Examkin

Sınıflandırma İlkeleri ve İkili Adlandırma

8 soru

Tüm türler8Çoktan seçmeli4Eşleştirme2Sıralama2
Soru 1Soru →

Bir biyoloji öğretmeni, filogenetik sınıflandırma ve ikili adlandırma konusunu anlatırken tahtaya aşağıdaki tabloyu çizmiştir:

Tür NoBilimsel Adı
I*Canis lupus*
II*Felis domesticus*
III*Canis latrans*
IV*Prunus domestica*
V*Felis silvestris*

Buna göre, tablodaki canlılar ve ikili adlandırma kuralları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III numaralı canlılar aynı cinse ait olduklarından, sınıflandırma basamaklarında cinsten sonra gelen tüm üst birimlerde (aile, takım, sınıf vb.) birlikte yer alırlar.

Cevap

I ve III numaralı canlılar aynı cinse ait olduklarından, sınıflandırma basamaklarında cinsten sonra gelen tüm üst birimlerde (aile, takım, sınıf vb.) birlikte yer alırlar.
İkili adlandırma sisteminde canlıların ilk ismi cins (genus) adıdır. Tabloda I (*Canis lupus*) ve III (*Canis latrans*) numaralı canlıların ilk isimleri aynıdır, yani her ikisi de *Canis* cinsine aittir. Sınıflandırma hiyerarşisinde alt basamakları aynı olan canlıların üst basamakları da kesinlikle aynı olmak zorundadır. Bu nedenle, aynı cinste yer alan bu iki canlının aile (familya), takım, sınıf, şube ve alem basamakları ortaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Canlıların bilimsel adlarındaki ilk kelimelerin analiz edilmesi
I ve III numaralı canlıların ilk kelimeleri 'Canis' olup, aynı cinsin üyeleri oldukları belirlenir.
İkili adlandırmada ilk kelime cins adını belirtir ve canlıların yakın akrabalığını gösterir.
2
Aynı cinse ait canlıların üst sınıflandırma basamaklarındaki durumunun incelenmesi
Canis cinsine ait olan I ve III numaralı canlılar, hiyerarşik olarak cinsten daha geniş olan aile, takım, sınıf, şube ve alem basamaklarında da birlikte bulunurlar.
Sınıflandırma basamaklarında alt birimleri aynı olan canlıların üst birimleri de kesinlikle aynı olmak zorundadır.
3
Yanlış olan seçeneklerdeki yanılgıların elenmesi
Tanımlayıcı adların (epitetlerin) benzerliğinin akrabalık belirtmediği, cins adlarının aynı olmasının akrabalık gösterdiği ve verimli dölün sadece aynı tür içinde mümkün olduğu ortaya konarak doğru seçeneğe ulaşılır.
Öğrencilerin ikili adlandırmada en çok düştüğü hatalar elenerek doğru seçenek doğrulanır.

Anahtar Kavram

İkili adlandırmada cins adunun yakın akrabalığı belirtmesi ve taksonomik hiyerarşi kuralları
Soru 2Soru →

İkili adlandırma (binominal nomenklatür) kurallarına göre bilimsel adı *Felis domesticus* olan ev kedisinin isim bileşenleri ile bu bileşenlerin biyolojik karşılıklarını eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

*Felis* (İkili adlandırmadaki ilk kelime)
*domesticus* (İkili adlandırmadaki ikinci kelime)
*Felis domesticus* (İki kelimenin birlikte kullanılmasıyla oluşan ad)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İkili adlandırmadaki ilk kelime (*Felis*) cins adı ile, ikinci kelime (*domesticus*) tanımlayıcı ad ile, her iki kelimenin birle��imi (*Felis domesticus*) ise tür adı ile eşleşir.
İkili adlandırma sisteminde birinci kelime cins adını, ikinci kelime tanımlayıcı adı ve her iki kelimenin birleşimi tür adını gösterir. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler bilimsel kurallara tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
İkili adlandırma kurallarını göz önünde bulundurarak birinci kelimeyi incelemek.
*Felis* kelimesi büyük harfle başlar ve bu canlı grubunun ait olduğu cinsi belirtir. Dolayısıyla cins adı ile eşleşmelidir.
Sınıflandırmada ikili adlandırmanın ilk terimi her zaman cins adıdır.
2
İkili adlandırmanın ikinci kelimesini incelemek.
*domesticus* kelimesi küçük harfle başlar ve tek başına bir akrabalık belirtmez, sadece canlının bir özelliğini niteler. Dolayısıyla tanımlayıcı ad ile eşleşmelidir.
İkili adlandırmada ikinci kelime tanımlayıcı addır.
3
İki kelimenin bir arada kullanıldığı bütünü incelemek.
*Felis domesticus* şeklinde yazılan iki kelimelik ifade, bu canlının bilimsel tür adıdır. Dolayısıyla tür adı ile eşleşmelidir.
Canlıların bilimsel olarak adlandırılmasında tür adı, cins adı ile tanımlayıcı adın yan yana gelmesiyle oluşur.

Anahtar Kavram

Canlıların bilimsel olarak adlandırılmasında ikili adlandırma (binominal nomenklatür) kuralları uygulanır. Bu sistemde ilk isim cins adı, ikinci isim tanımlayıcı addır. İki ismin birlikteliği ise tür adını oluşturur. Yakın akrabalık derecesi belirlenirken tanımlayıcı ada değil, cins adına bakılır.
Soru 3Soru →

Bir ekosistemde araştırma yapan bir biyolog, tespit ettiği bazı canlı türlerini ikili adlandırma (binomial nomenklatür) sistemine göre aşağıdaki gibi listelemiştir:

I. *Felis silvestris*
II. *Pinus silvestris*
III. *Felis catus*
IV. *Pinus nigra*
V. *Morus nigra*

Buna göre, listedeki canlılarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III numaralı canlılar arasındaki filogenetik akrabalık derecesi, I ve II numaralı canlılar arasındaki akrabalık derecesinden daha fazladır.

Cevap

I ve III numaralı canlılar arasındaki filogenetik akrabalık derecesinin, I ve II numaralı canlılar arasındaki akrabalık derecesinden daha fazla olması.
Filogenetik sınıflandırmada canlıların akraba olup olmadığını belirlemede cins adlarının (ikili adlandırmadaki ilk kelime) aynı olması esas alınır. Tanımlayıcı adların (ikinci kelime) aynı olması yakın akrabalık göstermez. Listede yer alan yaban kedisi (*Felis silvestris*) ve ev kedisi (*Felis catus*) aynı cinse (*Felis*) ait oldukları için birbirleriyle yakın akrabadır. Ancak yaban kedisi ile sarıçam (*Pinus silvestris*) farklı alemlere ait canlılar olup akraba değildir. Bu nedenle yaban kedisi ile ev kedisi arasındaki akrabalık derecesinin sarıçam ile olandan fazla olduğunu belirten seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Canlıların bilimsel adlarındaki ilk kelimelerin (cins adlarının) belirlenmesi
I ve III numaralı canlıların cins adı 'Felis', II ve IV numaralı canlıların cins adı 'Pinus', V numaralı canlının cins adı ise 'Morus' olarak belirlenir.
Filogenetik sınıflandırmada yakın akrabalık derecesi cins adlarının benzerliğine göre belirlenir.
2
Canlıların tanımlayıcı adlarının (ikinci kelimelerinin) analiz edilmesi
I ve II numaralı canlıların tanımlayıcı adları 'silvestris', IV ve V numaralı canlıların tanımlayıcı adları 'nigra'dır. Tanımlayıcı adların aynı olması bu canlıların yakın akraba olduğu anlamına gelmez.
Tanımlayıcı ad benzerliğinin akrabalık göstergesi olmadığını doğrulamak.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin bilimsel doğruluk açısından değerlendirilmesi
I ve III numaralı canlılar aynı cinse (Felis) ait olduğundan yakın akrabadır. I ve II ise farklı alemlerdeki canlılar olup akrabalıkları çok uzaktır. Bu nedenle I ve III arasındaki akrabalığın, I ve II arasındakinden fazla olduğu bilgisi doğrudur.
Doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

İkili adlandırma (binomial nomenklatür) kuralları ve filogenetik sınıflandırma ilkelerine göre akrabalık derecesinin belirlenmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru →

İkili adlandırma sistemine göre bilimsel adları,

I. *Populus alba*
II. *Morus alba*
III. *Populus tremula*

şeklinde olan canlı türleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III numaralı canlılar aynı cinse ait olduklarından yakın akrabadır.

Cevap

I ve III numaralı canlılar aynı cinse ait olduklarından yakın akrabadır.
Populus alba ve Populus tremula türlerinin ilk kelimeleri olan cins adlarının (Populus) aynı olmasından dolayı bu canlılar yakın akrabadır. Canlıların akrabalık dereceleri belirlenirken tanımlayıcı ad olan ikinci kelimeye değil, cins adı olan ilk kelimeye bakılır.

Adım Adım Çözüm

1
Canlıların bilimsel adlarındaki ilk kelimelerin (cins adlarının) karşılaştırılması
I (*Populus alba*) ve III (*Populus tremula*) canlılarının cins adları aynı (*Populus*) iken, II (*Morus alba*) canlısının cins adı farklıdır (*Morus*).
Sınıflandırmada akrabalık derecesi belirlenirken cins adlarının benzerliği temel alınır.
2
Canlıların bilimsel adlarındaki ikinci kelimelerin (tanımlayıcı adların) incelenmesi
I ve II canlılarının tanımlayıcı adları (*alba*) aynı olmasına rağmen cinsleri farklıdır.
Tanımlayıcı adların aynı olması (örneğin beyaz rengi veya dikenli yapıyı ifade etmesi) canlıların yakın akraba olduğunu göstermez.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunun değerlendirilmesi
Aynı cinste yer alan I ve III numaralı canlıların yakın akraba olduğu ifadesi doğrudur.
Sınıflandırma ilkelerine göre ortak cins adını paylaşan türler yakın akrabadır.

Anahtar Kavram

Binomial (ikili) adlandırmada cins adı akrabalık derecesini belirlerken, tanımlayıcı ad tek başına akrabalık belirtmez.
Soru 5Soru →

Bir biyoloji öğretmeni, tahtaya ikili adlandırma (binomial nomenklatür) sistemine göre isimlendirilmiş beş farklı bitki türünün bilimsel adını yazmıştır:

* *Salix alba*
* *Populus alba*
* *Salix caprea*
* *Acer platanoides*
* *Acer rubrum*

Bu bitki türleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Acer platanoides ve Acer rubrum türlerinin kendi aralarındaki homolog organ sayısı, Populus alba ve Salix alba türlerinin kendi aralarındaki homolog organ sayısından daha fazladır.

Cevap

Acer platanoides ve Acer rubrum türlerinin kendi aralarındaki homolog organ sayısı, Populus alba ve Salix alba türlerinin kendi aralarındaki homolog organ sayısından daha fazladır.
Acer platanoides ve Acer rubrum türleri aynı cinse (Acer) aittir. Aynı cinse ait türlerin ortak atasal benzerlikleri, farklı cinslere (Populus ve Salix) ait olan türlere göre daha fazla olduğundan kendi aralarındaki homolog organ sayıları daha fazladır.

Adım Adım Çözüm

1
Bitkilerin bilimsel adlarındaki ilk kelimelerin (cins adlarının) belirlenmesi.
Salix (Söğüt), Populus (Kavak) ve Acer (Akçaağaç) olmak üzere 3 farklı cins vardır.
İkili adlandırmada ilk kelime canlının ait olduğu cinsi belirtir ve akrabalık ilişkilerini yansıtır.
2
Bitkilerin bilimsel adlarındaki ikinci kelimelerin (tanımlayıcı adların/epitetlerin) incelenmesi.
alba, caprea, platanoides, rubrum olmak üzere tanımlayıcı adlar belirlenir.
İkinci kelimelerin aynı olması (örneğin alba) canlıların akraba olduğunu göstermez.
3
Türlerin yakınlık derecelerine göre homolog organ sayılarının karşılaştırılması.
Aynı cinse ait olan Acer platanoides ve Acer rubrum türleri arasındaki akrabalık, farklı cinslere ait olan Populus alba ve Salix alba türlerine göre daha fazladır. Dolayısıyla homolog organ sayıları da daha fazladır.
Evrimsel akrabalık derecesi arttıkça ortak atasal özelliklerin ve homolog organların sayısı artar.

Anahtar Kavram

İkili adlandırmada cins adlarının akrabalık derecesini belirlemesi ve taksonomik kategorilerin özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

İkili adlandırma (binomial nomenklatür) kuralları ve filogenetik sınıflandırma ilkeleri göz önüne alındığında, aşağıda verilen canlı ikililerinin birlikte yer aldıkları en küçük sistematik kategoriler belirleniyor:

I. *Canis lupus* (Kurt) ve *Canis latrans* (Kır kurdu)
II. *Canis lupus* (Kurt) ve *Felis catus* (Ev kedisi)
III. *Canis lupus* (Kurt) ve *Passer domesticus* (Bayağı serçe)
IV. *Canis lupus* (Kurt) ve *Drosophila melanogaster* (Meyve sineği)

Buna göre, belirlenen bu sistematik kategorilerin, içerdikleri canlılar arasındaki ortak özellik sayısının en az olandan en fazla olana doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Belirlenen kategorilerin ortak özellik sayısı en az olandan en fazla olana doğru sıralaması IV - III - II - I şeklindedir.
Doğru sıralama en genel basamaktan en özel basamağa doğru yapılmalıdır. Canlı çiftlerinin paylaştığı en küçük ortak kategoriler sırasıyla Cins (I), Takım (II), Şube (III) ve Alem (IV) şeklindedir. Sınıflandırma basamaklarında genelden özele gidildikçe ortak özellik sayısı artar. Bu nedenle ortak özellik sayısı en az olan kategori Alem (IV), en fazla olan kategori ise Cins (I) olup sıralama IV - III - II - I şeklinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir canlı çiftinin bilimsel adlarını inceleyerek birlikte yer aldıkları en küçük sınıflandırma basamağını tespit etmek.
I. çift aynı cins adını (Canis) paylaştığı için en küçük ortak kategori Cins'tir. II. çift aynı takımda (Carnivora) birleşir. III. çift aynı şubede (Chordata) birleşir. IV. çift ise aynı alemde (Animalia) birleşir.
İkili adlandırmada ilk kelime cins adıdır. Cins adları aynı olan canlılar aynı cinstedir; cins adları farklı olan canlıların ise daha üst kategorilerdeki ortaklıkları aranır.
2
Belirlenen sistematik kategorilerin (Cins, Takım, Şube, Alem) büyüklüklerini ve içerdikleri ortak özellik sayılarını karşılaştırmak.
Sınıflandırma basamaklarında Alem'den Cins'e doğru (genelden özele) gidildikçe ortak özellik sayısı artar, birey sayısı ve çeşitlilik azalır.
Genel kategoriler daha fazla canlıyı barındırırken benzerlikleri daha azdır; özel kategoriler ise daha az canlı barındırır fakat benzerlikleri (ortak özellikleri) daha fazladır.
3
Kategorileri ortak özellik sayısı en az olandan (en genel olan basamak) en fazla olana (en özel olan basamak) doğru sıralamak.
Ortak özelliklerin en az olduğu basamak Alem (IV), sonra Şube (III), sonra Takım (II) ve en fazla olduğu basamak Cins (I) şeklindedir.
Sıralama genelden özele doğru yapılmalıdır: Alem (IV) < Şube (III) < Takım (II) < Cins (I).

Anahtar Kavram

Filogenetik sınıflandırmada sistematik kategorilerin özellikleri ve ikili adlandırma
Soru 7Soru →

Filogenetik sınıflandırma ilkeleri ve tarihsel süreç göz önüne alındığında, aşağıda verilen sınıflandırma ölçütlerini canlıların evrimsel akrabalıklarını belirlemedeki güvenilirlik düzeyleri bakımından en az güvenilirden en çok güvenilire doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Güvenilirlik derecesine göre en az güvenilirden en çok güvenilire doğru sıralama: dış görünüş ve analog organlara dayanan ampirik ölçütler, homolog organ ve anatomik benzerliklere dayanan klasik filogenetik ölçütler, ve son olarak genetik ve protein dizilimlerine dayanan moleküler ölçütler şeklindedir.
Doğru sıralama ampirik ölçütlerden moleküler ölçütlere doğrudur çünkü dış görünüş ve görevdeş organlar akrabalık hakkında yanıltıcı bilgi sunarken, kökendeş homolog organlar ortak atayı gösterir; DNA ve protein dizilimi benzerliği ise bu akrabalığı doğrudan genetik seviyede doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Ampirik sınıflandırma ölçütlerini değerlendirme
Dış görünüş ve analog organ benzerlikleri köken birliğine dayanmadığından evrimsel akrabalık hakkında yanıltıcı bilgi sunar; bu nedenle sıralamada ilk (en az güvenilir) sırada yer alır.
Analog organlar sadece aynı görevi yürütürler ama farklı evrimsel kökenlere sahiptirler.
2
Klasik filogenetik ölçütleri değerlendirme
Homolog organ ve anatomik benzerlikler ortak atadan gelmeyi (köken birliğini) gösterdiği için ampirik ölçütlere kıyasla daha güvenilirdir ve ikinci sırada yer alır.
Homolog organlar aynı kökenden gelen ancak farklı görevler üstlenebilen yapılardır.
3
Moleküler ölçütleri değerlendirme
DNA nükleotit dizilimleri ve protein benzerliği canlıların genetik yakınlığını doğrudan sayısal ve kesin verilerle ortaya koyduğundan en güvenilir ölçüttür ve son sırada yer alır.
Genetik dizi analizi, evrimsel süreçte biriken mutasyon miktarlarını doğrudan ölçerek en net akrabalık ilişkilerini sunar.

Anahtar Kavram

Sınıflandırma ilkelerinde homolog ve analog organ farkı ile moleküler verilerin güvenilirliği
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru →

Aşağıda ikili adlandırma (binomial nomenklatür) kuralları ve filogenetik s��nıflandırma ilkelerine ait bazı kavramlar ile açıklamalar verilmiştir. Sol sütundaki kavramları, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Binomial adlandırmada ilk kelime (Cins adı)
Binomial adlandırmada ikinci kelime (Tanımlayıcı ad)
Binomial adlandırmada iki kelimenin birleşimi (Tür adı)
Filogenetik sınıflandırmada kullanılan homolog organlar

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Binomial adlandırmada ilk kelime (Cins adı) ile cins aidiyeti ve akrabalık bilgisi; ikinci kelime (Tanımlayıcı ad) ile tek başına akrabalık göstermeyen niteleyici sıfat; iki kelimenin birleşimi (Tür adı) ile verimli döl veren topluluk; homolog organlar ile ortak atadan köken alan yapı benzerliği eşleşmelidir.
Cins adı canlıların yakın akrabalığını belirtirken, tanımlayıcı ad sadece niteleyici bir sıfattır. Tür adı bu iki kelimenin birleşimiyle oluşur ve verimli döl verme yeteneğine sahip bireyleri tanımlar. Homolog organlar ise ortak atadan köken alan ve sınıflandırmada akrabalığı kanıtlayan yapılardır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk kelimenin (cins adı) işlevini belirlemek.
İlk kelime cins adıdır ve filogenetik sınıflandırmada akrabalığı gösteren temel ögedir.
Cins adı akrabalık derecesi hakkında doğrudan bilgi verir.
2
İkinci kelimenin (tanımlayıcı ad) işlevini belirlemek.
İkinci kelime tanımlayıcı addır ve tek başına yakınlığı göstermeyen bir sıfattır.
Farklı türlerde aynı tanımlayıcı ad bulunabilir ve bu durum akrabalık kanıtı sayılmaz.
3
İki kelimenin birleşiminin (tür adı) anlamını açıklamak.
İki kelime birlikte tür adını oluşturur. Türün temel kriteri kısır olmayan verimli döl vermektir.
Tür adı iki kelimeden oluşur ve verimli yavru kriterine dayanır.
4
Homolog organların sınıflandırmadaki rolünü belirlemek.
Filogenetik sınıflandırmada köken ortaklığını gösteren homolog organ benzerliği temel alınır.
Homolog organlar köken benzerliğini gösterir.

Anahtar Kavram

İkili adlandırma kuralları ve filogenetik sınıflandırmada homolog organların önemi
Tahmini Süre:1m 30s
Sınıflandırma İlkeleri ve İkili Adlandırma Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin