Mitoz ve Mayoz Bölünmenin Karşılaştırılması

12 soru

Tüm türler12 Çoktan seçmeli5 Eşleştirme7

Aşağıda hücre bölünmesi süreçlerinde gözlenen bazı olaylar ve bu olayların gerçekleştiği bölünme tipleri/evreleri verilmiştir. Sol sütundaki olayları, sağ sütundaki doğru bölünme tipleri ve evreleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Krossing-over olayı Mayoz I (Profaz I) ile, homolog kromozomların zıt kutuplara çekilmesi Mayoz I (Anafaz I) ile, kardeş kromatitlerin ayrılması ve sentromer bölünmesi ise hem mitoz hem de mayoz II (Anafaz / Anafaz II) ile eşleşir.

Krossing-over olayı mayoz bölünmenin Profaz I evresinde çeşitliliği artırmak amacıyla gerçekleşir. Homolog kromozomların ayrılması sadece Mayoz I'in Anafaz I evresinde görülür ve kromozom sayısının yarıya inmesini sağlar. Kardeş kromatitlerin ayrılması ve sentromer bölünmesi ise hem mitozun anafaz evresinde hem de mayoz II'nin anafaz II evresinde ortak olarak gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

Krossing-over olayının hangi bölünme tipinde ve evrede gerçekleştiğini belirleme.

Krossing-over, mayoz bölünmenin başlangıcında, Mayoz I'in Profaz I evresinde homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasında gerçekleşen gen alışverişidir.

Bu olay mayoz bölünmeye özgüdür ve mitozda gözlenmez.

Homolog kromozomların ayrılmasının gerçekleştiği bölünmeyi belirleme.

Homolog kromozomların zıt kutuplara çekilmesi, Mayoz I'in Anafaz I evresine özgü bir durumdur.

Mitoz bölünmede veya mayoz II'de homolog kromozomlar değil, kardeş kromatitler ayrılır.

Kardeş kromatit ayrılmasının ve sentromer bölünmesinin gerçekleştiği evreleri belirleme.

Kardeş kromatitlerin ayrılması ve sentromerlerin bölünmesi hem mitoz bölünmenin anafaz evresinde hem de mayoz II'nin anafaz II evresinde ortak olarak gerçekleşir.

Mitoz ve Mayoz II bölünmeleri, kromozom ve kromatit davranışı bakımından birbirine benzerlik gösterir.

Anahtar Kavram

Mitoz ve mayoz bölünme arasındaki en temel farklar; homolog kromozomların ve kardeş kromatitlerin davranışları ile krossing-over gibi çeşitlilik sağlayan olayların gerçekleştiği evrelerdir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 2Soru →

Aşağıda verilen hücre bölünmesi özelliklerini ve nicel ilişkileri sağ taraftaki doğru açıklamalar veya sayısal değerler ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler sırasıyla: Birinci öncül iki değeriyle, ikinci öncül bir bölü iki değeriyle, üçüncü öncül mitoz anafazında kardeş kromatitlerin, mayoz I anafazında ise homolog kromozomların ayrıldığını belirten ifadeyle, dördüncü öncül ise kardeş kromatitlerin nükleotit dizilimlerinin özdeş olduğunu belirten ifadeyle eşleşir.

Eşleştirmelerin tamamı doğru yapılmıştır. Birinci maddede mitoz anafazındaki geçici kromozom sayısı (

16

) ile mayoz II metafazındaki kromatit sayısı (

8

) oranlanarak

2

bulunmuştur. İkinci maddede tetrat sayısı (

20

) ile anafaz II'deki geçici kromozom sayısı (

40

) oranlanarak

1/2

bulunmuştur. Üçüncü maddede mitoz ve mayoz I anafazlarında kutuplara çekilen yapıların (kromatit vs. homolog kromozom) farkı doğru eşleştirilmiştir. Dördüncü maddede krossing-over olmaması durumunda kardeş kromatitlerin genetik olarak özdeş olduğu belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Birinci eşleştirmedeki mitoz anafaz kromozom sayısı ile mayoz II metafaz kromatit sayısının hesaplanması.

Mitoz metafazında

8

olan kromozom sayısı, anafazda kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla geçici olarak

16

olur. Mayoz I sonunda oluşan

n=4

kromozomlu hücrenin mayoz II metafazındaki kromatit sayısı ise

4 \times 2 = 8

olur. Oran

16/8 = 2

bulunur.

Bölünme evrelerindeki kromozom ve kromatit sayılarının değişim kurallarını uygulamak.

İkinci eşleştirmedeki tetrat sayısı ile anafaz II kromozom sayısının hesaplanması.

2n=40

olan hücrede tetrat sayısı

n=20

'dir. Mayoz I sonunda oluşan

n=20

kromozomlu hücre, anafaz II evresinde kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla geçici olarak

40

kromozoma sahip olur. Oran

20/40 = 1/2

bulunur.

Tetrat sayısı ile haploit kromozom sayısı arasındaki ilişkiyi ve anafaz II evresindeki kromozom sayısının geçici artışını hesaplamak.

Üçüncü eşleştirmedeki anafaz ve anafaz I evrelerindeki genetik birimlerin ayrılma farkının belirlenmesi.

Mitoz anafazında kardeş kromatitlerin (tek kromatitli yeni kromozomların) ayrıldığı, mayoz I anafazında ise homolog kromozomların (çift kromatitli) ayrıldığı belirlenir.

Mitoz ve mayoz I anafaz evrelerinin karakteristik kromozom davranışlarını karşılaştırmak.

Dördüncü eşleştirmedeki krossing-over yokluğunda kardeş kromatitlerin genetik durumunun değerlendirilmesi.

Krossing-over gerçekleşmediğinde kardeş kromatitler arasında genetik çeşitlilik oluşmaz, nükleotit dizilimleri birbirinin tamamen aynısı (özdeş) olur.

Mayoz bölünmede genetik varyasyon kaynaklarının (krossing-over ve homolog kromozomların bağımsız dağılımı) mekanizmasını anlamak.

Anahtar Kavram

Mitoz ve mayoz bölünme evrelerindeki kromozom ve kromatit davranışlarının karşılaştırılması

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 3Soru →

Sağlıklı bir hayvanın $2n = 8$ kromozomlu diploid vücut hücrelerinde gerçekleşen mitoz ve mayoz bölünme süreçlerindeki bazı evreler ile bu evrelerdeki hücrelerin içerdiği kromozom ve kromatit sayılarını gösteren aşağıdaki ifadeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir:
-

2n = 8

kromozomlu hücrenin mitoz anafaz evresi

\rightarrow

16

kromozom ve

16

kromatit
-

2n = 8

kromozomlu hücrenin mayoz anafaz I evresi

\rightarrow

8

kromozom ve

16

kromatit
-

2n = 8

kromozomlu hücrenin mayoz anafaz II evresi

\rightarrow

8

kromozom ve

8

kromatit
-

2n = 8

kromozomlu hücrenin mayoz metafaz II evresi

\rightarrow

4

kromozom ve

8

kromatit

Eşleştirme sürecinde hücrelerin bölünme evrelerindeki kromozom ve kromatit sayıları şu mantık çerçevesinde hesaplanır:
1.

2n = 8

kromozomlu hücrenin mitoz anafaz evresinde, kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla kromozom sayısı geçici olarak iki katına çıkar. Bu nedenle hücrede

16

kromozom ve

16

kromatit bulunur.
2. Mayoz anafaz I evresinde, homolog kromozomlar ayrılıp zıt kutuplara çekilir ancak henüz sitokinez gerçekleşmediği için hücre bir bütündür ve

8

kromozom ile

16

kromatit (her kromozom iki kromatitli) içerir.
3. Mayoz I tamamlandığında

n = 4

kromozomlu hücreler oluşur. Mayoz anafaz II evresinde, bu

4

kromozomun kardeş kromatitleri ayrılır ve kromozom sayısı geçici olarak iki katına çıkararak

8

kromozom ve

8

kromatit olur.
4. Mayoz metafaz II evresinde, mayoz I sonunda oluşan

n = 4

kromozomlu hücrenin kromozomları ekvatoral düzleme tek sıra halinde dizilir. Her bir kromozom çift kromatitli olduğundan hücrede

4

kromozom ve

8

kromatit bulunur.

Adım Adım Çözüm

Mitoz anafaz evresindeki kromozom ve kromatit sayısını belirleme.

Mitoz anafazında kardeş kromatitler ayrıldığından kromozom sayısı geçici olarak

16

'ya çıkar; kromatit sayısı ise

16

'dır.

Mitoz bölünmede kromozom sayısının ve kromatit ilişkisinin anafaz evresindeki davranışını analiz etmek.

Mayoz anafaz I evresindeki kromozom ve kromatit sayısını belirleme.

Mayoz anafaz I'de homolog kromozomlar ayrılır. Hücre ikiye bölünmediği için kromozom sayısı

8

, kromatit sayısı

16

'dır.

Homolog kromozom ayrılmasının hücrenin kromozom sayısı üzerindeki etkisini değerlendirmek.

Mayoz anafaz II evresindeki kromozom ve kromatit sayısını belirleme.

Mayoz anafaz II'de kardeş kromatitler ayrıldığından,

n = 4

olan kromozom sayısı geçici olarak

8

'e yükselir; kromatit sayısı da

8

'dir.

Mayoz II'deki kardeş kromatit ayrılması mekanizmasını anlamak.

Mayoz metafaz II evresindeki kromozom ve kromatit sayısını belirleme.

Mayoz metafaz II'de kromozomlar ekvatorda tek sıra halinde dizilir. Kromozom sayısı

n = 4

, kromatit sayısı

8

'dir.

Mayoz I sonrası kromozom ve kromatit durumunun metafaz II'deki görünümünü analiz etmek.

Anahtar Kavram

Mitoz ve mayoz bölünme evrelerindeki kromozom ve DNA (kromatit) sayısı değişimlerinin karşılaştırılması.

Alternatif Yöntem

Kromozom ve kromatit sayılarını formüle ederek de bulabilirsiniz. Hücrenin başlangıçtaki diploid kromozom sayısı

2n

olsun. Mayoz I tamamlandığında kromozom sayısı yarıya iner (

n

). Anafaz evrelerinde kardeş kromatitler ayrıldığında kromozom sayısı o evre için geçici olarak iki katına çıkar (

2n

veya

2 \times n

). Kromatit sayısı ise DNA eşlenmesinden (İnterfaz) sonra mayoz I sonuna kadar

4n

, mayoz II sonuna kadar ise her hücre için

2n

olarak korunur.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 4Soru →

Hücre bölünmeleri sırasında gerçekleşen bazı olaylar, bölünmenin mitoz veya mayoz olmasına göre farklılık gösterir. Buna göre, diploid ( $2n$ ) kromozomlu sağl��klı bir hayvan hücresinde gerçekleşen mitoz ve mayoz bölünme süreçlerinde aşağıdakilerden hangisi ortak olarak gerçekleşir?

Kardeş kromatitlerin ayrılması ve sentromer bölünmesinin gerçekleşmesi

Homolog kromozomların zıt kutuplara çekilmesi

Homolog kromozomlar arasında tetrat ve sinapsis oluşumu

Bölünme tamamlandığında haploid (

n

) kromozomlu yavru hücrelerin oluşması

Bölünme sürecinde DNA replikasyonunun (eşlenmesinin) iki kez yapılması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kardeş kromatitlerin ayrılması ve sentromer bölünmesinin gerçekleşmesi

Cevap

Kardeş kromatitlerin ayrılması ve sentromer bölünmesinin gerçekleşmesi

Kardeş kromatitlerin ayrılması ve buna bağlı olarak sentromerlerin bölünmesi olayı, mitoz bölünmenin anafaz evresinde ve mayoz bölünmenin anafaz II evresinde ortak olarak gerçekleşen bir süreçtir.

Adım Adım Çözüm

Mitoz ve mayoz bölünme süreçlerindeki karyokinez (çekirdek bölünmesi) evrelerini ve bu evrelerde gerçekleşen olayları karşılaştırın.

Mitoz tek aşamalıdır ve anafaz evresinde kardeş kromatitler ayrılır. Mayoz ise mayoz I ve mayoz II olmak üzere iki aşamalıdır. Mayoz I'de homolog kromozomlar, mayoz II'nin anafaz II evresinde ise kardeş kromatitler ayrılır.

Her iki bölünmedeki kromatit ve kromozom hareketlerinin ortak olanlarını belirlemek için evrelerin ayrıntılarını bilmek gerekir.

Kardeş kromatitlerin ayrıldığı evrelerdeki sentromer bölünmesi durumunu analiz edin.

Mitozun anafaz evresinde ve mayoz II'nin anafaz II evresinde kardeş kromatitleri bir arada tutan sentromerler bölünür. Bu durum her iki bölünme tipi için de ortaktır.

Seçeneklerde verilen sentromer bölünmesi olayının ortaklığını doğrulamak için.

Diğer seçeneklerde verilen olayların (homolog kromozom ayrılması, tetrat/sinapsis oluşumu, haploid hücre oluşumu ve DNA'nın iki kez eşlenmesi) bölünmelerdeki özel durumlarını inceleyin.

Bu olaylar ya sadece mayoza özgüdür ya da biyolojik olarak gerçekleşmeyen (DNA'nın iki kez eşlenmesi gibi) durumlardır.

Çeldirici seçeneklerin neden yanlış olduğunu netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Mitoz ve Mayoz Bölünmenin Karşılaştırılması

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 5Soru →

Aşağıda hücre bölünmeleri sürecinde gerçekleşen bazı olaylar ile bu olayların gözlendiği bölünme tipleri ve evreleri verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki olayları sağ sütundaki en uygun bölünme tipi ve evresi açıklamasıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Kardeş kromatitlerin ayrılması hem mitoz hem de mayoz II evrelerinde gerçekleşir. Homolog kromozomların ayrılması sadece mayoz I (anafaz I) evresine özgüdür. Tetrat ve sinapsis oluşumu ise sadece mayoz I (profaz I) evresinde gerçekleşir.

Doğru eşleştirmede hücre bölünmelerine ait temel olaylar gerçekleştikleri bölünme tipleri ve evreleriyle doğru bir şekilde eşleştirilmiştir. Kardeş kromatitlerin ayrılması sentromer bölünmesini içerir ve hem mitozun anafazında hem de mayoz II'nin anafaz II evresinde gerçekleşir. Homolog kromozomların ayrılması mayoz I'in anafaz I evresine, tetrat ve sinapsis oluşumu ise mayoz I'in profaz I evresine özgüdür.

Adım Adım Çözüm

Kardeş kromatitlerin ayrılmasının gerçekleştiği bölünmeleri belirleme

Kardeş kromatitlerin ayrılması sentromer bölünmesi ile gerçekleşir. Bu olay hem mitoz bölünmenin anafaz evresinde hem de mayoz II bölünmesinin anafaz II evresinde ortak olarak gözlenir.

Mitoz ve mayoz II evrelerinde kromozom yapısını oluşturan kromatitler birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir.

Homolog kromozomların ayrılmasının gerçekleştiği evreyi belirleme

Homolog kromozomların ayrılması yalnızca mayoz I bölünmesinin anafaz I evresinde gerçekleşir. Mitoz bölünmede homolog kromozom ayrılması gerçekleşmez.

Mayoz bölünmede diploid (2n) olan kromozom sayısının haploid (n) sayıya inmesini sağlayan temel mekanizma homolog kromozomların bağımsız olarak zıt kutuplara çekilmesidir.

Tetrat ve sinapsis oluşumunun gerçekleştiği evreyi belirleme

Tetrat ve sinapsis oluşumu yalnızca mayoz I bölünmesinin profaz I evresinde gerçekleşir.

Krossing-over öncesinde homolog kromozomların yan yana gelerek birbirine sarılması (sinapsis) ve oluşturdukları dörtlü kromatit yapısı (tetrat) sadece mayoz bölünmeye has çeşitlilik sağlayan olayların hazırlığıdır.

Anahtar Kavram

Mitoz ve Mayoz Bölünmelerinin Karşılaştırılması

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 6Soru →

Sağlıklı bir hayvansal organizmanın hücrelerinde gerçekleşen mitoz ve mayoz bölünme süreçleri karşılaştırıldığında;

I. Mayoz I'in anafaz evresinde homolog kromozomların zıt kutuplara çekilmesi kalıtsal varyasyona katkı sağlarken, mitozun anafaz evresinde kardeş kromatitlerin ayrılması hücrenin kromozom sayısının geçici olarak iki katına çıkmasına neden olur.
II. Mayoz II'nin metafaz evresinde bulunan bir hücredeki kromatit sayısı, aynı organizmanın mitoz bölünmesinin profaz evresindeki bir hücresinde bulunan kromatit sayısının yarısına eşittir.
III. Mitoz bölünmede kardeş kromatitlerin ayrılması sürecinde sentromer bölünmesi gerçekleşirken, mayoz bölünmede homolog kromozomlar ayrıldığı için bölünme sürecinin hiçbir evresinde sentromer bölünmesi gerçekleşmez.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II

Doğru seçenekte belirtilen ifadeler incelendiğinde; Mayoz I'in anafaz evresindeki homolog kromozom ayrılmasının kalıtsal çeşitliliğe etkisi ve mitoz anafazındaki kromatit ayrılmasının geçici olarak kromozom sayısını iki katına çıkarması bilgisi (birinci ifade) ile Mayoz II'nin metafaz evresindeki kromatit sayısının (

2n

), mitoz profazındaki kromatit sayısının (

4n

) yarısı olduğu bilgisi (ikinci ifade) biyolojik olarak tamamen doğrudur.

Adım Adım Çözüm

Birinci ifadenin doğruluğunu analiz etme

Mayoz I'in Anafaz I evresinde homolog kromozomların zıt kutuplara rastgele çekilmesi kalıtsal çeşitliliğin (varyasyonun) temel nedenlerinden biridir. Mitoz bölünmenin anafaz evresinde ise kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir ve her bir kromatit artık bir kromozom olarak adlandırıldığından hücrenin kromozom sayısı geçici olarak iki katına çıkar. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.

Mitoz ve mayoz bölünme evrelerindeki kromozom davranışlarını ve bunların sonuçlarını doğru belirlemek.

İkinci ifadedeki kromatit sayılarını matematiksel olarak hesaplama

Diploid (

2n

) kromozomlu bir canlı düşünelim. Mitozun profaz evresinde DNA eşlenmesi tamamlanmış durumdadır ve

2n

sayıda kromozomun her biri iki kromatitlidir; yani hücrede

4n

sayıda kromatit bulunur. Mayoz bölünmede ise diploid (

2n

) ana hücreden Mayoz I sonunda haploid (

n

) kromozomlu iki hücre oluşur. Bu hücreler Mayoz II'nin metafaz evresine girdiklerinde her bir kromozom hâlâ iki kromatitlidir, dolayısıyla bu evredeki bir hücrede

2n

sayıda kromatit bulunur.

2n

kromatit,

4n

kromatitin yarısı olduğundan bu ifade doğrudur.

Mitoz ve mayoz evrelerindeki kromatit sayılarını diploidlik/haploidlik durumlarına göre karşılaştırmak.

Üçüncü ifadenin doğruluğunu analiz etme

Mitozun anafaz evresinde kardeş kromatitlerin ayrılması sentromer bölgelerinin bölünmesiyle gerçekleşir. Mayoz bölünmenin Anafaz I evresinde homolog kromozomlar ayrıldığı için sentromer bölünmesi olmaz; ancak Mayoz II'nin Anafaz II evresinde kardeş kromatitler ayrılır ve bu esnada sentromer bölünmesi gerçekleşir. Bu nedenle mayoz bölünme sürecinde sentromer bölünmesinin hiç gerçekleşmediği iddiası yanlıştır.

Mayoz I ve Mayoz II arasındaki sentromer bölünmesi farkını belirlemek.

Anahtar Kavram

Mitoz ve mayoz bölünmede kromozom/kromatit sayılarının ve evre bazında gerçekleşen olayların karşılaştırılması

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 7Soru →

Hücre bölünmeleri sırasında gerçekleşen kromozomal davranışlar ve sayısal değişimler mitoz ile mayoz bölünmeyi birbirinden ayıran en temel özelliklerdendir. Buna göre, sol sütunda verilen hücresel olayları sağ sütundaki en uygun bölünme türü veya evresi ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Homolog kromozomların sentromerleri bölünmeden kutuplara hareket etmesi Mayoz I'in Anafaz I evresiyle; kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesiyle kromozom sayısının geçici olarak iki katına çıkması Mitozun Anafaz evresiyle; homolog kromozomların oluşturduğu tetratların belirginleşmesi Mayoz I'in Profaz I evresiyle; başlangıçtakiyle aynı sayıda kromozoma sahip iki yeni hücrenin oluşumu ise Mitoz bölünme süreciyle eşleşir.

Doğru eşleştirmeler, hücre bölünmelerinin kromozomal davranışlarına dayanmaktadır. Homolog kromozom ayrılması Mayoz I Anafaz I'de; kromatit ayrılması Mitoz Anafazda; tetrat oluşumu Mayoz I Profaz I'de; kromozom sayısının korunduğu bölünme ise Mitoz sürecinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

Homolog olan kromozomların ayrılma mekanizmasını inceleme.

Mayoz I bölünmesinin Anafaz I evresinde homolog kromozomlar sentromerleri bölünmeden zıt kutuplara çekilir.

Bu durum kromozom sayısının yarıya inmesini sağlayan temel olaydır.

Kardeş kromatitlerin ayrılma mekanizmasını ve kromozom sayısına etkisini inceleme.

Mitozun anafaz evresinde kardeş kromatitler ayrılır ve geçici olarak kromozom sayısı iki katına çıkar.

Zıt kutuplara çekilen her bir kromatit bu evreden itibaren bağımsız birer kromozom olarak adlandırılır.

Tetrat yapılarının oluştuğu evreyi belirleme.

Homolog kromozomların oluşturduğu dörtlü kromatit grupları (tetratlar) Mayoz I'in Profaz I evresinde belirginleşir.

Krossing-over ve sinapsis olayları da bu evrede gerçekleşir.

Mitoz bölünmenin kromozom sayısı üzerindeki genel sonucunu değerlendirme.

Mitoz bölünme tamamlandığında ata hücreyle aynı sayıda kromozoma sahip iki yeni hücre oluşur.

Mitozda kalıtsal çeşitlilik oluşmadığı için kromozom sayısı ve yapısı korunur.

Anahtar Kavram

Mitoz ve Mayoz bölünmenin evreleri düzeyinde kromozomal hareketlerinin ve sonuçlarının karşılaştırılması.

Soru 8Soru →

Sağlıklı bir hayvanda, $2n = 4$ kromozomlu diploid bir hücrenin mitoz bölünme sürecindeki anafaz evresi ile mayoz bölünme sürecindeki anafaz II evresi karşılaştırılmaktadır. Buna göre, bu iki bölünme evresiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Her iki evrede de homolog kromozomların zıt kutuplara ayrılmasıyla kalıtsal çeşitlilik sağlanır.

Mitoz bölünmenin anafaz evresindeki bir hücrede gözlenen kromozom sayısı ile mayoz bölünmenin anafaz II evresindeki bir hücrede gözlenen kromozom sayısı birbirine eşittir.

Her iki evrede de sentromer bölgelerindeki kinetokorlara bağlı olan iğ ipliklerinin kısalması ve sentromer bölünmesi ile kardeş kromatitler zıt kutuplara çekilir.

Mayoz bölünmenin anafaz II evresinde krossing-over gerçekleştiğinden homolog kromozomlar rastgele kutuplara çekilir.

Mitozun anafaz evresinde kardeş kromatitler ayrılırken, mayozun anafaz II evresinde homolog kromozomlar birbirinden ayrılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her iki evrede de sentromer bölgelerindeki kinetokorlara bağlı olan iğ ipliklerinin kısalması ve sentromer bölünmesi ile kardeş kromatitler zıt kutuplara çekilir.

Cevap

Her iki evrede de sentromer bölgelerindeki kinetokorlara bağlı olan iğ ipliklerinin kısalması ve sentromer bölünmesi ile kardeş kromatitler zıt kutuplara çekilir.

Mitozun anafaz evresi ile mayozun anafaz II evresinin ortak özelliği kardeş kromatitlerin ayrılmasıdır. Bu süreçte sentromer bölgeleri bölünür ve kinetokorlara bağlı iğ ipliklerinin boyunun kısalmasıyla kromatitler kutuplara doğru hareket eder.

Adım Adım Çözüm

Bölünme evrelerini ve bu evrelerde gerçekleşen temel kromozomal davranışları belirleyin.

Mitozun anafazı ile mayozun anafaz II evresinin her ikisinde de kardeş kromatitlerin ayrıldığı bilgisine ulaşılır.

Mitozun anafazında diploid (

2n

) hücredeki kardeş kromatitler, mayozun anafaz II evresinde ise mayoz I sonucu oluşmuş haploid (

n

) hücredeki kardeş kromatitler ayrılır.

Seçeneklerdeki ifadeleri anafaz ve anafaz II evrelerindeki kromozom sayıları ve mekanizmaları açısından analiz edin.

Homolog kromozom ayrılmasının anafaz I'de gerçekleştiğini, sentromer bölünmesi ile kromatit ayrılmasının ise hem mitoz anafazı hem de mayoz anafaz II'de ortak olduğunu doğrulayın.

Ortak olan mekanizmanın sentromer bölünmesi ve iğ ipliklerinin kısalması ile kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesi olduğunu saptamak için.

Anahtar Kavram

Mitozun anafazı ve mayozun anafaz II evresinde kardeş kromatitlerin ayrılması ve sentromer bölünmesi ortaktır.

Soru 9Soru →

Aşağıdaki hücre bölünmesi evrelerini, bu evrelerde gerçekleşen karakteristik kromozom davranışları veya sayısal değişimlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mitoz anafazı ile diploid hücrede geçici olarak

4n

kromozom sayısının görülmesi; mayoz I anafaz I evresi ile homolog kromozomların sentromerleri bölünmeden zıt kutuplara çekilmesi; mayoz II anafaz II evresi ile haploid hücrede kardeş kromatitlerin ayrılması sonucu kromozom sayısının geçici olarak

2n

olması; mayoz I profaz I evresi ile kardeş olmayan kromatitlerin parça değişimi yapması eşleşir.

Doğru eşleştirmede: profaz I evresi kardeş olmayan kromatitlerin sarılması ve krossing-over yapmasıyla; anafaz I evresi homolog kromozomların zıt kutuplara çekilmesiyle; mitoz anafaz evresi diploid hücrede kardeş kromatit ayrılması sonucu kromozom sayısının geçici olarak

4n

olmasıyla; anafaz II evresi ise haploid hücrede kardeş kromatit ayrılması sonucu kromozom sayısının geçici olarak

2n

olmasıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

Homolog kromozom ayrılmasının gerçekleştiği evreyi belirleme

Homolog kromozomların zıt kutuplara çekilmesi mayoz I bölünmesinin anafaz I evresinde olur.

Mayoz I'deki özgün kromozom hareketini ayırt etmek.

Krossing-over ve kiyazma olaylarının gerçekleştiği evreyi belirleme

Kardeş olmayan kromatitlerin sarılması (kiyazma) ve parça değişimi (krossing-over) mayoz I bölünmesinin profaz I evresinde gerçekleşir.

Mayoz I profaz I evresine özgü olan çeşitlilik mekanizmasını tespit etmek.

Mitoz anafazındaki kromozom sayısı değişimini analiz etme

Diploid (

2n

) bir hücrede mitoz anafazında kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla her kromatit bağımsız bir kromozom haline gelir ve geçici olarak

4n

kromozom gözlenir.

Mitoz anafazındaki kromozom sayısı katlanmasını belirlemek.

Mayoz II anafaz II evresindeki kromozom sayısı değişimini analiz etme

Mayoz I sonucu oluşan haploid (

n

) bir hücrede anafaz II evresinde kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla geçici olarak kromozom sayısı

2n

olur.

Mayoz II anafaz II evresindeki geçici kromozom sayısı değişimini saptamak.

Anahtar Kavram

Mitoz ve Mayoz Bölünmede Kromozom Davranışları ve Sayısal Değişimlerin Karşılaştırılması

Soru 10Soru →

Diploid ( $2n$ ) kromozomlu sağlıklı bir hayvan hücresinin geçirdiği mitoz bölünme ile mayoz bölünme süreçleri karşılaştırıldığında;

I. Kardeş kromatitlerin ayrılması sırasında sentromer bölünmesinin gerçekleşmesi,
II. İğ ipliklerinin kısalmasıyla kromozomların zıt kutuplara hareket etmesi,
III. Bölünme sürecinde homolog kromozomların rastgele kutuplara çekilmesi

olaylarından hangileri her iki bölünme tipi için de ortaktır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Kardeş kromatitlerin ayrılması sırasında sentromer bölünmesinin gerçekleşmesi ile iğ ipliklerinin kısalmasıyla kromozomların kutuplara çekilmesi her iki bölünmede de ortak olarak gerçekleşir.

Kardeş kromatitlerin ayrılması sırasında sentromer bölünmesinin gerçekleşmesi (Mitoz Anafaz ve Mayoz Anafaz II) ve iğ ipliklerinin kısalmasıyla kromozomların zıt kutuplara hareket etmesi her iki bölünme tipi için ortaktır. Ancak homolog kromozomların rastgele kutuplara çekilmesi sadece mayoz I bölünmesinin anafaz I evresine özgüdür.

Adım Adım Çözüm

Kardeş kromatitlerin ayrılması ve sentromer bölünmesinin durumunu incelemek.

Mitozun anafaz evresinde ve mayozun anafaz II evresinde sentromer bölünmesi gerçekleşerek kardeş kromatitler ayrılır. Bu olay ortaktır.

Mitoz anafazı ile mayoz anafaz II'de kardeş kromatitler sentromerlerinden ayrılır.

İğ ipliklerinin kısalması ve kutuplara hareketi analiz etmek.

Kromozomların veya kromatitlerin kutuplara hareketi, kısalan iğ iplikleri sayesinde her iki bölünmede de (Mitoz Anafaz, Mayoz Anafaz I ve Anafaz II) gerçekleşir. Bu olay ortaktır.

Tüm anafaz evrelerinde kutuplara çekilme kinetokor iğ ipliklerinin kısalmasıyla sağlanır.

Homolog kromozomların kutuplara çekilmesini değerlendirmek.

Homolog kromozomların rastgele ayrılması yalnızca mayoz I'in anafaz I evresinde gerçekleşir, mitozda homolog kromozom ayrılması gözlenmez. Bu olay ortak değildir.

Mitoz bölünmede homolog kromozomlar metafazda yan yana tek sıra dizilir ve kromatitler ayrılır, çiftler halinde ayrılma olmaz.

Anahtar Kavram

Mitoz ve mayoz bölünmede kromozom hareketleri ve ortak evre özellikleri

Soru 11Soru →

Diploid ( $2n$ ) başlangıçlı bir hayvan hücresinin geçirdiği mitoz ve mayoz bölünme süreçlerine ait bazı özellikler aşağıdaki tabloda karşılaştırılmıştır:

Satır	Özellik	Mitoz Bölünme	Mayoz Bölünme
I	Bölünme öncesindeki replikasyon (DNA eşlenmesi) sayısı	$1$	$1$
II	Bölünme sürecinde sentromer bölünmesinin gerçekleştiği evre(ler)	Anafaz	Anafaz I
III	Tetrat ve sinapsis oluşumunun gözlendiği evre(ler)	Gözlenmez	Profaz I
IV	Kardeş kromatit ayrılmasının gerçekleştiği evre(ler)	Anafaz	Anafaz II
V	Bölünme tamamlandığında oluşan hücrelerin ploidi durumu	Diploid ( $2n$ )	Haploid ( $n$ )

Buna göre, tablodaki karşılaştırmaların hangisinde bir hata yapılmıştır?

I. satırdaki karşılaştırmada

II. satırdaki karşılaştırmada

III. satırdaki karşılaştırmada

IV. satırdaki karşılaştırmada

V. satırdaki karşılaştırmada

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. satırdaki karşılaştırmada

Cevap

İkinci satırdaki karşılaştırmada hata yapılmıştır. Sentromer bölünmesi mayoz bölünmenin anafaz I evresinde değil, anafaz II evresinde gerçekleşir.

İkinci satırdaki karşılaştırma hatalıdır çünkü sentromer bölünmesi, bir kromozomu oluşturan kardeş kromatitlerin birbirinden ayrılması sırasında gerçekleşir. Bu olay mitoz bölünmenin anafaz evresinde ve mayoz bölünmenin anafaz II evresinde görülür. Mayozun anafaz I evresinde ise homolog kromozomlar ayrılır; sentromer yapısı bozulmaz ve her bir kromozom iki kromatitli halini koruyarak kutuplara çekilir.

Adım Adım Çözüm

Tablodaki tüm karşılaştırma satırlarını sırasıyla analiz etme.

I, III, IV ve V. satırlardaki özelliklerin mitoz ve mayoz için doğru verildiği, ancak II. satırda mayoz bölünme için sentromer bölünmesinin gerçekleştiği evrenin hatalı eşleştirildiği görülür.

Mitoz ve mayoz arasındaki temel farkları evre düzeyinde doğrulamak.

Sentromer bölünmesinin ve kromatit ayrılmasının mekanizmasını değerlendirme.

Sentromer bölünmesi, kardeş kromatitlerin ayrılabilmesi için şarttır. Bu olay mitozda anafazda, mayozda ise anafaz II'de gerçekleşir. Anafaz I'de ise homolog kromozomlar sentromerleri bölünmeden çiftler halinde zıt kutuplara çekilir.

İkinci satırdaki hatanın kaynağını ve biyolojik gerekçesini belirlemek.

Anahtar Kavram

Mitoz ve mayoz bölünmede kromozom davranışlarının, sentromer bölünmesinin ve replikasyon sayılarının karşılaştırılması

Soru 12Soru →

Mitoz ve mayoz bölünme süreçlerinde gözlenen çeşitli hücresel olaylar ile bu olayların gerçekleştiği evrelerin veya sahip olduğu özelliklerin doğru eşleştirilmesi gerekmektedir. Sol tarafta verilen bölünme olaylarını, sağ tarafta verilen uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Tetrat/sinapsis/krossing-over sadece Mayoz I'e özgüdür; homolog kromozom ayrılması Mayoz I anafazında gerçekleşir; kardeş kromatit ayrılması hem mitoz hem mayoz II anafazında ortaktır; DNA replikasyonu ise her iki bölünme öncesindeki interfazda ortak olarak gerçekleşir.

Tetrat/sinapsis/krossing-over olayları Mayoz I'e özgü süreçlerdir; homolog kromozom ayrılması Mayoz I'in anafaz I evresinde gerçekleşerek kromozom sayısını yarıya indirir; kardeş kromatit ayrılması ve sentromer bölünmesi hem mitoz hem de mayoz II'nin anafaz evrelerinde ortaktır; DNA replikasyonu ise her iki bölünme türü öncesindeki interfaz evresinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

Tetrat, sinapsis ve krossing-over olaylarının analiz edilmesi.

Bu olaylar sadece mayoz I bölünmesine özgüdür ve mitozda görülmez. Dolayısıyla birinci sol öge ikinci sağ öge ile eşleşir.

Çeşitliliği artıran krossing-over ve homolog kromozom etkileşimleri olan tetrat ve sinapsis mayoz I profazında gerçekleşir.

Homolog kromozom ayrılmasının analiz edilmesi.

Homolog kromozomlar mayoz I'in anafaz I evresinde ayrılır. Bu olay hücrelerin ploidisini (kromozom sayısını) yarıya indirir. İkinci sol öge dördüncü sağ öge ile eşleşir.

Mayoz bölünmede kromozom sayısının yarıya inmesinin temel sebebi homolog kromozomların ayrılmasıdır.

Kardeş kromatit ayrılması ve sentromer bölünmesinin analiz edilmesi.

Kardeş kromatit ayrılması hem mitoz anafazında hem de mayoz II anafaz II evresinde ortaktır. Üçüncü sol öge birinci sağ öge ile eşleşir.

Sentromer bölünmesi kardeş kromatitlerin ayrılmasını sağlar ve mitoz ile mayoz II'de bu mekanizma ortaktır.

DNA replikasyonu olayının analiz edilmesi.

DNA replikasyonu bölünme başlamadan önce interfazda gerçekleşir ve her iki bölünme türü için de hazırlık aşamasında ortaktır. Dördüncü sol öge üçüncü sağ öge ile eşleşir.

Mitoz veya mayoz bölünme öncesinde hücrenin kalıtım materyalinin iki katına çıkarılması interfazda gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Mitoz ve Mayoz Bölünmenin Karşılaştırılması

Alternatif Yöntem

Mitoz ve mayoz bölünme farklarını tablo halinde özetlemek çözümü kolaylaştırabilir:

Özellik	Mitoz	Mayoz I	Mayoz II
Replikasyon	İnterfazda var	Bölünme öncesinde var	Yok
Homolog Ayrılması	Yok	Anafaz I'de var	Yok
Kromatit Ayrılması	Anafazda var	Yok	Anafaz II'de var
Krossing-over	Yok	Profaz I'de var	Yok
Sentromer Bölünmesi	Anafazda var	Yok	Anafaz II'de var

Tahmini Süre:2m 0s

Mitoz ve Mayoz Bölünmenin Karşılaştırılması

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem