Examkin

Deprem Dalgaları

3 soru

Soru 1Soru →

Türkiye'de gerçekleşen bir depremin ardından sismoloji istasyonundan elde edilen sismogram verileri ile depremin çevre illerdeki hasar durumunu inceleyen bir araştırmacı, deprem parametreleri ve deprem dalgalarının yayılma özellikleri üzerine bir çalışma yürütmektedir. Buna göre, araştırmacının hazırladığı raporda yer alan aşağıdaki ifadelerden hangisi fiziksel olarak doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Depremin büyüklüğü sismografla ölçülen ve açığa çıkan enerjinin bir ölçüsü olup deprem merkezine olan uzaklıktan bağımsızdır; deprem dalgaları ise boşlukta yayılamayan mekanik dalgalardır.

Cevap

Depremin büyüklüğü sismografla ölçülen açığa çıkan enerjinin bir ölçüsü olup uzaklığa bağlı değildir; deprem dalgaları ise boşlukta yayılamayan mekanik dalgalardır.
Depremin büyüklüğü, deprem sırasında açığa çıkan toplam enerjinin bir göstergesidir. Bu büyüklük tektir ve ölçüm yapılan istasyonun deprem odağına olan uzaklığından bağımsızdır. Deprem dalgaları ise mekanik dalga sınıfında olduğundan yayılmak için katı, sıvı veya gaz gibi maddesel ortamlara ihtiyaç duyar; boşlukta yayılamazlar. Dolayısıyla bu özellikleri doğru olarak veren ifade doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Depremin büyüklüğü ve şiddeti arasındaki farkları belirleme.
Depremin büyüklüğü açığa çıkan enerjinin ölçüsüdür ve odağa uzaklıktan bağımsız olarak tektir. Şiddet ise yeryüzündeki yapılara ve insanlara olan etkisidir, uzaklaştıkça azalabilir.
Bu iki temel kavramın farkını ortaya koymak sorunun çözümünde doğru ayrımı yapmayı sağlar.
2
Deprem dalgalarının mekanik özelliklerini analiz etme.
Deprem dalgaları mekanik dalgadır, boşlukta yayılamaz, yayılmaları için yer kabuğu gibi katı veya sıvı maddesel ortamlara ihtiyaç duyarlar.
Mekanik dalgaların boşlukta yayılamayacağı kuralını uygulamak.
3
Hız ve frekans değişkenlerinin ortama bağlılığını değerlendirme.
Dalganın hızı sadece ortama bağlıyken frekansı sadece kaynağa bağlıdır. Farklı kayaç tabakalarına geçen deprem dalgasının hızı değişirken frekansı sabit kalır.
Dalgaların temel değişkenlerinin ortama geçiş davranışlarını yorumlamak.

Anahtar Kavram

Deprem dalgalarının mekanik dalga olması ve depremin büyüklüğü ile şiddeti arasındaki kavramsal farklar.
Soru 2Soru →

Deprem dalgaları ve depremle ilgili kavramlar hakkında bazı öğrencilerin ifadeleri aşağıdaki gibidir:

* Ahmet: Deprem dalgaları mekanik dalgalar olup yayılabilmesi için maddesel bir ortama ihtiyaç duyar; boşlukta yayılamazlar.
* Buse: Depremin büyüklüğü, deprem sırasında açığa çıkan enerjinin bir ölçüsüdür ve sismograf yardımıyla ölçülen verilerle hesaplanır.
* Ceren: Farklı yer kabuğu tabakalarına geçiş yapan deprem dalgalarının frekansı, geçiş yaptıkları ortamın sertlik ve yoğunluk gibi özelliklerine bağlı olarak değişir.

Buna göre, hangi öğrencilerin deprem dalgaları ve depremle ilgili kavramlar hakkındaki ifadeleri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ahmet ve Buse

Cevap

Deprem dalgaları mekanik dalga olduğu için boşlukta yayılamazlar ve depremin büyüklüğü sismograf verileriyle hesaplanan, açığa çıkan enerjiyi temsil eden niceliktir. Dolayısıyla Ahmet ve Buse'nin ifadeleri doğrudur.
Doğru seçenekte belirtildiği gibi, deprem dalgaları yayılmak için maddesel bir ortama gereksinim duyan mekanik dalgalardır ve depremin büyüklüğü sismografik verilerle hesaplanan, açığa çıkan enerjinin ölçüsüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Deprem dalgalarının doğasını analiz etmek.
Deprem dalgaları mekanik dalgalardır. Mekanik dalgalar yayılmak için maddesel bir ortama (katı, sıvı, gaz) ihtiyaç duyar; dolayısıyla boşlukta yayılamazlar. Ahmet'in ifadesi doğrudur.
Mekanik dalgaların boşlukta yayılamayacağı temel fizik bilgisini kontrol etmek.
2
Depremin büyüklüğü kavramını değerlendirmek.
Depremin büyüklüğü (magnitüd), deprem odağından yayılan sismik dalgaların sismograflar tarafından kaydedilmesiyle hesaplanır ve deprem sırasında açığa çıkan enerjinin bir ölçüsüdür. Buse'nin ifadesi doğrudur.
Depremin büyüklüğü kavramının tanımını ve sismograf ilişkisini doğrulamak.
3
Deprem dalgalarının frekans özelliğini ve ortam ilişkisini incelemek.
Tüm dalgalarda olduğu gibi deprem dalgalarında da frekans yalnızca dalga kaynağına (depremin oluşumuna) bağlıdır; dalga farklı yer kabuğu tabakalarına (ortamlara) geçtiğinde frekansı değişmez. Ceren'in ifadesi yanlıştır.
Frekansın ortama bağlı olmadığını, sadece kaynağa bağlı olduğu ilkesini test etmek.

Anahtar Kavram

Deprem dalgaları mekanik dalgalardır ve frekansları yalnızca kaynağa bağlıdır. Depremin büyüklüğü ise açığa çıkan enerjinin ölçüsüdür.
Soru 3Soru →

Bir yerbilimci, deprem dalgalarının yayılması ve bu dalgaların oluşturduğu etkiler üzerine yaptığı araştırmalar sonucunda hazırladığı laboratuvar raporunda şu tespitlere yer vermiştir:

I. Deprem dalgaları mekanik dalgalar sınıfında yer aldığından, yer kabuğunun derinliklerindeki katı ve sıvı katmanlarda yayılabilirken boşlukta yayılamaz.

II. Bir depremin büyüklüğü (magnitüd), deprem sırasında açığa çıkan enerjinin bir ölçüsü olup depremin gerçekleştiği odak derinliğine ve ölçümün yapıldığı sismograf istasyonunun uzaklığına göre değişmez.

III. Depremin şiddeti (intensite), depremin yapılar, çevre ve insanlar üzerindeki etkisinin bir ölçüsü olup depremin büyüklüğü artsa bile deprem merkez üssünden uzaklaştıkça her zaman artar.

Buna göre, yerbilimcinin raporunda yer alan bu tespitlerden hangileri fiziksel açıdan doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II öncüllerini içeren seçenek doğrudur.
Doğru olan seçenek, deprem dalgalarının boşlukta yayılamayacağını (I) ve depremin büyüklüğünün ölçüm yapılan yerden bağımsız tek bir değer olduğunu (II) belirten ifadeleri içerir. Deprem dalgaları mekanik dalgalar olduklarından yayılmak için maddesel ortama ihtiyaç duyarlar. Depremin büyüklüğü ise sismograflarla ölçülen ve deprem odağında açığa çıkan sismik enerjinin büyüklüğünü temsil eden nesnel, tek bir değerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Deprem dalgalarının fiziksel dalga türünün analiz edilmesi
Deprem dalgaları mekanik dalgalar grubunda yer alır. Mekanik dalgalar enerji iletmek için ortam taneciklerinin titreşimine ihtiyaç duyar; boşlukta yayılamazlar fakat katı ve sıvı ortamlarda yayılabilirler. Dolayısıyla birinci tespit doğrudur.
Deprem dalgalarının yayılma ortamı gereksinimi mekanik dalga olmalarından kaynaklanır.
2
Depremin büyüklüğü (magnitüd) kavramının analiz edilmesi
Depremin büyüklüğü, odağında açığa çıkan toplam enerjinin sismograf cihazlarıyla ölçülen logaritmik bir ifadesidir. Deprem kaynağında açığa çıkan enerji tek bir değer olduğundan, ölçümün yapıldığı uzaklığa veya derinliğe göre değişmez. Dolayısıyla ikinci tespit doğrudur.
Büyüklük, kaynaktan yayılan toplam sismik enerjiyi ölçtüğü için gözlem yerine göre farklılık göstermez.
3
Depremin şiddeti (intensite) kavramının analiz edilmesi
Depremin şiddeti, depremin canlılar, binalar ve yer kabuğu üzerindeki etkisinin gözlemsel bir derecelendirmesidir. Deprem dalgaları kaynaktan uzaklaştıkça enerji kaybedip sönümlendiği için merkez üssünden uzaklaştıkça depremin şiddeti genellikle azalır, artmaz. Dolayısıyla üçüncü tespit yanlıştır.
Deprem şiddeti, dalgaların ulaştığı noktadaki yıkım ve hissedilme derecesini belirttiğinden uzaklıkla ters orantılı olarak değişir.

Anahtar Kavram

Deprem dalgalarının mekanik dalga özellikleri ile depremin büyüklüğü ve şiddeti arasındaki kavramsal farklar.
Tahmini Süre:2m 0s
Deprem Dalgaları Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin