Felsefeyi Tanıma

Aşağıda verilen soru örneklerini, taşıdıkları niteliklere ve yöneldikleri hedeflere göre en uygun soru türü/özelliği ile eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda felsefenin toplumsal işlevleri, sağ sütunda ise bu işlevlerin toplumsal yaşamdaki somut yansımaları verilmiştir. Sol sütundaki her bir işlevi, sağ sütundaki uygun yansımayla eşleştiriniz.

İnsanın hazır düşünce kalıplarını, toplumsal kabulleri ve kendisine sunulan 'doğruları' sorgulamadan benimsemesi, onun kendi yaşamının öznesi olmasını engeller. Bir limana sığınmış gemi gibi, dışarıdan gelen rüzgarlara göre yön alan birey, rüzgarın kaynağını ve nereye gittiğini sormaz. Felsefe ise bireye bu sığınağın dışına çıkma cesareti verir. Ona sadece 'Ne biliyorsun?' diye sormaz, aynı zamanda 'Bildiğin şeyin ne kadarından sorumlusun ve bu bilgiyle kendi yaşamını nasıl inşa ediyorsun?' sorusunu yöneltir. Bu sorgulama süreci bireyi, başkalarının çizdiği sınırların ötesine taşıyarak kendi kararlarının ve varoluşunun bilincine ulaştırır.

Bu parçadan hareketle felsefenin bireye sağladığı temel katkı aşağıdakilerden hangisidir?

Filozofların felsefe yaparken sergiledikleri bazı zihinsel tavırlar ve bu tavırların felsefi düşüncenin hangi ayırt edici özelliğine karşılık geldiği aşağıda verilmiştir. Bu tavırları, ilgili oldukları felsefi düşünce özellikleriyle eşleştiriniz.

Aşağıda felsefi tavır veya durumları içeren örnek senaryolar ile felsefi düşüncenin ayırt edici bazı özellikleri verilmiştir. Bu örnek senaryoları ilgili oldukları felsefi düşünce özelliğiyle eşleştiriniz.

Aşa��ıdaki sol sütunda verilen felsefi ve entelektüel durumlara dair senaryoları, sağ sütundaki felsefi düşüncenin ayırt edici özellikleri ile mantıksal ilişkilerine göre doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir filozof, geliştirdiği bilgi kuramında zihinden bağımsız bir dış dünyada var olan nesnelerin doğrudan bilinemeyeceğini ve her şeyin yalnızca zihinsel tasarımlardan ibaret olduğunu iddia eder. Ancak aynı filozof, ahlak felsefesine dair görüşlerini temellendirirken, dış dünyadaki diğer insanların fiziksel olarak var olmasının ve eylemlerinin ahlaki sorumluluğun temel koşulu olduğunu savunur. Bu filozofun sistemini inceleyen bir eleştirmen, bu iki görüşün birbiriyle çeliştiğini ve aynı sistem içinde bir arada bulunamayacağını belirtir.

Buna göre eleştirmenin yaptığı itiraz, felsefi düşüncenin aşağıdaki özelliklerinden hangisinin önemini doğrudan vurgulamaktadır?

Bir felsefe öğretmeni, felsefi düşüncenin ayırt edici özelliklerini örneklendirmek amacıyla tahtaya bazı durumlar yazmıştır. Aşağıdaki sol sütunda yer alan bu durumları, sağ sütundaki felsefi düş��nce özellikleriyle mantıksal açıdan doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Bir düşünür, adalet kavramını temellendirirken önce bireysel vicdandan yola çıkar. Ancak daha sonra toplumsal sözleşmeyi açıklarken vicdanı tamamen dışlayan, yalnızca yasaların otoritesine dayanan bir argüman geliştirir. Kendisine yöneltilen eleştiriler karşısında, "Benim sistemimde her kavram kendi bağlamında doğrudur, dolayısıyla bu iki yaklaşım arasında bir sorun yoktur." diyerek kendini savunur. Eleştirmenler ise düşünürün bu savunmasını kabul etmeyerek, felsefi bir sistemin kendi içinde çelişkisiz akıl yürütmelere dayanması gerektiğini, kurulan sistemin halkalarının birbirini dışlamaması gerektiğini belirtirler.

Buna göre eleştirmenler, sözü edilen düşünürün sisteminde felsefi düşüncenin aşağıdaki özelliklerinden hangisinin eksik olduğunu savunmaktadır?

Astronom: "Zamanı; Dünya’nın Güneş etrafındaki dönüşü, mevsimlerin geçişi ve atomik saatlerin kararlı salınımları üzerinden son derece hassas biçimde ölçebiliyoruz. Bizim için zaman, evrendeki olayların sırasını belirleyen ve koordinat sisteminde ölçülen fiziksel bir büyüklüktür."

Filozof: "Fakat bu ölçümler bize yalnızca zamanın nasıl ölçüldüğünü ve fiziksel dünyadaki etkilerini gösterir. Zamanın kendisinin ne olduğunu, zihnimizden bağımsız bir gerçekliğe sahip olup olmadığını ya da geçmiş ile geleceğin varlıksal durumunu açıklamaz."

Bu diyalogdan yola çıkılarak felsefi soruların niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aşağıda verilen soru örneklerini, taşıdıkları nitelikler ve yöneldikleri hedefler doğrultusunda en uygun soru kategorisi ve özelliği ile eşleştiriniz.

Modern insan, durmaksızın akan bir bilgi selinin ve hazır sunulan yaşam formüllerinin ortasında yaşamaktadır. Ancak bu karmaşada durup kendine 'Ben gerçekten neyi arzuluyorum?' ya da 'Bu inancım bana mı ait, yoksa bana aşılanan bir dış etki mi?' diye sorabildiğinde, yaşamının yönünü kendisi belirlemeye başlar. Felsefe, bireye bu içsel sorgulama mesafesini kazandırarak onun rüzgarda savrulan bir yaprak gibi değil, rotasını çizen bir kaptan gibi hareket etmesine olanak tanır.

Bu parçaya göre felsefenin bireye sağladığı temel katkı aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan zihni, çocukluktan itibaren çevresinden topladığı inançlar, kabuller ve yargılarla dolu bir depo gibidir. Çoğu insan bu depodaki malzemeleri hiç tasnif etmeden, hangisinin kendine ait hangisinin ödünç alınmış olduğunu sorgulamadan bir ömür tüketir. Felsefe yapmak ise bu depodaki her bir eşyayı gün ışığına çıkarıp incelemek, işe yaramayanları, temelsiz olanları ayıklamak ve kişisel bir düzen oluşturmaktır. Bu süreç acı verici olsa da bireyin kendi zihinsel dünyasının mimarı olmasını sağlar. Buna göre, parçada felsefenin aşağıdaki bireysel işlevlerinden hangisi vurgulanmaktadır?

Felsefenin doğuşu ve gelişimi incelendiğinde, onun yalnızca bireysel bir zihinsel egzersiz olmadığı görülür. Bir toplumda felsefi düşünüşün yaygınlaşması; insanların peşin hükümlerden uzaklaşmasını, birbirlerinin haklarına saygı duymasını ve dogmatik kalıpları kırarak ortak bir akıl zemininde buluşmasını kolaylaştırır. Demokratik kültürün yerleştiği toplumlarda, farklı seslerin bir arada yaşayabilmesi ve sorunların şiddet yerine rasyonel tartışmalarla çözülebilmesi, felsefenin sorgulayıcı yaklaşımının topluma nüfuz etmesiyle yakından ilişkilidir.

Bu parçadan yola çıkılarak felsefenin aşağıdaki toplumsal işlevlerinden hangisine ulaşılabilir?