Examkin

Olumlu ve Olumsuz Cümleler

2 soru

Tüm türler2Çoktan seçmeli1Eşleştirme1
Soru 1Soru →

Aşağıda verilen cümleleri, biçim (yapı) ve anlam özellikleri yönünden doğru olan dil bilgisi kategorileriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bu zor günlerde bizi arayan ne soran vardı.
Böyle yetenekli bir gencin başarısını takdir etmiyor değiliz.
Uzun bir aradan sonra memleketine dönmenin mutluluğunu yaşıyordu.
Yapılan uyarılara rağmen kimse kurallara uymadı.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle biçimce olumlu-anlamca olumsuz olan birinci kategoriyle, ikinci cümle biçimce olumsuz-anlamca olumlu olan ikinci kategoriyle, üçüncü cümle biçimce olumlu-anlamca olumlu olan üçüncü kategoriyle, dördüncü cümle ise biçimce olumsuz-anlamca olumsuz olan dördüncü kategoriyle eşleşir.
Eşleştirme, cümlelerin yüklemindeki biçimsel olumsuzluk unsurlarının varlığına ve cümlenin taşıdığı genel yargının gerçekleşip gerçekleşmediğine göre yapılmıştır. 'Arayan ne soran vardı' cümlesi biçimsel olumsuzluk taşımadığı halde olumsuz anlam bildirir; 'takdir etmiyor değiliz' cümlesi çift olumsuzlukla olumlu anlam bildirir; 'mutluluğunu yaşıyordu' cümlesinde olumsuzluk yoktur ve anlamı olumludur; 'kimse uymadı' cümlesi hem olumsuzluk eki taşır hem de olumsuz anlam bildirir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerinde yer alan olumsuzluk unsurlarını (ek ve kelimeleri) incelemek.
Birinci ve üçüncü cümlelerin yüklemlerinde olumsuzluk eki (-ma/-me, -maz/-mez) ya da olumsuzluk sözcükleri (yok, değil) bulunmadığı için bunlar biçimce olumludur. İkinci ve dördüncü cümlelerde ise olumsuzluk ekleri ve sözcükleri yer aldığı için biçimce olumsuzdur.
Cümlelerin biçimsel (yapısal) durumunu belirlemek amacıyla yüklemlerin şekilsel özellikleri kontrol edilir.
2
Cümlelerin ifade ettiği yargıların gerçekleşme durumunu (anlamını) yorumlamak.
Birinci cümlede 'arayan ve soran yoktu' anlamı vardır (eylem gerçekleşmemiş, anlamca olumsuz). İkinci cümlede 'takdir ediyoruz' anlamı vardır (eylem gerçekleşiyor, anlamca olumlu). Üçüncü cümlede 'mutluluk yaşanıyor' anlamı vardır (eylem gerçekleşiyor, anlamca olumlu). Dördüncü cümlede 'uyma eylemi yapılmadı' anlamı vardır (eylem gerçekleşmemiş, anlamca olumsuz).
Cümlelerin anlamca olumlu mu yoksa olumsuz mu olduğunu saptamak için yargının gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılır.
3
Bulunan biçim ve anlam özelliklerini sağlanan kategorilerle eşleştirmek.
Birinci cümle biçimce olumlu-anlamca olumsuz; ikinci cümle biçimce olumsuz-anlamca olumlu; üçüncü cümle biçimce olumlu-anlamca olumlu; dördüncü cümle biçimce olumsuz-anlamca olumsuz kategorileriyle eşleştirilir.
Saptanan dil bilgisi özelliklerinin seçeneklerdeki tanımlarla doğru eşleşmesini tamamlamak.

Anahtar Kavram

Cümle türlerinde biçimce ve anlamca olumluluk/olumsuzluk farkı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru →

Türkçede bazı cümleler yapı (biçim) bakımından olumsuzluk bildiren ek veya sözcükleri (-me/-ma, -maz/-mez, -sız/-siz, değil, yok) barındırdığı hâlde, anlam bakımından olumlu yargı taşır.

Buna göre, aşağıdaki c��mlelerin hangisi biçimce olumsuz olduğu hâlde anlamca olumludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Söylediğin bu etkileyici sözleri o da duymamış değil.

Cevap

Söylediğin bu etkileyici sözleri o da duymamış değil.
Cümle incelendiğinde yüklemde hem '-ma' olumsuzluk eki hem de 'değil' edatı kullanıldığı görülmektedir. Bu yapısal unsurlar cümleyi biçimce olumsuz yapar. Ancak anlam bakımından 'duymamış değil' ifadesi 'duymuş' anlamına geldiği için cümle anlamca olumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin yüklemlerinde olumsuzluk bildiren ek veya sözcüklerin (-me/-ma, -maz/-mez, -sız/-siz, değil, yok) varlığı kontrol edilir.
Doğru seçenekte yer alan yüklemde hem '-ma/-me' olumsuzluk eki hem de 'değil' edatı bulunmaktadır. Bu durum cümlenin biçimce olumsuz olduğunu gösterir.
Biçimce olumsuzluk tespiti, cümlede yapısal olarak olumsuzluk unsurlarının bulunup bulunmadığına dayanır.
2
Cümlenin kastettiği asıl anlam çözümlenir.
Cümledeki 'duymamış değil' ifadesi, iki olumsuz unsurun bir araya gelmesiyle 'duymuş / duydu' anlamına dönüşmektedir.
Türkçede iki olumsuz ifadenin birleşmesi, matematiksel olarak iki eksinin çarpımının artı etmesi gibi anlamı olumluya çevirir.

Anahtar Kavram

Cümle Türleri - Biçimce Olumsuz Anlamca Olumlu Cümleler
Tahmini Süre:1m 30s
Olumlu ve Olumsuz Cümleler Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin