Examkin

Tamlama Yanlışları

2 soru

Tüm türler2Çoktan seçmeli1Eşleştirme1
Soru 1Soru →

Sıfatlarla isimlerin aynı tamlanana bağlanması, Türkçede tamlama yanlışlığından kaynaklanan anlatım bozukluğuna yol açar.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir anlatım bozukluğu vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi ve ekonomi ilişkileri geliştirmek amacıyla iki ülke arasında yeni bir anlaşma imzalandı.

Cevap

Siyasi ve ekonomi ilişkileri geliştirmek amacıyla iki ülke arasında yeni bir anlaşma imzalandı.
Doğru cevapta sıfat olan siyasi sözcüğü ile isim olan ekonomi sözcüğü ve bağlacıyla bağlanarak ortak bir tamlanana (ilişkileri) yönlendirilmiştir. Bu durum siyasi ilişkileri gibi dil bilgisi kurallarına aykırı bir ifadenin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Cümlenin siyasi ilişkiler ile ekonomi ilişkilerini ya da siyasi ve ekonomik ilişkileri şeklinde düzeltilmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki tamlamalar ve bu tamlamaları oluşturan sözcüklerin türleri belirlenir.
Seçeneklerde yer alan tamlamalar ve sözcük türleri (isim, sıfat) tespit edilmiştir.
Tamlama yanlışını bulmak için öncelikle tamlayan ve tamlanan ögelerinin türlerini analiz etmek gerekir.
2
Ortak tamlanana bağlanan tamlayanların aynı türden (sıfat + sıfat veya isim + isim) olup olmadığı incelenir.
Siyasi ve ekonomi ilişkileri ifadesinde sıfat olan siyasi ile isim olan ekonomi sözcüklerinin ortak bir tamlanana (ilişkileri) bağlandığı saptanmıştır.
Farklı türden tamlayanların ortak bir tamlanana bağlanması dil bilgisi kurallarına aykırıdır.
3
Hatalı bağlanan tamlama ayrıştırılarak anlatım bozukluğu tespit edilir.
Siyasi ilişkileri ifadesinin dil bilgisel olarak yanlış olduğu görülür ve doğru seçeneğe ulaşılır.
Anlatım bozukluğunun kaynağını netleştirerek doğru yanıt doğrulanır.

Anahtar Kavram

Tamlama Yanlışları
Soru 2Soru →

Aşağıdaki cümleleri, içerdikleri tamlama yanlışlarının nedenleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Siyasi ve ekonomi ilişkileri geliştirmek amacıyla yeni bir heyet kuruldu.
Çocuğun eğitimiyle yakından ilgilenmeli, her türlü ihtiyac��nı karşılamalıyız.
Kitap okumasını sevmeyen kişilerin kendilerini geliştirmesi zordur.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Siyasi ve ekonomi ilişkileri cümlesi sıfat ve isim tamlamasının ortak bir tamlanana bağlanmasıyla; çocuğun eğitimiyle yakından ilgilenmeli cümlesi tamlayan eksikliğiyle; kitap okumasını sevmeyen cümlesi ise gereksiz iyelik eki kullanımıyla eşleşmelidir.
Verilen cümlelerdeki yapısal bozukluklar tamlama kurallarıyla doğrudan ilişkilidir. Sıfat ve isimlerin ortak tamlanana bağlanması, cümlede kime ait olduğu belirtilmeyen isimlerin bulunması (tamlayan eksikliği) ve eylemsilere işlevsiz iyelik eklerinin getirilmesi Türkçedeki en tipik tamlama hatalarını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki tamlama yapısını inceleyiniz.
'Siyasi' (sıfat) ve 'ekonomi' (isim) sözcükleri 'ilişkileri' tamlananına bağlanmıştır. 'Ekonomi ilişkileri' kurallı bir isim tamlamasıyken 'siyasi ilişkileri' ifadesi uyumsuzdur. Bu durum sıfat ve isim tamlamasının ortak tamlanana bağlanması hatasıdır.
Türkçede sıfat tamlamaları ile isim tamlamaları farklı ek yapılarına sahip olduğundan aynı tamlanana bağlanamazlar.
2
İkinci cümledeki iyelik ekli sözcüğü ve anlam ilgisini kontrol ediniz.
'ihtiyacını' sözcüğü iyelik eki almıştır fakat cümlenin başında yer alan 'çocuğun' sözcüğüyle bu öge arasında doğrudan bir tamlama ilişkisi kurulmamıştır. Bu durum tamlayan eksikliğine yol açmaktadır.
Sıralı veya bağlı yapılarda tamlayanın ortak kullanılması hedeflendiğinde ikinci kısımda eksiklik oluşması anlatım bozukluğuna sebep olur.
3
Üçüncü cümledeki fiilimsi eklerini çözümleyiniz.
'okumasını' sözcüğündeki '-sı' eki iyelik (tamlanan) ekidir ancak burada bir iyelik ilişkisi bulunmamaktadır. Sözcük iyelik eki olmadan doğrudan belirtme hal ekiyle çekimlenmelidir.
İsim-fiil gruplarında aitlik bildiren bir durum yoksa iyelik ekinin kullanımı gereksiz kabul edilir ve yapısal bozukluk doğurur.

Anahtar Kavram

Tamlama Yanlışları
Tamlama Yanlışları Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin