Examkin

Bitkiler Alemi

6 soru

Tüm türler6Çoktan seçmeli2Eşleştirme1Sıralama3
Soru 1Soru →

Bir biyoloji laboratuvarında araştırma yapan bir öğrenci, topladığı üç farklı bitki örneğini incelemektedir. Bu örneklerle ilgili yaptığı gözlemleri şu şekilde kaydetmiştir:

* 1. Örnek: Nemli kaya yüzeylerinde yaşayan, gerçek kök, gövde ve yapraklara sahip olmayan, oldukça küçük yapılı bir bitki.
* 2. Örnek: Toprak altında uzanan gövdeye (rizom) ve yapraklarının alt yüzeyinde spor keselerine sahip olan, tohum üretmeyen bir bitki.
* 3. Örnek: Odunsu bir gövdeye sahip, iğnemsi yapraklı ve kozalak oluşturarak çoğalan bir bitki.

Bu gözlemlere göre, öğrencinin incelediği bitki örnekleri ile ilgili yaptığı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2. ve 3. örneklerde su ve mineral taşınmasında görev alan iletim demetleri bulunurken, 1. örnekte bu taşıma difüzyon ve osmoz kurallarına göre hücreden hücreye gerçekleşir.

Cevap

2. ve 3. örneklerde su ve mineral taşınmasında görev alan iletim demetleri bulunurken, 1. örnekte bu taşıma difüzyon ve osmoz kurallarına göre hücreden hücreye gerçekleşir.
Eğrelti otları (2. örnek) damarlı tohumsuz, çamlar (3. örnek) ise damarlı tohumlu bitkilerdir; bu nedenle her ikisinde de ksilem ve floemden oluşan iletim demetleri bulunur. Karayosunları (1. örnek) ise damarsız tohumsuz bitkilerdir ve iletim demetleri içermezler; su ve mineral iletimini difüzyon ve osmoz kurallarıyla hücreden hücreye gerçekleştirirler. Dolayısıyla, bu durumun belirtildiği değerlendirme doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen örneklerin morfolojik özelliklerine göre hangi bitki gruplarına ait olduğunu belirlemek.
1. örnek karayosunudur (damarsız tohumsuz bitki), 2. örnek eğrelti otudur (damarlı tohumsuz bitki), 3. örnek ise çam ağacıdır (damarlı tohumlu / açık tohumlu bitki).
Bitkilerin anatomik ve fizyolojik karşılaştırmalarını doğru yapabilmek için örneklerin ait oldukları grupları belirlemek gereklidir.
2
Bitki gruplarının iletim demeti varlığına göre madde taşıma mekanizmalarını karşılaştırmak.
Eğrelti otu (2. örnek) ve çam (3. örnek) damarlı bitkiler sınıfında yer aldığından ksilem ve floem gibi iletim demetlerine sahiptir. Karayosunu (1. örnek) ise damarsız bitki olduğundan iletim demeti taşımaz; su ve mineralleri difüzyon ve osmozla hücreden hücreye iletir.
Bitkilerde karasal adaptasyonların en önemlilerinden biri olan iletim demeti varlığının gruplar arasındaki dağılımını analiz etmek doğru cevaba ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Bitkiler aleminde damarsız tohumsuz, damarlı tohumsuz ve damarlı tohumlu bitkilerin iletim demeti varlığı ve madde taşınması mekanizmaları bakımından karşılaştırılması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru →

Aşağıda verilen bitki gruplarını, evrimsel süreçte yeryüzünde ortaya çıkış sıralarına göre en ilkel (ilk ortaya çıkan) olandan en gelişmiş (en son ortaya çıkan) olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bitkilerin evrimsel süreçteki gelişim sırası; iletim demeti olmayan damarsız tohumsuz bitkiler, iletim demeti olan fakat tohumu olmayan damarlı tohumsuz bitkiler, tohumu olan fakat çiçeği/meyvesi olmayan açık tohumlu bitkiler ve son olarak hem tohumu hem de çiçeği/meyvesi olan kapalı tohumlu bitkiler şeklindedir.
Evrimsel gelişim basamaklarına göre bitki grupları basitten gelişmişe doğru sırasıyla damarsız tohumsuz bitkiler (karayosunları), damarlı tohumsuz bitkiler (eğrelti otları), açık tohumlu bitkiler (çam) ve kapalı tohumlu bitkiler (elma ağacı) şeklinde karaya uyum özelliklerini kazanmışlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Bitkilerdeki iletim demeti (damar) varlığını kontrol ediniz.
Damarsız tohumsuz bitkilerin iletim demeti yoktur. Eğrelti otları, açık tohumlular ve kapalı tohumlular ise damarlıdır.
İletim demetinin bulunmaması en ilkel özellik olup karayosunlarını en başa yerleştirir.
2
Damarlı bitkilerin tohum oluşturma yeteneğini inceleyiniz.
Eğrelti otları tohumsuz iken, kozalaklılar ve çiçekli bitkiler tohumludur.
Tohum yapısının kazanılması, sporla üremeye göre daha ileri bir evrimsel basamaktır. Bu nedenle eğrelti otları karayosunlarından sonra, tohumlulardan önce gelir.
3
Tohumlu bitkilerin tohumlarının korunma durumunu ve çiçek yapısını karşılaştırınız.
Açık tohumluların tohumları meyveyle örtülü değildir ve gerçek çiçekleri yoktur. Kapalı tohumlular ise meyve ve gerçek çiçek yapısına sahiptir.
Meyve ve gerçek çiçek yapısı karasal yaşama uyumda en üst düzey adaptasyonları temsil eder; bu nedenle kapalı tohumlular en gelişmiş bitki grubudur.

Anahtar Kavram

Bitkiler aleminde evrimsel süreçte kazanılan özelliklerin (iletim demeti, tohum, çiçek/meyve) sırasına göre grupların sınıflandırılması.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 3Soru →

Bitkiler aleminde yer alan canlı türlerinin tamamı incelendiğinde;

I. Hücre zarı dışında selüloz yapılı çeper bulundurma,
II. Topraktan su ve mineral alımını sağlayan gelişmiş kök sistemine sahip olma,
III. Organik ve inorganik maddelerin taşınmasında görev yapan iletim demetlerini bulundurma

özelliklerinden hangilerinin tüm bitki türleri için ortak olduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız I

Cevap

Tüm bitkiler için ortak olan özellik yalnız selüloz yapılı hücre çeperi bulundurmaktır.
Bitkilerin tamamı ökaryot hücre yapısına sahip olup hücre zarlarının dış kısmında selülozdan oluşan hücre çeperi taşır. Bu nedenle selüloz yapılı çeper bulundurma özelliği ortaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Bitkiler aleminin genel özellikleri ile en ilkel bitki grubu olan damarsız tohumsuz bitkilerin (karayosunları) yapısı analiz edilir.
Karayosunlarında gerçek kök sisteminin ve iletim demetlerinin (ksilem/floem) bulunmadığı tespit edilir.
Tüm bitki türlerinde ortak olan özellikleri ayırt edebilmek için damarsız tohumsuz bitkilerin taşıdığı sınırlılıkları göz önünde bulundurmak gerekir.
2
Öncüller tek tek değerlendirilir: Selüloz çeper tüm bitkilerde mevcuttur. Gelişmiş kök sistemi ve iletim demetleri ise karayosunlarında bulunmaz.
I. öncülün ortak olduğu, II. ve III. öncüllerin ise ortak olmadığı belirlenir.
Verilen her bir özelliğin bitki gruplarının tamamında bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Bitkiler aleminin genel ortak özellikleri ve damarsız-damarlı bitki ayrımı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru →

Bitkiler aleminde karasal yaşama uyum sürecinde kazanılan aşağıdaki yapısal özellikleri, evrimsel süreçte ilk ortaya çıkış sırasına göre en ilkel özellikten en gelişmiş özelliğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama: stoma ve kütikula oluşumu -> iletim demetlerinin farklılaşması -> tohum yapısının evrimleşmesi -> gerçek meyve ve çiçek yapılarının ortaya çıkması şeklindedir.
Bitkiler aleminde karasal adaptasyonların evrimsel sırası; damarsız tohumsuz bitkilerden (stoma/kütikula) damarlı tohumsuz bitkilere (iletim demetleri), oradan tohumlu bitkilere (polen ve tohum) ve en son kapalı tohumlu bitkilere (çiçek ve meyve) doğru ilerler. Dolayısıyla doğru sıralama stoma/kütikula oluşumu, iletim demetlerinin farklılaşması, tohum yapısının evrimleşmesi ve çiçek/meyve oluşumu şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Karasal yaşama uyum sağlayan en ilkel bitki grubunun temel özellikleri incelenir.
Damarsız tohumsuz bitkilerin (örneğin karayosunlarının) karasal ortamda yaşayabilmek için kütikula ve stoma gibi adaptasyonlara sahip olduğu, ancak iletim demetleri ve tohum bulundurmadığı belirlenir.
Bu özellikler karasal bitkilerde ortaya çıkan en erken adaptasyonlardandır.
2
Daha sonraki evrimsel basamakta ortaya çıkan taşıma sistemi incelenir.
Eğrelti otları gibi damarlı tohumsuz bitkilerde ilk kez odun ve soymuk borularından oluşan iletim demetlerinin farklılaştığı görülür.
İletim demetleri karayosunlarında bulunmazken eğrelti otlarında bulunur, ancak bu grupta henüz tohum yapısı yoktur.
3
Üremenin karasal ortama tam uyumunu sağlayan yapı araştırılır.
Tohumlu bitkilerin (açık ve kapalı tohumlular) evrimleşmesiyle birlikte üremede suya bağımlılığı kaldıran polen ve tohum yapısının ortaya çıktığı belirlenir.
Tohum yapısı, tohumsuz bitki gruplarında bulunmayan daha gelişmiş bir adaptasyondur.
4
En gelişmiş bitki grubuna ait üreme ve koruma yapıları tespit edilir.
Kapalı tohumlu bitkilerde tohumun ovaryum içinde korunduğu gerçek meyve ve tozlaşmayı kolaylaştıran gerçek çiçek yapılarının geliştiği görülür.
Çiçek ve meyve sadece kapalı tohumlu bitkilerde bulunan en son ve en gelişmiş adaptasyonlardır.

Anahtar Kavram

Bitkiler aleminde damarsız tohumsuz, damarlı tohumsuz, açık tohumlu ve kapalı tohumlu bitkilerin evrimsel ve anatomik özellikleri.
Soru 5Soru →

Aşağıda verilen bitki grupları veya örnek türler ile bu canlılara ait ayırt edici morfolojik, anatomik ve üreme özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kara yosunları (Damarsız tohumsuz)
Eğrelti otları (Damarlı tohumsuz)
Açık tohumlular (Kozalaklılar)
Tek çenekli kapalı tohumlular (Monokotiller)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kara yosunları -> İletim demeti bulundurmayan ve rizoit taşıyan özellik; Eğrelti otları -> İletim demeti olan fakat tohumsuz olan özellik; Açık tohumlular -> Gerçek çiçek/meyvesi olmayan ve kozalak taşıyan özellik; Tek çenekliler -> Tek çenekli tohum, paralel damarlanma ve otsu gövdeye sahip özellik.
Bitkiler alemi; iletim demetlerinin varlığına göre damarsız ve damarlı, tohum oluşturma durumlarına göre tohumsuz ve tohumlu olarak gruplandırılır. Kara yosunu damarsız tohumsuz olduğundan iletim demeti içermez ve rizoit taşır. Eğrelti otu damarlı tohumsuz olduğundan iletim demeti içerir ancak tohum yapmaz, sporla ürer. Açık tohumlular kozalaklı olup meyve/çiçek bulundurmaz. Tek çenekliler ise paralel damarlı yapraklara ve tek çenekli tohumlara sahiptir. Eşleştirmeler bu kriterlere tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Damarsız ve tohumsuz bitkilerin özelliklerini belirleme.
Kara yosunlarında iletim demetlerinin (odun ve soymuk borularının) bulunmadığı, suyun osmoz ve difüzyonla taşındığı ve gerçek kök yerine rizoit yapılarının olduğu tespit edilir. Bu özellik ilk seçenekteki ifadeyle eşleşir.
Bitkiler aleminde iletim demetine sahip olmayan tek ana grubun damarsız tohumsuzlar olduğunu ayırt etmek için.
2
Damarlı ve tohumsuz bitkilerin özelliklerini belirleme.
Eğrelti otlarının iletim demeti bulundurduğu ancak tohum üretmeyip sporla çoğaldığı ve döl almaşı gerçekleştirdiği tespit edilir. Bu özellik ikinci seçenekteki ifadeyle eşleşir.
Evrimsel süreçte iletim demetinin ilk kez damarlı tohumsuz bitkilerde ortaya çıktığını ve tohum gelişiminin henüz gerçekleşmediğini göstermek için.
3
Açık tohumlu bitkilerin özelliklerini belirleme.
Çam, ardıç gibi açık tohumluların meyve yapmadığı, tohumlarının kozalak pullarında açıkta bulunduğu tespit edilir. Bu özellik üçüncü seçenekteki ifadeyle eşleşir.
Tohumlu bitkilerde açık ve kapalı tohumlu ayrımının meyve ve çiçek varlığına dayandığını netleştirmek için.
4
Tek çenekli kapalı tohumlu bitkilerin özelliklerini belirleme.
Mısır, buğday gibi monokotillerin tek çenekli olduğu, yapraklarında paralel damarlanma gösterdiği ve otsu gövde yapısında olduğu tespit edilir. Bu özellik dördüncü seçenekteki ifadeyle eşleşir.
Kapalı tohumlu bitkilerin sınıflandırılmasında kullanılan tek çenekli ve çift çenekli özelliklerini ayırt etmek için.

Anahtar Kavram

Bitki gruplarının iletim demeti varlığı, tohum oluşturma yeteneği ve tohum yapısına göre morfolojik ve anatomik özellikleri yönüyle sınıflandırılması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru →

Bitkiler aleminde yer alan bazı türlerin morfolojik ve anatomik özellikleri incelenerek, sahip oldukları yapısal organizasyon karmaşıklıklarına göre basitten gelişmişe doğru bir sıralama yapılmak istenmektedir.

Buna göre; ciğer otu, at kuyruğu, göknar ve domates bitkilerinin yapısal gelişmişlik düzeylerine göre en basit (en ilkel) olandan en gelişmiş olana doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ciğer otu, At kuyruğu, Göknar, Domates
Bitkiler aleminde gelişmişlik sırası basitten karmaşığa doğru; damarsız tohumsuz bitkiler (ciğer otu), damarlı tohumsuz bitkiler (at kuyruğu), açık tohumlu bitkiler (göknar) ve kapalı tohumlu bitkiler (domates) şeklindedir. Bu nedenle doğru sıralamada en başta ciğer otu, en sonda ise domates bulunmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Bitki türlerinin ait oldukları sistematik grupları belirleyin.
Ciğer otu: Damarsız tohumsuz, At kuyruğu: Damarlı tohumsuz, Göknar: Açık tohumlu, Domates: Kapalı tohumlu.
Sıralamayı yapabilmek için öncelikle her türün taksonomik grubunun ve bu gruplara ait temel özelliklerin bilinmesi gerekir.
2
Grupları iletim demeti varlığına göre karşılaştırın.
Ciğer otunda iletim demeti bulunmaz (en basit). At kuyruğu, göknar ve domateste iletim demeti bulunur.
Karasal yaşama uyumda en temel evrimsel basamaklardan biri iletim demetlerinin (damar yapısının) kazanılmasıdır.
3
İletim demetine sahip olan grupları tohum oluşturma yeteneğine göre karşılaştırın.
At kuyruğunda tohum yoktur (sporla ürer). Göknar ve domateste tohum oluşumu gözlenir.
Tohum yapısının kazanılması, üremede suya bağımlılığı azaltan daha gelişmiş bir adaptasyondur.
4
Tohumlu bitkileri tohumun korunma durumuna (meyve/çiçek varlığına) göre karşılaştırın.
Göknar açık tohumludur (kozalak yapısı vardır, meyve yoktur). Domates kapalı tohumludur (tohum meyve içindedir, gerçek çiçek vardır).
Tohumun meyve yaprağı (ovaryum) içinde korunması ve çiçek yapısı, karasal adaptasyonun en üst seviyesini temsil eder.
5
Elde edilen verileri en basit olandan en gelişmiş olana doğru sıralayın.
Ciğer otu -> At kuyruğu -> Göknar -> Domates sıralaması elde edilir.
Elde edilen evrimsel basamaklar karmaşıklık derecesine göre düzgünce dizilmiştir.

Anahtar Kavram

Bitkiler Aleminin Sınıflandırılması ve Evrimsel Gelişmişlik Kriterleri
Bitkiler Alemi Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin