Examkin

Erzurum ve Sivas Kongreleri

7 soru

Tüm türler7Çoktan seçmeli4Eşleştirme2Sıralama1
Soru 1Soru →

Erzurum Kongresi'nde alınan kararlar incelendiğinde, bu kararların bir kısmının ülkeyi dış işgallerden kurtarmayı hedefleyen 'millî bağımsızlık', bir kısmının ise halk��n kendi geleceğine kendisinin karar vermesini öngören 'millî egemenlik' ilkesiyle ilişkili olduğu görülür.

Buna göre, Erzurum Kongresi'nde alınan aşağıdaki kararlardan hangisi doğrudan 'millî egemenlik' ilkesini gerçekleştirmeye yöneliktir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kuvay-ı Millîye'yi tek kuvvet tanımak ve millî iradeyi hâkim kılmak esastır.

Cevap

Kuvay-ı Millîye'yi tek kuvvet tanımak ve millî iradeyi hâkim kılmak esastır.
Doğru seçenek olan 'Kuvay-ı Millîye'yi tek kuvvet tanımak ve millî iradeyi hâkim kılmak esastır.' kararı, millî iradeyi (halkın kararlarını) yönetimde en üstün güç kıldığı için doğrudan millî egemenlik ilkesiyle ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda geçen 'millî egemenlik' ve 'millî bağımsızlık' kavramlarının tanımları arasındaki fark belirlenir.
Millî bağımsızlık, bir milletin dış güçlerin egemenliği altında olmadan hür yaşamasıyken; millî egemenlik, yönetim gücünün ve iradesinin halka ait olmasıdır.
Doğru kararı ayırt edebilmek için kavramsal çerçevenin netleştirilmesi gerekir.
2
Erzurum Kongresi kararları bu kavramsal ayrım çerçevesinde analiz edilir.
Manda ve himayenin reddi bağımsızlıkla; 'millî iradenin hâkim kılınması' ise doğrudan halk iradesine dayalı yönetimle (millî egemenlik) ilgilidir.
Öncüllerdeki kararların hangi ilkeye hizmet ettiğini belirlemek için analiz yapılır.

Anahtar Kavram

Erzurum Kongresi kararlarında millî bağımsızlık ile millî egemenlik kavramlarının ayrımı
Soru 2Soru →

Millî Mücadele Hazırlık Dönemi’nde gerçekleştirilen Erzurum ve Sivas Kongreleri, hem dışarıya karşı verilecek bağımsızlık mücadelesinin sınırlarını çizmiş hem de gelecekteki devlet düzeninin yönetim esaslarına dair önemli ipuçları vermiştir. Bu süreçte kongre kararlarında millî bağımsızlık (ulusun dış baskılardan uzak hür yaşaması) ile millî egemenlik (yönetim gücünün millete ait olması) ilkeleri arasında hassas bir denge kurulmaya çalışılmıştır.

Buna göre, kongrelerde alınan aşağıdaki kararlardan hangisi, karşısında verilen tarihsel veya hukuki nitelendirmeyle uyuşmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Batı Cephesi Umum Kuvayı Milliye Komutanlığına Ali Fuat Paşa'nın atanması - Temsil Heyeti'nin bir parlamento gibi hareket ederek yasama yetkisini kullanması

Cevap

Batı Cephesi Umum Kuvayı Milliye Komutanlığına Ali Fuat Paşa'nın atanması - Temsil Heyeti'nin bir parlamento gibi hareket ederek yasama yetkisini kullanması
Batı Cephesi Umum Kuvayı Milliye Komutanlığına Ali Fuat Paşa'nın atanması kararı, Temsil Heyeti'nin bir yürütme organı (hükümet) gibi hareket ettiğini gösterir. Yasama yetkisi kanun yapma gücünü ifade ederken, atama işlemi yürütme yetkisini ifade etmektedir. Dolayısıyla bu nitelendirme yanlış eşleştirilmiştir ve doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Erzurum ve Sivas kongrelerinde alınan kararlar ile yanlarındaki nitelendirmelerin kavramsal doğruluğu test edilir.
Manda ve himayenin reddedilmesi bağımsızlıkla; Mebusan Meclisinin toplanması talebi millet iradesiyle; millî iradenin hâkim kılınması millî egemenlikle; vatanın bölünmezliği ise ulusal sınırlar kavramıyla doğru eşleşmiştir.
Soruda verilen 'uyuşmamaktadır' ifadesi doğrultusunda kavramsal veya hukuki çelişki içeren seçeneğin tespit edilmesi gerekir.
2
Temsil Heyeti'nin Ali Fuat Paşa'yı Batı Cephesi Komutanlığına atama kararının niteliği incelenir.
Atama yapmak (tayin işlemleri) bir yürütme (hükümet) fonksiyonudur. Yasama ise meclisin kanun çıkarma yetkisidir.
Temsil Heyeti bu atamayla adeta bir hükümet gibi çalışarak yürütme gücünü kullanmıştır. Seçenekte belirtilen yasama yetkisinin kullanılması ifadesi hukuki ve tarihsel açıdan yanlıştır.

Anahtar Kavram

Temsil Heyeti'nin yürütme gücünü kullanması ve kongre kararlarındaki millî egemenlik ile millî bağımsızlık kavramlarının analizi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru →

Millî Mücadele Hazırlık Dönemi'nde gerçekleştirilen Erzurum ve Sivas Kongreleri, kurtuluş mücadelesinin hem bağımsızlık (dışa karşı) hem de egemenlik (içe karşı) esaslarını belirleyen tarihi dönüm noktalarıdır. Bu kongrelerde alınan kararlar ile bu kararların doğrudan hedeflediği siyasi veya hukuki amaçlar bulunmaktadır.

Aşağıda sol sütunda bu kongrelerde alınan bazı kararlar, sağ sütunda ise bu kararların doğrudan ilişkili olduğu siyasi veya hukuki amaç ya da çıkarımlar verilmiştir. Sol sütundaki kararları, sağ sütundaki en uygun amaç veya çıkarım ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Manda ve himaye fikrinin kesin olarak reddedilmesi
Kuvayı Milliyeyi tek kuvvet olarak tanımak ve millî iradeyi hâkim kılmak esası
Mebusan Meclisinin derhal toplanması ve hükümet çalışmalarının meclis denetimine sunulması talebi
Tüm millî cemiyetlerin Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Manda ve himayenin kesin reddi kararı, koşulsuz tam bağımsızlığın benimsenmesiyle; millî iradenin hâkim kılınması kararı, saltanata doğrudan cephe almadan ulusal egemenliğe dayalı yeni bir düzene geçileceğinin işaret edilmesiyle; Mebusan Meclisinin toplanması talebi, İstanbul Hükümeti'nin denetlenmesiyle; cemiyetlerin birleştirilmesi kararı ise bölgesel direniş odaklarının birleştirilerek güç birliği sağlanmasıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede manda ve himayenin kesin olarak reddi 'tam bağımsızlık' ilkesiyle; Kuvayı Milliyenin etken, irade-i milliyenin hâkim kılınması 'ulusal egemenlik' ilkesiyle; Mebusan Meclisinin toplanması talebi İstanbul Hükümeti'nin denetim altına alınmasıyla; tüm cemiyetlerin birleştirilmesi ise bölgesel çabaların tek merkezden yönetilerek askeri ve siyasi güç birliğinin kurulmasıyla ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramsal analiz yapılması ve millî bağımsızlık ile millî egemenlik farkının belirlenmesi
Manda ve himayenin reddi dış politikada başka bir devletin güdümünü dışlamakla ilgilidir (bağımsızlık). Millî iradenin hâkim kılınması ise iç politikada kararı halkın vermesiyle ilgilidir (egemenlik).
Millî bağımsızlık (dışa karşı) ve millî egemenlik (içe karşı) ayrımının yapılması doğru eşleştirme için kritik önemdedir.
2
Meclis denetimi ve hükümet kontrolü ilişkisinin incelenmesi
Mebusan Meclisi'nin derhal açılması isteği, halk iradesini temsil eden meclisin, denetimsiz hareket eden İstanbul Hükümeti'ni denetim altına alması amacına hizmet eder.
Yasama organının yürütme üzerindeki denetim gücünü saptamak amacıyla bu adım izlenir.
3
Örgütsel birleşmenin askeri ve siyasi etkisinin değerlendirilmesi
Tüm millî cemiyetlerin tek bir çatı (Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti) altında birleştirilmesi, dağınık bölgesel güçlerin tek elden yönetilerek güç birliği yapılması amacına yöneliktir.
Teşkilatlanma adımlarının askeri ve idari hedeflerini kavramak için bu analiz yapılır.

Anahtar Kavram

Erzurum ve Sivas Kongreleri kararlarının siyasi ve hukuki sonuçları
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 4Soru →

Erzurum Kongresi'nin toplanmasına Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ile Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti öncülük etmiştir. Kongrede ise "Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz." kararı kabul edilmiştir.

Bu durum Erzurum Kongresi'nin aşağıdaki özelliklerinden hangisini doğrudan kanıtlar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplanış biçimi yönüyle bölgesel, aldığı kararlar yönüyle ulusal olduğunu

Cevap

Toplanış biçimi yönüyle bölgesel, aldığı kararlar yönüyle ulusal olduğunu
Doğu Anadolu ve Trabzon cemiyetleri bölgesel ölçekte faaliyet gösteren kuruluşlar olduğundan kongrenin toplanış biçimi bölgeseldir. Ancak alınan kararın tüm vatanın bölünmez bütünlüğünü savunması, kongrenin kararları bakımından ulusal (milli) olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kongrenin toplanmasına öncülük eden cemiyetlerin niteliğini belirlemek
Doğu Anadolu ve Trabzon gibi belirli bölgeleri savunan cemiyetlerin kongreyi düzenlemesi, kongrenin toplanış biçiminin bölgesel olduğunu gösterir.
Soruda verilen birinci bilginin kapsamını analiz etmek için.
2
Kongrede kabul edilen kararın kapsamını değerlendirmek
"Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür" kararı sadece bu iki bölgeyi değil, ülkenin tamamını kapsadığı için ulusal niteliktedir.
Soruda verilen ikinci bilginin hangi coğrafi alanı ve amacı hedeflediğini belirlemek için.
3
Elde edilen analiz sonuçlarını birleştirerek kongrenin genel niteliğini tanımlamak
Kongre toplanış bakımından bölgesel, aldığı kararlar bakımından ise ulusal bir karakter taşımaktadır.
Ulaşılan çıkarımı seçeneklerdeki doğru ifadeyle eşleştirmek için.

Anahtar Kavram

Erzurum Kongresi'nin toplanış yönüyle bölgesel, kararları yönüyle ulusal olması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru →

Millî Mücadele Hazırlık Dönemi'ne yön veren aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gelişmelerin doğru kronolojik sıralaması: Amasya Genelgesi'nde kongre kararının alınması, Mustafa Kemal'in askerlikten istifası, Erzurum Kongresi'nin toplanması ve Sivas Kongresi'nin toplanması şeklindedir.
Millî Mücadele Hazırlık Dönemi'nde olaylar sırasıyla; Sivas Kongresi çağrısının yapıldığı Amasya Genelgesi, Mustafa Kemal'in askerlikten istifası, bölgesel delege yapısıyla toplanan Erzurum Kongresi ve son olarak tüm yurdu kapsayan kararların alındığı Sivas Kongresi şeklinde kronolojik olarak sıralanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kongrelerin toplanmasına dair ilk kararın tespit edilmesi
Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919) ile Sivas Kongresi'nin toplanma kararı alınmıştır. Bu olay kronolojinin başlangıcını oluşturur.
Genelge, kongreler sürecini başlatan resmi çağrıdır.
2
Mustafa Kemal'in resmi görevlerinden ayrılış tarihinin belirlenmesi
Mustafa Kemal Paşa, Amasya Genelgesi sonrasında İstanbul Hükümeti ile yaşadığı anlaşmazlıklar üzerine 8-9 Temmuz 1919'da askerlikten istifa etmiştir.
Bu olay, genelge ile Erzurum Kongresi arasındaki süreçte gerçekleşmiştir.
3
Erzurum Kongresi'nin tarihsel sırasının analiz edilmesi
Erzurum Kongresi, Mustafa Kemal'in sivil olarak katıldığı ilk kongre olup 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında toplanmıştır.
Kongre, Amasya Genelgesi kararlarından sonra ve Sivas Kongresi'nden önce toplanmıştır.
4
Sivas Kongresi'nin yerinin belirlenmesi
Sivas Kongresi, 4-11 Eylül 1919 tarihlerinde toplanarak tüm cemiyetleri birleştirmiş ve manda fikrini kesin olarak reddetmiştir.
Bu kongre, Erzurum Kongresi'nde alınan bölgesel kararların ulusallaştırıldığı son aşamadır.

Anahtar Kavram

Millî Mücadele Hazırlık Dönemi Kronolojisi
Soru 6Soru →

Erzurum Kongresi'nde yer alan "Kuva-yı Millîye'yi tek kuvvet olarak tanımak ve millî iradeyi egemen kılmak esastır." kararı, kendi içinde iki farklı temel hedefi barındırmaktadır. Bu hedeflerden ilki olan "Kuva-yı Millîye'yi tek kuvvet olarak tanımak" ülkeyi düşman işgalinden kurtarmayı (millî bağımsızlık), ikincisi olan "millî iradeyi egemen kılmak" ise milletin kendi geleceğine kendisinin karar vermesini (millî egemenlik) amaçlamaktadır.

Buna göre, kongrede alınan aşağıdaki kararlardan hangisi, doğrudan bu kararın ikinci hedefiyle (millî egemenlik) aynı doğrultuda bir amaca hizmet etmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mebusan Meclisinin derhal toplanması ve hükümet çalışmalarının meclis denetimine alınması için çalışılacaktır.

Cevap

Mebusan Meclisinin derhal toplanması ve hükümet çalışmalarının meclis denetimine alınması için çalışılacaktır.
Doğru yanıt, halk temsilini ve iradesini yansıtan meclisin toplanması ile hükümet denetimini içeren karardır. Bu karar doğrudan ulus egemenliğini (millî egemenliği) gerçekleştirmeyi ve halkın yönetimde söz sahibi olmasını amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki 'Kuva-yı Millîye'yi tek kuvvet olarak tanımak ve millî iradeyi egemen kılmak esastır.' kararı analiz edilir.
Bu kararın 'millî iradeyi egemen kılmak' kısmı halkın kendi kendini yönetmesi, yani 'millî egemenlik' (ulus egemenliği) kavramını ifade eder.
Soruda bizden istenen millî egemenlik ilkesiyle doğrudan aynı doğrultuda olan kararı tespit etmektir.
2
Seçeneklerdeki kararlar millî egemenlik ve millî bağımsızlık kavramlarına göre sınıflandırılır.
Mebusan Meclisinin toplanması ve hükümetin meclis denetimine alınması halk temsiline ve millet iradesine dayandığı için doğrudan millî egemenlik doğrultusundadır. Diğer seçenekler (manda/himayenin reddi, sınırların korunması, azınlık hakları ve ortak savunma) ise ülkenin bağımsızlığı (millî bağımsızlık) ile ilgilidir.
Meclis ve denetim mekanizmaları doğrudan halk iradesinin yönetime yansımasını ve ulusal egemenliğin kurulmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Erzurum Kongresi'nde millî bağımsızlık ve millî egemenlik ilkelerinin belirlenmesi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru →

Millî Mücadele Hazırlık Dönemi'nde gerçekleştirilen Erzurum ve Sivas Kongreleri'nde alınan kararlar, Kurtulu�� Savaşı'nın hem fikrî hem de hukuki çerçevesini çizmiştir. Aşağıda verilen kongre kararlarını, Millî Mücadele tarihindeki siyasi ve hukuki anlamlarıyla en uygun biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz.
Kuvay-ı Millîye'yi tek kuvvet tan��mak ve millî iradeyi hâkim kılmak esastır.
Manda ve himaye kabul olunamaz.
Mebusan Meclisi'nin derhal toplanması ve hükümet işlerinin meclis denetimine konulması için çalışılacaktır.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Milli sınırların bütünlüğü kararı millî s��nırların bölünmezliği açıklamasıyla; milli iradenin hakim kılınması kararı ulusal egemenliğe dayalı yeni devlet düzeniyle; manda ve himayenin reddi tam bağımsızlık ilkesiyle; Mebusan Meclisi'nin toplanması talebi ise İstanbul Hükümeti'nin denetlenmesi amacıyla eşleşmelidir.
Eşleştirmede her karar kendi siyasi amacıyla örtüşmektedir: Sınır bütünlüğü ilkesi millî sınırların bölünmezliğine; millî iradenin hâkim kılınması ulusal egemenliğe dayalı yeni rejime; manda ve himayenin reddi dış güdümsüz tam bağımsızlığa; Mebusan Meclisi'nin toplanması ise İstanbul Hükümeti'nin denetlenmesi amacına yöneliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Vatan bütünlüğü ile ilgili kongre kararını analiz etmek.
'Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür' ifadesi, ülke sınırlarının bölünmezliğine yapılan ilk resmi atıftır ve millî sınırların ilk kez çizilmesiyle eşleşir.
Bu madde, bölgesel direnişten topyekün vatan savunmasına geçişin hukuki temelidir.
2
Yönetim biçimi ve halk iradesiyle ilgili olan kararı incelemek.
'Millî iradeyi hâkim kılmak' kararı, egemenliğin kaynağını halka dayandırarak yeni bir devlet düzeninin işaretini verir.
Saltanat gücüne doğrudan karşı çıkılmasa da halkın iradesinin üstün tutulması rejim değişikliğinin öncüsüdür.
3
Dış siyasetteki bağımsızlık anlayışıyla ilgili kararı analiz etmek.
'Manda ve himaye kabul olunamaz' maddesi, tam bağımsızlık ilkesinin benimsenmesini ve dış güdümün reddedilmesini içerir.
Kongre delegelerinin bir kısmının savunduğu Amerikan veya İngiliz mandası fikri bu kararla tamamen devre dışı bırakılmıştır.
4
Hükümetin denetimi ve meclis faaliyetleriyle ilgili kararı değerlendirmek.
'Mebusan Meclisi'nin derhal toplanması' talebi, halkın temsilcileri aracılığıyla yürütme organını (İstanbul Hükümeti'ni) kontrol altına alma çabasıdır.
Hükümetin tek başına teslimiyetçi kararlar almasını önlemek için meclis denetimi şart koşulmuştur.

Anahtar Kavram

Erzurum ve Sivas Kongreleri kararlarının siyasi ve hukuki analizleri
Tahmini Süre:2m 0s
Erzurum ve Sivas Kongreleri Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin