins adını belirtir ve canlıların yakın akrabalığını gösterir.

Aynı cinse ait canlıların üst sınıflandırma basamaklarındaki durumunun incelenmesi

Canis cinsine ait olan I ve III numaralı canlılar, hiyerarşik olarak cinsten daha geniş olan aile, takım, sınıf, şube ve alem basamaklarında da birlikte bulunurlar.

Sınıflandırma basamaklarında alt birimleri aynı olan canlıların üst birimleri de kesinlikle aynı olmak zorundadır.

Yanlış olan seçeneklerdeki yanılgıların elenmesi

Tanımlayıcı adların (epitetlerin) benzerliğinin akrabalık belirtmediği, cins adlarının aynı olmasının akrabalık gösterdiği ve verimli dölün sadece aynı tür içinde mümkün olduğu ortaya konarak doğru seçeneğe ulaşılır.

Öğrencilerin ikili adlandırmada en çok düştüğü hatalar elenerek doğru seçenek doğrulanır.

Anahtar Kavram

İkili adlandırmada cins adunun yakın akrabalığı belirtmesi ve taksonomik hiyerarşi kuralları

Soru 3Soru →

Arkeler aleminde yer alan tüm canlı türlerinde, DNA'nın histon proteinleri ile sarılarak paketlenmesi ve transkripsiyonu gerçekleştiren RNA polimeraz enziminin alt birim yapısı, bakterilerden ziyade ökaryotik hücreler ile benzerlik gösterir.

Doğru

Yanlış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

İfade yanlıştır çünkü tüm arke türlerinde histon proteinleri bulunmaz ve DNA paketleme mekanizması farklılık gösterebilir.

İfadenin yanlış olmasının temel nedeni, arkeler aleminin tüm üyelerinde histon proteinlerinin bulunmamasıdır; bazı arke grupları DNA'larını histon dışı özel proteinlerle paketler.

Adım Adım Çözüm

Arkeler ile ökaryotlar arasındaki moleküler benzerlikleri analiz edin.

Arkelerin RNA polimeraz enzim yapısı ve DNA paketlenmesinde görev alan histon proteinleri genel olarak ökaryotik hücreler ile yüksek oranda benzerlik sergiler.

Soruda verilen benzerlik ilişkisinin biyolojik doğruluğunu belirlemek.

Verilen özelliğin tüm arke türleri için geçerli olup olmadığını değerlendirin.

RNA polimeraz yapısı genel bir benzerlik gösterse de, histon proteinleri ile DNA paketlenmesi tüm arke grupları (örneğin bazı Crenarchaeota üyeleri) için ortak değildir.

İfadedeki 'tüm canlı türlerinde' genellemesinin sınırlarını test etmek.

Sonuca ulaşın ve ifadenin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyin.

İstisnai durumlar nedeniyle ifadenin genelleyici yapısı yanlıştır (False).

Moleküler taksonomideki istisnaların farkındalığını ölçmek.

Anahtar Kavram

Arkelerin moleküler yapısı, ökaryotlarla olan evrimsel ilişkileri ve taksonomik özellikleri

Soru 4Soru →

İkili adlandırma (binominal nomenklatür) kurallarına göre bilimsel adı *Felis domesticus* olan ev kedisinin isim bileşenleri ile bu bileşenlerin biyolojik karşılıklarını eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İkili adlandırmadaki ilk kelime (*Felis*) cins adı ile, ikinci kelime (*domesticus*) tanımlayıcı ad ile, her iki kelimenin birle��imi (*Felis domesticus*) ise tür adı ile eşleşir.

İkili adlandırma sisteminde birinci kelime cins adını, ikinci kelime tanımlayıcı adı ve her iki kelimenin birleşimi tür adını gösterir. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler bilimsel kurallara tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

İkili adlandırma kurallarını göz önünde bulundurarak birinci kelimeyi incelemek.

*Felis* kelimesi büyük harfle başlar ve bu canlı grubunun ait olduğu cinsi belirtir. Dolayısıyla cins adı ile eşleşmelidir.

Sınıflandırmada ikili adlandırmanın ilk terimi her zaman cins adıdır.

İkili adlandırmanın ikinci kelimesini incelemek.

*domesticus* kelimesi küçük harfle başlar ve tek başına bir akrabalık belirtmez, sadece canlının bir özelliğini niteler. Dolayısıyla tanımlayıcı ad ile eşleşmelidir.

İkili adlandırmada ikinci kelime tanımlayıcı addır.

İki kelimenin bir arada kullanıldığı bütünü incelemek.

*Felis domesticus* şeklinde yazılan iki kelimelik ifade, bu canlının bilimsel tür adıdır. Dolayısıyla tür adı ile eşleşmelidir.

Canlıların bilimsel olarak adlandırılmasında tür adı, cins adı ile tanımlayıcı adın yan yana gelmesiyle oluşur.

Anahtar Kavram

Canlıların bilimsel olarak adlandırılmasında ikili adlandırma (binominal nomenklatür) kuralları uygulanır. Bu sistemde ilk isim cins adı, ikinci isim tanımlayıcı addır. İki ismin birlikteliği ise tür adını oluşturur. Yakın akrabalık derecesi belirlenirken tanımlayıcı ada değil, cins adına bakılır.

Soru 5Soru →

Bir biyoloji laboratuvarında araştırma yapan bir öğrenci, topladığı üç farklı bitki örneğini incelemektedir. Bu örneklerle ilgili yaptığı gözlemleri şu şekilde kaydetmiştir:

* 1. Örnek: Nemli kaya yüzeylerinde yaşayan, gerçek kök, gövde ve yapraklara sahip olmayan, oldukça küçük yapılı bir bitki.
* 2. Örnek: Toprak altında uzanan gövdeye (rizom) ve yapraklarının alt yüzeyinde spor keselerine sahip olan, tohum üretmeyen bir bitki.
* 3. Örnek: Odunsu bir gövdeye sahip, iğnemsi yapraklı ve kozalak oluşturarak çoğalan bir bitki.

Bu gözlemlere göre, öğrencinin incelediği bitki örnekleri ile ilgili yaptığı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

1. örnek selülozdan yapılmış hücre çeperine sahip olduğundan, hücresel düzeyde madde alışverişi yaparken hiçbir şekilde endositoz veya ekzositoz gerçekleştiremez.

Her üç bitki örneği de karasal ortamda yaşadığından, topraktan su ve mineral emilimini sağlayan ksilem ve floemden oluşan gelişmiş iletim demetlerine sahiptir.

2. ve 3. örneklerde su ve mineral taşınmasında görev alan iletim demetleri bulunurken, 1. örnekte bu taşıma difüzyon ve osmoz kurallarına göre hücreden hücreye gerçekleşir.

3. örnek, fotosentez sırasında kloroplastında ürettiği ATP moleküllerini, kök hücrelerinde topraktan mineral almak amac��yla gerçekleştirdiği aktif taşıma olayında doğrudan harcar.

2. örnek, topraktan aldığı mineralleri mitokondrisinde gerçekleştirilen oksijenli solunum reaksiyonlarında yıkarak metabolik enerjisini elde eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2. ve 3. örneklerde su ve mineral taşınmasında görev alan iletim demetleri bulunurken, 1. örnekte bu taşıma difüzyon ve osmoz kurallarına göre hücreden hücreye gerçekleşir.

Cevap

2. ve 3. örneklerde su ve mineral taşınmasında görev alan iletim demetleri bulunurken, 1. örnekte bu taşıma difüzyon ve osmoz kurallarına göre hücreden hücreye gerçekleşir.

Eğrelti otları (2. örnek) damarlı tohumsuz, çamlar (3. örnek) ise damarlı tohumlu bitkilerdir; bu nedenle her ikisinde de ksilem ve floemden oluşan iletim demetleri bulunur. Karayosunları (1. örnek) ise damarsız tohumsuz bitkilerdir ve iletim demetleri içermezler; su ve mineral iletimini difüzyon ve osmoz kurallarıyla hücreden hücreye gerçekleştirirler. Dolayısıyla, bu durumun belirtildiği değerlendirme doğrudur.

Adım Adım Çözüm

Verilen örneklerin morfolojik özelliklerine göre hangi bitki gruplarına ait olduğunu belirlemek.

1. örnek karayosunudur (damarsız tohumsuz bitki), 2. örnek eğrelti otudur (damarlı tohumsuz bitki), 3. örnek ise çam ağacıdır (damarlı tohumlu / açık tohumlu bitki).

Bitkilerin anatomik ve fizyolojik karşılaştırmalarını doğru yapabilmek için örneklerin ait oldukları grupları belirlemek gereklidir.

Bitki gruplarının iletim demeti varlığına göre madde taşıma mekanizmalarını karşılaştırmak.

Eğrelti otu (2. örnek) ve çam (3. örnek) damarlı bitkiler sınıfında yer aldığından ksilem ve floem gibi iletim demetlerine sahiptir. Karayosunu (1. örnek) ise damarsız bitki olduğundan iletim demeti taşımaz; su ve mineralleri difüzyon ve osmozla hücreden hücreye iletir.

Bitkilerde karasal adaptasyonların en önemlilerinden biri olan iletim demeti varlığının gruplar arasındaki dağılımını analiz etmek doğru cevaba ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Bitkiler aleminde damarsız tohumsuz, damarlı tohumsuz ve damarlı tohumlu bitkilerin iletim demeti varlığı ve madde taşınması mekanizmaları bakımından karşılaştırılması.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 6Soru →

Canlıların sınıflandırılmasında kullanılan hiyerarşik kategoriler ve bu kategoriler arasındaki ilişkiler düşünüldüğünde, filogenetik sınıflandırma basamakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Aynı familyada (aile) yer alan iki farklı canlı türünün sınıf ve şubeleri kesinlikle aynıdır.

Bilimsel adlarındaki ikinci kelimeleri (tanımlayıcı ad) aynı olan canlılar, kesinlikle aynı cinstedir.

Bakteriler alemindeki canlıların tamamında hücresel solunum için özelleşmiş mitokondri organeli bulunur.

Aynı alanda yaşayan ve benzer özellikler gösteren farklı türlerin oluşturduğu komünitede sadece tek bir popülasyon yer alır.

Suda yaşayan balina ve yunuslar, solungaç solunumu yaptıkları için omurgalılar şubesinin balıklar sınıfında sınıflandırılırlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aynı familyada (aile) yer alan iki farklı canlı türünün sınıf ve şubeleri kesinlikle aynıdır.

Cevap

Aynı familyada (aile) yer alan iki farklı canlı türünün sınıf ve şubeleri kesinlikle aynıdır.

Filogenetik sınıflandırmada hiyerarşik olarak daha alt basamaklarda (örneğin familyada) bir arada bulunan canlılar, bu basamağın üstünde yer alan tüm sınıflandırma kategorilerini (takım, sınıf, şube ve alem) kesinlikle ortak olarak paylaşırlar. Dolayısıyla aynı familyadaki canlıların sınıf ve şubeleri de kesinlikle aynıdır.

Adım Adım Çözüm

Sınıflandırma basamaklarının hiyerarşik sıralamasını (Tür -> Cins -> Familya -> Takım -> Sınıf -> Şube -> Alem) göz önüne alın.

Belirli bir basamakta birlikte bulunan canlıların, o basamağın üstündeki tüm basamaklarda da ortak olarak bulunduğunu belirleyin.

Filogenetik sınıflandırma hiyerarşisi kapsayıcılık esasına göre düzenlenmiştir.

Seçeneklerde verilen durumları bu hiyerarşi ve temel biyoloji kuralları açısından analiz edin.

Aynı familyadaki canlıların takım, sınıf, şube ve alem basamaklarının kesinlikle aynı olduğunu bulun.

Familya basamağı takım, sınıf ve şube basamaklarının altında yer alır.

Anahtar Kavram

Sınıflandırma basamaklarında alt kategorilerde birlikte bulunan canlıların üst kategorilerde de kesinlikle birlikte bulunması prensibi.

Soru 7Soru →

Arkelerin sahip olduğu bazı hücresel ve metabolik özellikler ile bunların canlıya sağladığı fizyolojik veya biyoteknolojik avantajlar aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki arke özelliklerini sağ sütundaki uygun biyolojik veya biyoteknolojik avantajlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Psödotipeptidoglikan yapısı bakteriyel duvar sentezini hedeflerine karşı doğal direnç (sol_1 - sağ_2), eter bağlı lipitler ekstrem koşullarda membran kararlılığı (sol_2 - sağ_1), histon proteinleri ökaryotik kromatin paketleme benzerliği (sol_3 - sağ_4) ve metan üretimi ise biyogaz/atık arıtımı (sol_4 - sağ_3) ile eşleşmektedir.

Arkelerin hücre duvarındaki psödotipeptidoglikan yapısı bakterileri hedef alan penisiline direnç sağlar. Eter bağları içeren dallanmış hücre zarı lipitleri aşırı sıcaklık ve ekstrem

pH

koşullarında membranın erimesini engeller. Halkasal DNA'nın histon benzeri proteinlerle sarılması ökaryot benzeri nükleozom paketlemesini gösterir. Metanojen arkelerin metan sentezi ise biyogaz üretimi ve atık su arıtımında kullanılır.

Adım Adım Çözüm

Arkelerin hücre duvarı yapısının bakterilerden farkını ve bunun antibiyotik direncine etkisini analiz etmek

Psödotipeptidoglikan yapısının bakterileri hedef alan penisilin ve lizozim gibi etkenlere doğal direnç sağladığı belirlenir.

Bakteri ve arke hücre duvarlarındaki kimyasal farkların fizyolojik sonuçlarını anlamak için bu analiz gereklidir.

Arkelerin hücre zarı lipitlerindeki eter bağlarının ve dallanmış zincirlerin kimyasal kararlılığını değerlendirmek

Eter bağlarının yüksek sıcaklık ve ekstrem

pH

koşullarında membran bütünlüğünü koruduğu sonucuna varılır.

Ekstrem çevre koşullarında hayatta kalma mekanizmalarının lipid kimyası ile ilişkisini kurmak amacıyla bu adım uygulanır.

Arkelerdeki DNA paketlenme biçiminin ökaryotik benzerliğini incelemek

Halkasal DNA'nın histon benzeri proteinlerle sarılmasının ökaryotlardaki kromatin paketleme sistemine benzediği saptanır.

Arkelerin filogenetik olarak ökaryotlara yakınlığını gösteren moleküler özellikleri saptamak için bu inceleme yapılır.

Metanojen arkelerin metabolik faaliyetlerini ve bunların çevre teknolojisindeki rollerini belirlemek

Metanojenlerin metan gazı üretme yeteneğinin biyogaz ve atık su arıtımı süreçlerinde kullanıldığı anlaşılır.

Arkelerin ekolojik ve endüstriyel önemini kavramak için metabolik ürünlerinin kullanım alanlarını eşleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Arkelerin hücresel yapıları, ekstrem çevre koşullarına adaptasyonları ve biyoteknolojik kullanım alanları

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 8Soru →

Bir ekosistemde araştırma yapan bir biyolog, tespit ettiği bazı canlı türlerini ikili adlandırma (binomial nomenklatür) sistemine göre aşağıdaki gibi listelemiştir:

I. *Felis silvestris*
II. *Pinus silvestris*
III. *Felis catus*
IV. *Pinus nigra*
V. *Morus nigra*

Buna göre, listedeki canlılarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

I ve II numaralı canlılar, tanımlayıcı adları aynı olduğu için yakın akraba olup benzer protein yapılarına sahiptir.

II ve IV numaralı canlılar aynı cinse ait oldukları için çiftleştiklerinde verimli döller oluşturabilirler.

I ve III numaralı canlılar arasındaki filogenetik akrabalık derecesi, I ve II numaralı canlılar arasındaki akrabalık derecesinden daha fazladır.

IV ve V numaralı canlıların cins adları aynı olduğu için ortak gen sayıları diğer canlı ikililerine göre daha fazladır.

Verilen listede 5 farklı cins adlandırması yapılmış olup toplamda 3 farklı tür bulunmaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III numaralı canlılar arasındaki filogenetik akrabalık derecesi, I ve II numaralı canlılar arasındaki akrabalık derecesinden daha fazladır.

Cevap

I ve III numaralı canlılar arasındaki filogenetik akrabalık derecesinin, I ve II numaralı canlılar arasındaki akrabalık derecesinden daha fazla olması.

Filogenetik sınıflandırmada canlıların akraba olup olmadığını belirlemede cins adlarının (ikili adlandırmadaki ilk kelime) aynı olması esas alınır. Tanımlayıcı adların (ikinci kelime) aynı olması yakın akrabalık göstermez. Listede yer alan yaban kedisi (*Felis silvestris*) ve ev kedisi (*Felis catus*) aynı cinse (*Felis*) ait oldukları için birbirleriyle yakın akrabadır. Ancak yaban kedisi ile sarıçam (*Pinus silvestris*) farklı alemlere ait canlılar olup akraba değildir. Bu nedenle yaban kedisi ile ev kedisi arasındaki akrabalık derecesinin sarıçam ile olandan fazla olduğunu belirten seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

Canlıların bilimsel adlarındaki ilk kelimelerin (cins adlarının) belirlenmesi

I ve III numaralı canlıların cins adı 'Felis', II ve IV numaralı canlıların cins adı 'Pinus', V numaralı canlının cins adı ise 'Morus' olarak belirlenir.

Filogenetik sınıflandırmada yakın akrabalık derecesi cins adlarının benzerliğine göre belirlenir.

Canlıların tanımlayıcı adlarının (ikinci kelimelerinin) analiz edilmesi

I ve II numaralı canlıların tanımlayıcı adları 'silvestris', IV ve V numaralı canlıların tanımlayıcı adları 'nigra'dır. Tanımlayıcı adların aynı olması bu canlıların yakın akraba olduğu anlamına gelmez.

Tanımlayıcı ad benzerliğinin akrabalık göstergesi olmadığını doğrulamak.

Seçeneklerdeki ifadelerin bilimsel doğruluk açısından değerlendirilmesi

I ve III numaralı canlılar aynı cinse (Felis) ait olduğundan yakın akrabadır. I ve II ise farklı alemlerdeki canlılar olup akrabalıkları çok uzaktır. Bu nedenle I ve III arasındaki akrabalığın, I ve II arasındakinden fazla olduğu bilgisi doğrudur.

Doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

İkili adlandırma (binomial nomenklatür) kuralları ve filogenetik sınıflandırma ilkelerine göre akrabalık derecesinin belirlenmesi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 9Soru →

İkili adlandırma sistemine göre bilimsel adları,

I. *Populus alba*
II. *Morus alba*
III. *Populus tremula*

şeklinde olan canlı türleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

I ve II numaralı canlılar, tanımlayıcı adları aynı olduğu için yakın akrabadır.

I ve III numaralı canlıların doğal ortamda çiftleşmesi sonucu verimli döller oluşur.

I ve III numaralı canlılar aynı cinse ait olduklarından yakın akrabadır.

Verilen canlıların tamamı aynı türe ait bireylerdir.

II ve III numaralı canlılar arasındaki akrabalık derecesi, I ve III arasındaki akrabalık derecesinden daha fazladır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III numaralı canlılar aynı cinse ait olduklarından yakın akrabadır.

Cevap

I ve III numaralı canlılar aynı cinse ait olduklarından yakın akrabadır.

Populus alba ve Populus tremula türlerinin ilk kelimeleri olan cins adlarının (Populus) aynı olmasından dolayı bu canlılar yakın akrabadır. Canlıların akrabalık dereceleri belirlenirken tanımlayıcı ad olan ikinci kelimeye değil, cins adı olan ilk kelimeye bakılır.

Adım Adım Çözüm

Canlıların bilimsel adlarındaki ilk kelimelerin (cins adlarının) karşılaştırılması

I (*Populus alba*) ve III (*Populus tremula*) canlılarının cins adları aynı (*Populus*) iken, II (*Morus alba*) canlısının cins adı farklıdır (*Morus*).

Sınıflandırmada akrabalık derecesi belirlenirken cins adlarının benzerliği temel alınır.

Canlıların bilimsel adlarındaki ikinci kelimelerin (tanımlayıcı adların) incelenmesi

I ve II canlılarının tanımlayıcı adları (*alba*) aynı olmasına rağmen cinsleri farklıdır.

Tanımlayıcı adların aynı olması (örneğin beyaz rengi veya dikenli yapıyı ifade etmesi) canlıların yakın akraba olduğunu göstermez.

Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunun değerlendirilmesi

Aynı cinste yer alan I ve III numaralı canlıların yakın akraba olduğu ifadesi doğrudur.

Sınıflandırma ilkelerine göre ortak cins adını paylaşan türler yakın akrabadır.

Anahtar Kavram

Binomial (ikili) adlandırmada cins adı akrabalık derecesini belirlerken, tanımlayıcı ad tek başına akrabalık belirtmez.

Soru 10Soru →

Sınıflandırma basamaklarında türden aleme doğru gidildikçe basamaklardaki canlı çeşitliliği artar. Buna göre, aşağıda verilen sınıflandırma basamaklarını içerdikleri canlı çeşitliliği miktarına göre en az olandan en fazla olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sınıflandırma basamaklarında türden aleme doğru gidildikçe canlı çeşitliliği artar. Bu nedenle verilen basamaklar çeşitliliği en az olandan en fazla olana doğru sırasıyla; Tür, Aile (Familya), Takım ve Sınıf şeklinde sıralanmalıdır.

Kategoriler küçükten büyüğe (türden aleme) doğru sıralandığında canlı çeşitliliği de bu sırayla artış gösterir. Dolayısıyla en az çeşitliliğe sahip olan tür en başta, en fazla çeşitliliğe sahip olan sınıf ise en sonda yer alır.

Adım Adım Çözüm

Verilen sınıflandırma basamaklarının hiyerarşik konumlarını belirleme

Basamaklar küçükten büyüğe do��ru; Tür, Aile (Familya), Takım ve Sınıf şeklinde konumlanır.

Sınıflandırma basamaklarının genel hiyerarşisi küçükten büyüğe: Tür -> Cins -> Aile -> Takım -> Sınıf -> Şube -> Alem şeklindedir.

Basamaklardaki canlı çeşitliliği ilişkisini kurma

Kategoriler büyüdükçe (türden aleme gidildikçe) içerdikleri canlı çeşitliliği artar.

Daha üst kategoriler daha fazla sayıda farklı alt grubu ve canlı türünü bir arada barındırır.

Kategorileri çeşitliliğe göre sıralama

En az çeşitlilik Tür basamağında, en fazla çeşitlilik ise Sınıf basamağındadır. Sıralama: Tür - Aile (Familya) - Takım - Sınıf şeklindedir.

Kategorilerin kapsam genişliği arttıkça içerdikleri canlı çeşitliliği de buna paralel olarak artış gösterir.

Anahtar Kavram

Sınıflandırma basamaklarında türden aleme doğru gidildikçe canlı çeşitliliği ve birey sayısı artar.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 11Soru →

Bakterilerde kalıtsal çeşitliliğin sağlanmasında rol oynayan konjugasyon olayı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakterilerde birey sayısının artışını sağlayan ve genetik çeşitliliğe yol açan bir eşeyli üreme şeklidir.

Plazmit aktarımı sırasında alıcı bakteri, DNA parçasını hücre duvarı varlığına rağmen endositoz yoluyla hücre içine alır.

Mevcut birey sayısında bir artışa neden olmadan, bakteriler arasında tek yönlü gen aktarımıyla kalıtsal çeşitlilik sağlar.

Olay sırasında sitoplazmik köprü kurulabilmesi i��in bakterilerin mitokondrilerinde üretilen ATP enerjisi harcanır.

Sadece oksijenli solunum yapan bakteri türlerinde görülebilen ve zorunlu oksijenli ortamda gerçekleşen bir süreçtir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mevcut birey sayısında bir artışa neden olmadan, bakteriler arasında tek yönlü gen aktarımıyla kalıtsal çeşitlilik sağlar.

Cevap

Mevcut birey sayısında bir artışa neden olmadan, bakteriler arasında tek yönlü gen aktar��mıyla kalıtsal çeşitlilik sağlar.

Doğru seçenek olan 'Mevcut birey sayısında bir artışa neden olmadan, bakteriler arasında tek yönlü gen aktarımıyla kalıtsal çeşitlilik sağlar.' ifadesi konjugasyonun biyolojik tanımına tamamen uygundur. Bakterilerde konjugasyon bir üreme çeşidi değildir; iki bakteri arasında plazmit aracılığıyla tek yönlü gen aktarımı gerçekleştirilerek kalıtsal çeşitlilik artırılır ancak birey sayısı değişmez.

Adım Adım Çözüm

Konjugasyon olayının temel işlevini ve üreme ile ilişkisini belirlemek.

Konjugasyon, bakterilerde kalıtsal çeşitliliğini artıran ancak birey sayısı artışına (üremeye) neden olmayan bir olaydır.

Konjugasyonun bir üreme şekli olmadığını ortaya koymak.

Prokaryot hücre yapısı ve çeper özelliklerine göre diğer seçenekleri değerlendirmek.

Bakteriler prokaryottur ve mitokondri bulundurmazlar. Hücre çeperine sahip olduklarından endositoz yapamazlar.

Zarlı organel bulundurma ve endositoz yapabilme gibi yanlış hücre biyolojisi önermelerini elemek.

Bakterilerde solunum çeşitliliğinin konjugasyona etkisini analiz etmek.

Konjugasyon solunum tipine (oksijenli, oksijensiz vb.) bağlı değildir; plazmit aktarımı yeteneğine sahip bakterilerde gerçekleşebilir.

Metabolik reaksiyonların solunum tipine bağımlı olduğu yanılgısını gidermek.

Anahtar Kavram

Bakterilerde konjugasyon olayı, birey sayısını artırmayan bir kalıtsal çeşitlilik mekanizmasıdır.

Tahmini Süre:45s

Soru 12Soru →

Bir bakterinin ikiye bölünerek (binar bölünme) eşeysiz üreme sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bakterilerin ikiye bölünme sürecinin doğru sıralaması: halkasal DNA'nın kendini eşlemesi, hücre boyunun uzamasıyla DNA'ların zıt kutuplara çekilmesi, hücre zarı ve duvarının içeri doğru girinti yapması ve son olarak sitoplazma bölünmesiyle iki yeni bakterinin oluşması şeklindedir.

Bakterilerin ikiye bölünerek çoğalması sırasında öncelikle kalıtsal materyal olan halkasal DNA eşlenir. Ardından hücre uzarken DNA'lar zıt yönlere hareket eder. Sitoplazmanın bölünmesi için hücre zarı ve çeperi içeriye doğru girinti yaparak bölünme düzlemini oluşturur. Son olarak sitoplazma tamamen ikiye bölünerek aynı genetik yapıya sahip iki yeni bakteri hücresi meydana gelir.

Adım Adım Çözüm

Kalıtsal materyalin eşlenmesi adımını belirleme

Halkasal DNA'nın kendini eşlemesi (replikasyon) ilk adım olarak seçilir.

Hücre bölünmeye başlamadan önce genetik bilgisini kopyalamak zorundadır.

Eşlenen DNA'ların zıt kutuplara taşınması adımını belirleme

Hücre boyunun uzamasıyla DNA'ların zıt kutuplara çekilmesi ikinci adım olarak seçilir.

DNA kopyalarının iki yeni hücreye eşit şekilde paylaştırılması için bu ayrılma gerçekleşmelidir.

Sitoplazma bölünmesinin başlangıcını belirleme

Hücre zarı ve duvarının içeriye doğru girinti oluşturması üçüncü adım olarak seçilir.

Zıt kutuplara çekilen DNA'lar arasında yeni bir hücre duvarı (septum) ve zar oluşmaya başlar.

Bölünmenin tamamlanması adımını belirleme

İki yeni bakteri hücresinin oluşması son adım olarak seçilir.

Sitoplazma bölünmesi (sitokinez) tamamlandığında iki bağımsız bakteri hücresi oluşur.

Anahtar Kavram

Bakterilerde İkiye Bölünme (Binar Bölünme) Mekanizması

Soru 13Soru →

Bir biyoloji öğretmeni, tahtaya ikili adlandırma (binomial nomenklatür) sistemine göre isimlendirilmiş beş farklı bitki türünün bilimsel adını yazmıştır:

* *Salix alba*
* *Populus alba*
* *Salix caprea*
* *Acer platanoides*
* *Acer rubrum*

Bu bitki türleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Salix alba ve Populus alba türleri, tanımlayıcı adları (epitetleri) aynı olduğu için yakın akrabadır.

Tahtada belirtilen bitkiler, sınıflandırma ilkelerine göre 5 farklı cins ve 5 farklı tür altında gruplandırılır.

Acer platanoides ve Acer rubrum türlerinin kendi aralarındaki homolog organ sayısı, Populus alba ve Salix alba türlerinin kendi aralarındaki homolog organ sayısından daha fazladır.

Salix caprea ve Salix alba türleri doğal ortamlarında çiftleşip verimli döller oluşturabildikleri için aynı türün varyasyonlarıdır.

Salix alba ile Populus alba türleri aynı takımda yer alırken, Salix alba ile Salix caprea türleri farklı familyalarda yer alır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Acer platanoides ve Acer rubrum türlerinin kendi aralarındaki homolog organ sayısı, Populus alba ve Salix alba türlerinin kendi aralarındaki homolog organ sayısından daha fazladır.

Cevap

Acer platanoides ve Acer rubrum türlerinin kendi aralarındaki homolog organ sayısı, Populus alba ve Salix alba türlerinin kendi aralarındaki homolog organ sayısından daha fazladır.

Acer platanoides ve Acer rubrum türleri aynı cinse (Acer) aittir. Aynı cinse ait türlerin ortak atasal benzerlikleri, farklı cinslere (Populus ve Salix) ait olan türlere göre daha fazla olduğundan kendi aralarındaki homolog organ sayıları daha fazladır.

Adım Adım Çözüm

Bitkilerin bilimsel adlarındaki ilk kelimelerin (cins adlarının) belirlenmesi.

Salix (Söğüt), Populus (Kavak) ve Acer (Akçaağaç) olmak üzere 3 farklı cins vardır.

İkili adlandırmada ilk kelime canlının ait olduğu cinsi belirtir ve akrabalık ilişkilerini yansıtır.

Bitkilerin bilimsel adlarındaki ikinci kelimelerin (tanımlayıcı adların/epitetlerin) incelenmesi.

alba, caprea, platanoides, rubrum olmak üzere tanımlayıcı adlar belirlenir.

İkinci kelimelerin aynı olması (örneğin alba) canlıların akraba olduğunu göstermez.

Türlerin yakınlık derecelerine göre homolog organ sayılarının karşılaştırılması.

Aynı cinse ait olan Acer platanoides ve Acer rubrum türleri arasındaki akrabalık, farklı cinslere ait olan Populus alba ve Salix alba türlerine göre daha fazladır. Dolayısıyla homolog organ sayıları da daha fazladır.

Evrimsel akrabalık derecesi arttıkça ortak atasal özelliklerin ve homolog organların sayısı artar.

Anahtar Kavram

İkili adlandırmada cins adlarının akrabalık derecesini belirlemesi ve taksonomik kategorilerin özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 14Soru →

İkili adlandırma (binomial nomenklatür) kuralları ve filogenetik sınıflandırma ilkeleri göz önüne alındığında, aşağıda verilen canlı ikililerinin birlikte yer aldıkları en küçük sistematik kategoriler belirleniyor:

I. *Canis lupus* (Kurt) ve *Canis latrans* (Kır kurdu)
II. *Canis lupus* (Kurt) ve *Felis catus* (Ev kedisi)
III. *Canis lupus* (Kurt) ve *Passer domesticus* (Bayağı serçe)
IV. *Canis lupus* (Kurt) ve *Drosophila melanogaster* (Meyve sineği)

Buna göre, belirlenen bu sistematik kategorilerin, içerdikleri canlılar arasındaki ortak özellik sayısının en az olandan en fazla olana doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Belirlenen kategorilerin ortak özellik sayısı en az olandan en fazla olana doğru sıralaması IV - III - II - I şeklindedir.

Doğru sıralama en genel basamaktan en özel basamağa doğru yapılmalıdır. Canlı çiftlerinin paylaştığı en küçük ortak kategoriler sırasıyla Cins (I), Takım (II), Şube (III) ve Alem (IV) şeklindedir. Sınıflandırma basamaklarında genelden özele gidildikçe ortak özellik sayısı artar. Bu nedenle ortak özellik sayısı en az olan kategori Alem (IV), en fazla olan kategori ise Cins (I) olup sıralama IV - III - II - I şeklinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

Her bir canlı çiftinin bilimsel adlarını inceleyerek birlikte yer aldıkları en küçük sınıflandırma basamağını tespit etmek.

I. çift aynı cins adını (Canis) paylaştığı için en küçük ortak kategori Cins'tir. II. çift aynı takımda (Carnivora) birleşir. III. çift aynı şubede (Chordata) birleşir. IV. çift ise aynı alemde (Animalia) birleşir.

İkili adlandırmada ilk kelime cins adıdır. Cins adları aynı olan canlılar aynı cinstedir; cins adları farklı olan canlıların ise daha üst kategorilerdeki ortaklıkları aranır.

Belirlenen sistematik kategorilerin (Cins, Takım, Şube, Alem) büyüklüklerini ve içerdikleri ortak özellik sayılarını karşılaştırmak.

Sınıflandırma basamaklarında Alem'den Cins'e doğru (genelden özele) gidildikçe ortak özellik sayısı artar, birey sayısı ve çeşitlilik azalır.

Genel kategoriler daha fazla canlıyı barındırırken benzerlikleri daha azdır; özel kategoriler ise daha az canlı barındırır fakat benzerlikleri (ortak özellikleri) daha fazladır.

Kategorileri ortak özellik sayısı en az olandan (en genel olan basamak) en fazla olana (en özel olan basamak) doğru sıralamak.

Ortak özelliklerin en az olduğu basamak Alem (IV), sonra Şube (III), sonra Takım (II) ve en fazla olduğu basamak Cins (I) şeklindedir.

Sıralama genelden özele doğru yapılmalıdır: Alem (IV) < Şube (III) < Takım (II) < Cins (I).

Anahtar Kavram

Filogenetik sınıflandırmada sistematik kategorilerin özellikleri ve ikili adlandırma

Soru 15Soru →

Bakteriler ve arkeler prokaryot hücre yapısına sahip olmalarına rağmen, arkelerin bazı hücresel ve genetik özellikleri ökaryotik canlılara daha benzerdir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi arkelerin bakterilerden ayırt edilmesini sağlayan ve ökaryotlara benzerlik gösteren özelliklerinden biridir?

Hücrelerinde mitokondri organeli bulundurmaları

Hücre zarlarından endositoz yardımıyla büyük katı besinleri alabilmeleri

DNA'larının histon proteinleri ile paketlenmiş olması

Tüm türlerinin hücresel solunumda mutlaka oksijen kullanması

Halkasal DNA'larının yapısında timin yerine urasil baz�� bulundurmaları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: DNA'larının histon proteinleri ile paketlenmiş olması

Cevap

DNA'larının histon proteinleri ile paketlenmiş olması

Arkelerin DNA'sı, bakterilerden farklı olarak histon proteinleri adı verilen özel proteinlerle sarılarak paketlenmiştir. Bu yapısal özellik ökaryotik canlılardaki kromatin yapısına benzerlik gösterir ve arkeleri bakterilerden ayıran en temel moleküler farklardan biridir.

Adım Adım Çözüm

Arkeler ve bakterilerin hücresel yapılarını karşılaştırın.

Her iki grup da prokaryot olup zarlı organel içermez; ancak arkelerin genetik bilgi işleme süreçleri ve DNA paketleme mekanizmaları ökaryotlara daha çok benzerlik gösterir.

Soruda arkelerin bakterilerden farkı olan ve ökaryotlara benzer olan özelliğin bulunması istenmektedir.

Seçeneklerde verilen özelliklerin arkeler ve ökaryotlar arasındaki ortaklık durumunu inceleyin.

DNA'nın histon proteinleri ile sarılarak paketlenmesi arkelerde ve ökaryotlarda ortak bir özellikken, bakterilerde DNA çıplaktır (histon proteini içermez).

Doğru ayırt edici genetik özelliği saptamak için.

Anahtar Kavram

Arkeler Alemi'nin genel özellikleri ve ökaryotlar ile benzerlikleri

Soru 16Soru →

Protista aleminde yer alan bazı tek hücreli canlılar ile bu canlıların ayırt edici özellikleri aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki canlıları sağ sütundaki kendilerine özgü özelliklerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Amip canlısı yalancı ayaklarla beslenme ve hareket etme özelliğiyle; Öglena kloroplast taşıyıp fotosentez yapabilme özelliğiyle; Paramecium ise sillerle hareket etme ve çift çekirdek bulundurma özelliğiyle eşleşir.

Amip yalancı ayakları ile hareket edip fagositoz yaptığı için yalancı ayak özelliğiyle eşleşir. Öglena kloroplast taşıdığı için fotosentez yapabilme özelliğiyle eşleşir. Paramecium ise silleri ve çift çekirdeği sayesinde siller yardımıyla hareket etme özelliğiyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

Amip hücresinin hareket ve beslenme özelliklerini belirlemek

Amip'in hücre çeperi yoktur, belirgin bir şekli bulunmaz ve yalancı ayaklar oluşturarak hareket ile fagositoz yapar.

Amip'in protista alemi içindeki en temel ayırt edici yapısal ve fonksiyonel özelliğini saptamak.

Öglena hücresinin beslenme biçimini belirlemek

Öglena kloroplast bulundurur ve fotosentez yapar, ancak ışık olmadığında dışarıdan hazır besin de alabilir.

Öglena'nın kloroplast bulundurma ve fotosentez yapma özelliğini doğrulamak.

Paramecium hücresinin hareket yapılarını ve çekirdek sayısını belirlemek

Paramecium siller yardımıyla hareket eder ve biri büyük biri küçük iki çekirdeğe sahiptir.

Paramecium'un silli yapısını ve çift çekirdekliliğini ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Protista alemindeki tek hücreli ökaryotların (Amip, Öglena, Paramecium) yapısal ve fonksiyonel özellikleri

Soru 17Soru →

Aşağıda verilen omurgalı hayvan sınıflarını, bu sınıflara ait karakteristik ve ayırt edici yapısal özelliklerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Memeliler sınıfı alveollü akciğer yapısıyla, kuşlar sınıfı tüy örtüsüyle, sürüngenler sınıfı ise keratin yapılı pullarla eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede memeliler sınıfı akciğer alveolleri ile, kuşlar sınıfı tüy örtüsüyle, sürüngenler sınıfı ise keratin pullarla eşleşmektedir. Bu özellikler ilgili sınıfları diğer omurgalılardan ayıran tanısal karakterlerdir.

Adım Adım Çözüm

Alveollü akciğer özelliğinin hangi omurgalı grubuna ait olduğunu tespit etmek.

Alveol yapıları akciğerlerin iç yüzeyini genişletir ve sadece memelilerde bulunur.

Gaz alışveriş alanını artıran alveollerin memelilere özgü olduğunu doğrulamak.

Tüy (feather) yapısının hangi omurgalı grubuna özgü olduğunu tespit etmek.

Tüyler sadece kuşlar sınıfında bulunur; memelilerdeki kıl (hair) yapısından farklıdır.

Tüylerin sadece kuşlara ait ayırt edici bir dış örtü olduğunu doğrulamak.

Keratin pulların hangi omurgalı grubunda baskın dış örtü olduğunu tespit etmek.

Keratin pullar sürüngenlerin derisinde su kaybını azaltan koruyucu yapılardır.

Sürüngenlerin karakteristik kuru ve pullu deri yapısını doğrulamak.

Anahtar Kavram

Omurgalı hayvan sınıflarının ayırt edici morfolojik ve anatomik özellikleri

Tahmini Süre:45s

Soru 18Soru →

Filogenetik sınıflandırma basamakları arasındaki hiyerarşik ilişkiyi incelemek amacıyla $X$ , $Y$ , $Z$ ve $W$ canlı türlerinin bazı kategorilerdeki ortaklık durumları belirlenmiş ve aşağıdaki tablo oluşturulmuştur:

Sınıflandırma Basamağ��	$X$ ve $Y$	$Y$ ve $Z$	$Z$ ve $W$
Sınıf	Ortak	Ortak	Ortak
Takım	Farklı	Ortak	Ortak
Aile	Farklı	Farklı	Ortak
Cins	Farklı	Farklı	Farklı

Tablodaki verilere göre yapılan aşağıdaki açıklamalardan hangisi yanlıştır?

Y

W

canlılarının ortak olarak yer aldığı en küçük sistematik birim Takım'dır.

X

Z

canlılarının protein yapı benzerliğinin,

Y

Z

canlılarının protein yapı benzerliğinden daha fazla olması beklenir.

X

Y

Z

W

canlılarının tamamı aynı şube ve alem içinde yer alır.

X

Y

canlılarının birlikte yer aldığı en küçük ortak basamaktaki canlı çeşitliliği,

Z

W

canlılarının birlikte yer aldığı en küçük ortak basamaktakinden daha fazladır.

Z

W

canlılarının homolog organ sayısının,

X

Y

canlılarının homolog organ sayısından daha fazla olması beklenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $X$ ve $Z$ canlılarının protein yapı benzerliğinin, $Y$ ve $Z$ canlılarının protein yapı benzerliğinden daha fazla olması beklenir.

Cevap

X ve Z canlılarının protein benzerliğinin, Y ve Z canlılarının protein benzerliğinden fazla olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır. Takım basamağı sınıf basamağından daha alt bir kategori olduğundan, Y ve Z canlılarının protein benzerliği daha yüksek olmalıdır.

Y ve Z canlılarının ortak olduğu en küçük basamak Takım iken, X ve Z canlılarınınki Sınıf'tır. Sınıflandırma hiyerarşisinde Takım basamağı Sınıf basamağına göre türe daha yakın (daha özel) bir kategoridir. Bu yüzden Y ve Z canlılarının protein yapı benzerliğinin, X ve Z canlılarının protein yapı benzerliğinden daha fazla olması beklenir. Dolayısıyla, X ve Z canlılarının protein yapı benzerliğinin daha fazla olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Canlıların tablodaki ortaklık durumlarını inceleyerek aralarındaki hiyerarşik ilişkileri belirlemek.

X ve Y sınıf seviyesinde ortak; Y ve Z takım seviyesinde ortak; Z ve W ise aile seviyesinde ortaktır.

Her canlı çiftinin en küçük ortak sınıflandırma basamağını belirlemek, akrabalık derecelerini karşılaştırmayı sağlar.

X ile Z ve Y ile Z arasındaki ortak basamakları karşılaştırmak.

Y ve Z takım düzeyinde ortakken, X ve Z sadece sınıf düzeyinde ortaktır. Takım basamağı, sınıf basamağına göre daha alt (türe daha yakın) bir kategoridir.

Hiyerarşide türe daha yakın olan basamaklarda ortak olan canlıların daha yakın akraba olduğunu belirlemek gerekir.

Yakın akraba olan canlıların protein yapı benzerliği ilişkisini kurmak.

Y ve Z canlılarının protein benzerliğinin, X ve Z canlılarının protein benzerliğinden daha yüksek olması beklenir.

Ortak basamak küçüldükçe (türe yaklaştıkça) canlılar arasındaki genetik ve protein benzerliği artar.

Anahtar Kavram

Sınıflandırma basamaklarında hiyerarşik ilişkiler ve özelliklerin değişimi

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 19Soru →

Aşağıda verilen bitki gruplarını, evrimsel süreçte yeryüzünde ortaya çıkış sıralarına göre en ilkel (ilk ortaya çıkan) olandan en gelişmiş (en son ortaya çıkan) olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bitkilerin evrimsel süreçteki gelişim sırası; iletim demeti olmayan damarsız tohumsuz bitkiler, iletim demeti olan fakat tohumu olmayan damarlı tohumsuz bitkiler, tohumu olan fakat çiçeği/meyvesi olmayan açık tohumlu bitkiler ve son olarak hem tohumu hem de çiçeği/meyvesi olan kapalı tohumlu bitkiler şeklindedir.

Evrimsel gelişim basamaklarına göre bitki grupları basitten gelişmişe doğru sırasıyla damarsız tohumsuz bitkiler (karayosunları), damarlı tohumsuz bitkiler (eğrelti otları), açık tohumlu bitkiler (çam) ve kapalı tohumlu bitkiler (elma ağacı) şeklinde karaya uyum özelliklerini kazanmışlardır.

Adım Adım Çözüm

Bitkilerdeki iletim demeti (damar) varlığını kontrol ediniz.

Damarsız tohumsuz bitkilerin iletim demeti yoktur. Eğrelti otları, açık tohumlular ve kapalı tohumlular ise damarlıdır.

İletim demetinin bulunmaması en ilkel özellik olup karayosunlarını en başa yerleştirir.

Damarlı bitkilerin tohum oluşturma yeteneğini inceleyiniz.

Eğrelti otları tohumsuz iken, kozalaklılar ve çiçekli bitkiler tohumludur.

Tohum yapısının kazanılması, sporla üremeye göre daha ileri bir evrimsel basamaktır. Bu nedenle eğrelti otları karayosunlarından sonra, tohumlulardan önce gelir.

Tohumlu bitkilerin tohumlarının korunma durumunu ve çiçek yapısını karşılaştırınız.

Açık tohumluların tohumları meyveyle örtülü değildir ve gerçek çiçekleri yoktur. Kapalı tohumlular ise meyve ve gerçek çiçek yapısına sahiptir.

Meyve ve gerçek çiçek yapısı karasal yaşama uyumda en üst düzey adaptasyonları temsil eder; bu nedenle kapalı tohumlular en gelişmiş bitki grubudur.

Anahtar Kavram

Bitkiler aleminde evrimsel süreçte kazanılan özelliklerin (iletim demeti, tohum, çiçek/meyve) sırasına göre grupların sınıflandırılması.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 20Soru →

Bitkiler aleminde yer alan canlı türlerinin tamamı incelendiğinde;

I. Hücre zarı dışında selüloz yapılı çeper bulundurma,
II. Topraktan su ve mineral alımını sağlayan gelişmiş kök sistemine sahip olma,
III. Organik ve inorganik maddelerin taşınmasında görev yapan iletim demetlerini bulundurma

özelliklerinden hangilerinin tüm bitki türleri için ortak olduğu söylenebilir?

Yalnız III

I ve II

Yalnız I

I ve III

I, II ve III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız I

Cevap

Tüm bitkiler için ortak olan özellik yalnız selüloz yapılı hücre çeperi bulundurmaktır.

Bitkilerin tamamı ökaryot hücre yapısına sahip olup hücre zarlarının dış kısmında selülozdan oluşan hücre çeperi taşır. Bu nedenle selüloz yapılı çeper bulundurma özelliği ortaktır.

Adım Adım Çözüm

Bitkiler aleminin genel özellikleri ile en ilkel bitki grubu olan damarsız tohumsuz bitkilerin (karayosunları) yapısı analiz edilir.

Karayosunlarında gerçek kök sisteminin ve iletim demetlerinin (ksilem/floem) bulunmadığı tespit edilir.

Tüm bitki türlerinde ortak olan özellikleri ayırt edebilmek için damarsız tohumsuz bitkilerin taşıdığı sınırlılıkları göz önünde bulundurmak gerekir.

Öncüller tek tek değerlendirilir: Selüloz çeper tüm bitkilerde mevcuttur. Gelişmiş kök sistemi ve iletim demetleri ise karayosunlarında bulunmaz.

I. öncülün ortak olduğu, II. ve III. öncüllerin ise ortak olmadığı belirlenir.

Verilen her bir özelliğin bitki gruplarının tamamında bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Bitkiler aleminin genel ortak özellikleri ve damarsız-damarlı bitki ayrımı

Tahmini Süre:1m 0s

Sayfa 1 / 3Sonraki

Canlılar Dünyası

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram