Examkin

Sıfatlar (Ön Adlar)

19 soru

Tüm türler19Çoktan seçmeli11Eşleştirme4Boşluk doldurma4
Soru 1Soru →

Sanatçı, bu (I) yapıtında da alışılagelmiş (II) temaların dışına çıkamamış; bazı (III) sahneleri oldukça (IV) yapay biçimde kurgulayarak okurun estetik (V) algısını zedelemiştir.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi sıfat (ön ad) görevinde kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

IV numaralı 'oldukça' sözcüğü sıfat görevinde değil, zarf (belirteç) görevinde kullanılmıştır.
IV numaralı 'oldukça' sözcüğü sıfat görevinde değil, zarf (belirteç) görevinde kullanılmıştır. Bu sözcük, kendisinden sonra gelen 'yapay' niteleme sıfatını miktar yönünden derecelendiren bir miktar zarfıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki numaralanmış sözcüklerin önündeki isimlerle olan ilişkisini belirlemek.
I numaralı 'bu' sözcüğü 'yapıt' ismini, II numaralı 'alışılagelmiş' sözcüğü 'temalar' ismini, III numaralı 'bazı' sözcüğü 'sahneler' ismini, IV numaralı 'oldukça' sözcüğü 'yapay' sıfatını, V numaralı 'estetik' sözcüğü ise 'algı' ismini etkilemektedir.
Sözcüklerin türünü doğru belirlemek için cümledeki görevlerine ve hangi sözcüklerle öbekleştiklerine bakılması gerekir.
2
Sıfat ve zarf görevlerini ayırt etmek.
İsimlerin önüne gelerek onları belirten veya niteleyen sözcükler sıfat olurken; sıfatların veya zarfların önüne gelerek onların derecesini/miktarını bildiren sözcükler zarftır.
IV numaralı 'oldukça' sözcüğü, 'yapay' niteleme sıfatının derecesini belirten bir miktar zarfı olarak kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

Sıfat (ön ad) ve zarf (belirteç) ayrımı, sıfatı derecelendiren zarfların işlevi.
Soru 2Soru →

Belgisiz sözcükler, bir isimden önce gelerek onu belirsizlik yönüyle etkilediğinde belgisiz sıfat; bir ismin yerini tuttuğunda ise belgisiz zamir g��revini üstlenir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz sözcük, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öğrencilerin birçoğu bu konuyu anlamakta zorluk çektiğini belirtti.

Cevap

Öğrencilerin birçoğu bu konuyu anlamakta zorluk çektiğini belirtti.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'birçoğu' sözcüğü, öğrencilerin yerini tutacak şekilde kullanılmış ve iyelik eki almıştır. Bir adın yerini belirsizlik yoluyla tutan bu tür sözcükler belgisiz zamirdir. Diğer seçeneklerin tamamında ('kimi', 'birtakım', 'bazı', 'birkaç') belgisiz sözcükler doğrudan bir adın önüne gelerek onu belirtme amacıyla kullanılmış ve belgisiz sıfat görevini üstlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerde yer alan belgisizlik bildiren sözcükleri belirlemek.
Belgisiz sözcükler sırasıyla: 'kimi', 'birtakım', 'birçoğu', 'bazı' ve 'birkaç' olarak belirlenmiştir.
Gramer analizi yapabilmek için öncelikle hedef sözcüklerin tespit edilmesi gerekir.
2
Belirlenen belgisiz sözcüklerin cümle içindeki görevlerini (adın yerini mi tuttuklarını yoksa adı mı belirttiklerini) kontrol etmek.
'Kimi insanlar', 'birtakım sorunlar', 'bazı günler' ve 'birkaç sayfa' kullanımlarında belgisiz sözcükler adlardan önce gelip onları etkilemiştir. Ancak 'öğrencilerin birçoğu' kullanımında sözcük iyelik eki alarak adın yerini tutmuştur.
Belgisiz sıfat ile belgisiz zamir arasındaki temel fark, sözcüğün adın önüne gelip onu belirtmesi veya doğrudan adın yerini tutmasıdır.
3
Farklı görevde olan seçeneği belirlemek.
'Öğrencilerin birçoğu...' cümlesindeki belgisiz sözcük zamir görevindeyken, diğer cümlelerdeki belgisiz sözcükler sıfat görevindedir.
Soruda bizden farklı görevdeki belgisiz sözcüğü bulmamız istenmiştir.

Anahtar Kavram

Belgisiz Sıfat ve Belgisiz Zamir Ayrımı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru →

Sıfatlar (ön adlar), isimlerin önüne gelerek onları renk, şekil, durum gibi yönlerden niteleyen ya da işaret, sayı, belgisizlik, soru gibi yönlerden belirten sözcüklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'çok' (veya çekim eki almış biçimi olan 'çoğu') sözcüğü sıfat görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphanede tezim için 'çok' kaynak incelemek zorunda kaldım.

Cevap

Kütüphanede tezim için 'çok' kaynak incelemek zorunda kaldım.
Kütüphanede tezim için 'çok' kaynak incelemek zorunda kaldım. cümlesindeki 'kaynak' sözcüğü bir isimdir. 'Çok' sözcüğü bu ismin önüne gelerek miktar yönüyle onu belirtmiş ve belgisiz sıfat görevini üstlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimlerin ve bu isimleri etkileyen sözcüklerin tespit edilmesi.
Seçeneklerde yer alan isimler ve onları etkileyebilecek 'çok / çoğu' sözcükleri belirlenmiştir.
Sıfatlar, kendilerinden sonra gelen isimleri nitelemek veya belirtmekle görevlidir.
2
'Çok' ve 'çoğu' sözcüklerinin cümlelerde hangi türden kelimeleri etkilediğinin analiz edilmesi.
Birinci cümlede fiili, üçüncü cümlede sıfatı, beşinci cümlede ise zarfı etkilediği; dördüncü cümlede ise çekim eki alarak ismin yerini tuttuğu görülmüştür.
Sözcüğün türü, cümle içerisindeki ilişkilerine ve üstlendiği görevlere göre değişir.
3
İkinci cümledeki 'çok kaynak' ifadesinin incelenmesi.
'Kaynak' isminin önüne gelen 'çok' sözcüğünün ismi miktar yönünden belirttiği ve belgisiz sıfat olduğu saptanmıştır.
İsimlerin miktarını kesinlik bildirmeden belirten sözcükler belgisiz sıfat grubuna girer.

Anahtar Kavram

Sıfatlar (Ön Adlar) ve Diğer Sözcük Türleriyle (Zarf, Zamir) Farkları
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru →

Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili sıfatları, sıfat türleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

"Mavi" elbise ona çok yakışmıştı.
"Bu" kitabı dün akşam okudum.
"Birkaç" öğrenci sınıfta bekliyordu.
"İki" gün sonra sınavımız var.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

"Mavi" niteleme sıfatıyla, "bu" işaret sıfatıyla, "birkaç" belgisiz sıfatla, "iki" ise sayı sıfatıyla eşleşmektedir.
"Mavi" rengini bildirdiği için niteleme sıfatıyla, "bu" işaret ettiği için işaret sıfatıyla, "birkaç" belirsizlik bildirdiği için belgisiz sıfatla, "iki" sayı bildirdiği için sayı sıfatıyla doğru bir şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
"Mavi" sözcüğünün türünü belirleme
"Mavi" sözcüğü niteleme sıfatıdır.
"Elbise" ismine sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap vererek rengini bildirmektedir.
2
"Bu" sözcüğünün türünü belirleme
"Bu" sözcüğü işaret sıfatıdır.
"Kitap" ismini işaret ederek onu belirtmektedir.
3
"Birkaç" sözcüğünün türünü belirleme
"Birkaç" sözcüğü belgisiz sıfattır.
"Öğrenci" isminin sayısını kesinlik bildirmeden, yaklaşık olarak belirtmektedir.
4
"İki" sözcüğünün türünü belirleme
"İki" sözcüğü sayı sıfatıdır.
"Gün" isminin net sayısını belirtmektedir.

Anahtar Kavram

Sıfatların (niteleme ve belirtme sıfatları) cümle içindeki görev ve türlerinin ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 5Soru →

Derin vadilerin koynunda uyuyan bu sessiz kasaba, her mevsim ziyaretçilerine bambaşka bir dünyanın kapılarını aralar. Yüksek dağların doruklarından süzülen serin rüzgârlar, ahşap evlerin pencerelerinden sızıp içeriyi taze bir çam kokusuyla doldurur. Birkaç ihtiyar, cami avlusundaki ulu çınarın gölgesinde geçmiş günlerin tatlı hatıralarını yad ederken çocukların neşeli çığlıkları dar sokaklarda yankılanır.

Bu parçadaki sıfatlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir sıfatı derecelendirme yönüyle etkileyen miktar zarfına yer verilmiştir.

Cevap

Bir sıfatı derecelendirme yönüyle etkileyen miktar zarfına yer verilmiştir.
Parçada herhangi bir niteleme ya da belirtme sıfatının anlamını derecelendiren (en, daha, çok, pek gibi) bir miktar zarfı bulunmamaktadır. Bu nedenle bu yargı söylenemez ve doğru cevap miktar zarfına yer verildiğini iddia eden seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki sıfatları ve onların etkiledikleri isimleri tek tek tespit etmek.
'Derin (niteleme) vadiler', 'bu (işaret) sessiz (niteleme) kasaba', 'her (belgisiz) mevsim', 'bambaşka (niteleme) bir (belgisiz) dünya', 'yüksek (niteleme) dağlar', 'serin (niteleme) rüzgârlar', 'taze (niteleme) bir (belgisiz) çam kokusu', 'birkaç (belgisiz) ihtiyar (adlaşmış sıfat)', 'ulu (niteleme) çınar', 'geçmiş (niteleme/sıfat-fiil) günler', 'tatlı (niteleme) hatıralar', 'neşeli (niteleme) çığlıklar' ve 'dar (niteleme) sokaklar' sıfat tamlamaları belirlenmiştir.
Seçeneklerdeki ifadeleri parçadaki sıfat yapıları ve türleriyle karşılaştırabilmek.
2
Seçeneklerde geçen dil bilgisel özellikleri parçadaki bulgularla eşleştirmek.
'Sessiz' (ses-siz), 'tatlı' (tat-lı), 'neşeli' (neşe-li) sıfatları türemiştir. 'Taze' sıfatı 'çam kokusu' belirtisiz isim tamlamasını nitelemiştir. 'Birkaç' belgisiz sıfatı 'ihtiyar' adlaşmış sıfatını belirtmiştir. 'Bu sessiz kasaba' ifadesinde 'kasaba' ismi hem belirtme (bu) hem niteleme (sessiz) sıfatı almıştır.
Doğrulanabilir dil bilgisi kurallarını parçadaki örneklerle kanıtlamak.
3
Miktar zarfı kullanımını sorgulamak.
Metinde sıfatların önüne gelerek derecelendirme yapan 'en', 'daha', 'çok', 'pek' gibi miktar zarfları bulunmamaktadır.
Parçada yer almayan dil bilgisi unsurunu tespit ederek doğru yanıta ulaşmak.

Anahtar Kavram

Sıfatların türleri, yapıları ve cümle içerisindeki görevleri
Soru 6Soru →

Belgisiz sıfatlar, isimleri kesinlik bildirmeden, belli belirsiz belirten sözcüklerdir. Bu sözcükler çekim eki aldıklarında ya da bir ismin yerini tuttuklarında belgisiz zamir olurlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz sıfat kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bazı veliler okul aile birliği toplantısına katılamayacaklarını bildirdi.

Cevap

Bazı veliler okul aile birliği toplantısına katılamayacaklarını bildirdi.
Doğru seçenekte yer alan 'Bazı veliler' tamlamasındaki 'Bazı' sözcüğü, bir ismi belirsizlik yönüyle etkileyen ve çekim eki almayan bir belgisiz sıfattır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki belirsizlik bildiren sözcükleri tespit etme
Cümlelerdeki belirsizlik bildiren kelimeler şunlardır: 'Bazı', 'birçoğu', 'hepsi', 'hiç kimse', 'çok'.
Belgisiz sıfatı bulabilmek için öncelikle belirsizlik anlamı taşıyan sözcüklerin belirlenmesi gerekir.
2
Belirlenen sözcüklerin cümle içindeki görevlerini (isimden önce gelip gelmediklerini veya ek alıp almadıklarını) inceleme
'Bazı' sözcüğü 'veliler' isminden önce gelip onu belirtmiştir; 'birçoğu', 'hepsi' ve 'hiç kimse' sözcükleri ise bir ismin yerini tutmuş veya çekim eki alarak zamirleşmiştir. 'Çok' sözcüğü ise bir sıfatı derecelendirmiştir.
Bir sözcüğün sıfat olabilmesi için bir isimden önce gelerek onu nitelemesi veya belirtmesi, zamir olabilmesi için ise ismin yerini tutması gerekir.
3
Bulgular doğrultusunda belgisiz sıfatı içeren cümleyi belirleme
'Bazı veliler' ifadesinde 'Bazı' sözcüğünün doğrudan ismi belirtmesi nedeniyle belgisiz sıfat olduğu sonucuna varılır.
Belgisiz sıfatın tanımına ve işlevine tam olarak uyan tek seçenek 'Bazı veliler' öbeğidir.

Anahtar Kavram

Belgisiz sıfatlar ile belgisiz zamirlerin ve sıfatı derecelendiren zarfların ayırt edilmesi
Tahmini Süre:45s
Soru 7Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, sıfatların sınıflandırılmasına uygun terimlerle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Türkçede adların önüne gelerek onları renk, şekil, durum gibi yönlerden niteleyen sıfatlara sıfatı; işaret, sayı, belgisizlik ve soru yönlerinden belirten sıfatlara ise genel olarak sıfatı adı verilir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklara sırasıyla 'niteleme' ve 'belirtme' sözcükleri getirilmelidir.
Türkçede sıfatlar temel olarak iki gruba ayrılır. İsimlerin niteliklerini (renk, biçim, durum) gösterenlere niteleme sıfatı; onları işaret, sayı, belgisizlik ve soru yönüyle etkileyenlere ise genel olarak belirtme sıfatı denir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşluk için isimlerin durum, renk ve biçim gibi özelliklerini bildiren sıfat türünü belirleyin.
Bu özellikler niteleme sıfatlarının tanımı kapsamındadır.
Varlıkların niteliklerini bildiren sıfatlara niteleme sıfatı denir.
2
İkinci boşluk için isimleri işaret, sayı, belirsizlik ve soru yoluyla tamamlayan genel sıfat grubunu belirleyin.
Bu özellikler belirtme sıfatlarının tanımı kapsamındadır.
İsimleri nitelemek dışındaki yollarla belirten tüm sıfatlar belirtme sıfatı çatısı altında toplanır.

Anahtar Kavram

Sıfat Türlerinin Sınıflandırılması
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde koyu yazılmış sözcük sıfat görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, bu eserinde birkaç konuyu bir arada ele almıştır.

Cevap

Yazarın eserinde birkaç konuyu ele aldığını belirten cümledeki 'birkaç' sözcüğü sıfat görevindedir.
Kendisinden sonra gelen 'konu' ismini miktar yönüyle belirsiz şekilde belirten 'birkaç' sözcüğü sıfat görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde koyu olarak belirtilen sözcükleri ve bu sözcüklerin diğer sözcüklerle ilişkisini incelemek.
Belirsizlik bildiren 'birçoğu', 'birkaç', 'kimisi', 'herkes' sözcükleri ile derecelendirme bildiren 'en' sözcüğü tespit edilmiştir.
Sözcüklerin türünü belirlemek için cümledeki görevlerini analiz etmek gerekir.
2
Belirsizlik bildiren sözcüklerin bir ismi belirtip belirtmediğini kontrol etmek.
'birkaç' sözcüğünün 'konu' isminin hemen önünde yer alarak onu belirttiği, diğer belgisiz sözcüklerin ise bir ismin yerini doğrudan tuttuğu belirlenmiştir.
İsimlerin yerini tutan belirsizlik sözcükleri zamir, isimleri belirtenler ise sıfattır.
3
Derecelendirme bildiren 'en' sözcüğünün etkilediği sözcük türünü incelemek.
'en' sözcüğünün 'güzel' sıfatını derecelendirdiği görülmüştür.
Sıfatların önüne gelerek onları derecelendiren sözcükler zarftır.

Anahtar Kavram

Sıfatlar ile zamirler ve zarflar arasındaki farklar
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 9Soru →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan sıfat yapılarını ve kullanımlarını, karşılarında verilen ilgili dil bilgisel özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Cana yakın tavırlarıyla kısa sürede herkesin sevgisini kazanan yeni öğretmen, okulun ilk gününde oldukça heyecanlıydı.
Şair, son kitabında geçmişe duyduğu özlemi samimi bir üslupla dile getirmiş.
Kürsüdeki konuşmacı, salondaki dinleyicilerin sorularını dikkatle ve sabırla yanıtladı.
Yaralılar, olay yerine en son ulaşan ambulansla hastaneye sevk edildi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle "Kurallı birleşik sıfat kullanımı" ile, ikinci cümle "Bir ismin hem niteleme hem de belirtme sıfatı alması" ile, üçüncü cümle "Sıfat yapan ilgi ekinin (-ki) işaret sıfatı türetmesi" ile, dördüncü cümle ise "Adlaşmış sıfat kullanımı" ile eşleşmelidir.
Cümlelerdeki sıfat kullanımları incelendiğinde; 'cana yakın' ifadesi kurallı birleşik sıfatla, 'samimi bir üslup' ifadesi hem niteleme hem belirtme sıfatı almış isimle, 'kürsüdeki' ve 'salondaki' ifadeleri sıfat yapan -ki ekiyle, 'yaralılar' ifadesi ise adlaşmış sıfatla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi analiz etme.
"Cana yakın tavırlarıyla" ifadesinde yer alan "cana yakın" grubu, bir ismi niteleyen kurallı birleşik sıfattır.
Birleşik sıfatlar anlamca kaynaşmış veya belirli ek kurallarıyla oluşturulur; "cana yakın" da anlamca kaynaşmış bir gruptur.
2
İkinci cümleyi analiz etme.
"samimi bir üslupla" tamlamasında "samimi" niteleme sıfatı, "bir" ise belirtme (belgisiz) sıfatıdır.
Bir isim önündeki sıfatlardan biriyle nitelenirken diğeriyle belirtilmiş olur.
3
Üçüncü cümleyi analiz etme.
"Kürsüdeki konuşmacı" ve "salondaki dinleyiciler" tamlamalarındaki "-ki" eki eklendiği ismi sıfata dönüştürmüştür.
Bu ek, Türkçede işaret sıfatı kurmak amacıyla kullanılan sıfat yapan ilgi ekidir.
4
Dördüncü cümleyi analiz etme.
"Yaralılar" sözcüğü, nitelediği isim düştüğü için adlaşmış sıfata dönüşmüştür.
Niteleme sıfatlarının arkasındaki isim çekim eki alıp düştüğünde sıfat adlaşır.

Anahtar Kavram

Sıfatların yapısal, işlevsel ve görevsel özellikleri ile Türkçedeki farklı kullanım şekilleri.
Soru 10Soru →

Oldukça geniş bir ovanın ortasında yükselen bu heybetli kale, yüzyıllar boyu pek çok gezginin hayal gücünü beslemiştir. Kimi araştırmacılar kalenin yapımında kullanılan birtakım tekniklerin sırrını çözmeye çalışırken kimisi de yalnızca sessizce yükselen bu taştan surları izlemekle yetinmiştir.

Bu parçada geçen sıfatlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıfatları derecelendirme göreviyle kullanılan oldukça ve pek sözcükleri, belirtme sıfatı türündedir.

Cevap

Sıfatları derecelendirme göreviyle kullanılan oldukça ve pek sözcüklerinin belirtme sıfatı türünde olduğunu iddia eden yargı söylenemez.
Metindeki oldukça ve pek sözcükleri sıfatları (geniş ve çok) miktar yönüyle derecelendiren zarflardır (derecelendirme zarfı). Bu sözcüklerin belirtme sıfatı olarak nitelendirilmesi dil bilgisi kurallarına aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki tüm sıfat tamlamalarını ve sıfatlarla ilişkili sözcük gruplarını belirleyin.
geniş bir ovanın, heybetli kale, pek çok gezgin, kimi araştırmacılar, birtakım teknikler, taştan surlar yapıları tespit edilir.
Sözcüklerin türlerini ve cümledeki işlevlerini doğru saptayabilmek için.
2
Sıfatların önüne gelerek onların anlamını pekiştiren veya derecelendiren sözcükleri analiz edin.
Oldukça geniş ve pek çok yapılarındaki oldukça ve pek sözcüklerinin, niteleme ve belirtme sıfatlarının anlam derecesini etkileyen miktar zarfları olduğu belirlenir.
Zarfların sıfatlarla kurduğu derecelendirme ilişkisini sıfatlardan ayırt etmek için.
3
Diğer seçeneklerde geçen yapısal, anlamsal ve görevsel özellikleri tek tek kontrol edin.
Diğer seçeneklerin tamamının metindeki dil bilgisel ögelerle uyumlu olduğu ve doğrulandığı görülür.
Çeldiricilerin doğruluğunu kanıtlayıp yanlış seçeneği kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Sıfatların derecelendirilmesi ve derecelendirme zarflarının sıfatlarla ilişkisi
Soru 11Soru →

Aşağıdaki parçada dil bilgisi kurallarına göre boş bırakılan yerleri uygun terimlerle tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Türkçede sözcüklerin türleri cümle içindeki kullanımlarına göre belirlenir. Örneğin, 'en büyük hedef' tamlamasındaki 'büyük' sözcüğü niteleme sıfatıdır; ancak bu sıfatın derecesini belirten 'en' sözcüğü sıfat değil, türündedir. Öte yandan, 'bazı insanlar' ifadesindeki 'bazı' sözcüğü ismi belirsizlik yönüyle etkilediği için belgisiz sıfattır; fakat bu sözcük çekim eki alarak 'bazıları' şekline dönüştüğünde artık sıfat olmaktan çıkıp görevini üstlenir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk boşluğa 'zarf' (veya 'belirteç'), ikinci boşluğa ise 'zamir' (veya 'adıl') terimleri getirilmelidir.
Türkçede sıfatların derecesini belirten 'en' sözcüğü derecelendirme zarfıdır. Belgisiz sıfat olan 'bazı' sözcüğü ise çekim eki aldığında sıfat özelliğini yitirerek belgisiz zamir olur. Bu nedenle boşluklara sırasıyla zarf ve zamir terimleri getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Derecelendirme bildiren sözcüğün işlevini belirleme
'en büyük hedef' öbeğindeki 'en' sözcüğünün 'büyük' sıfatını miktar y��nünden derecelendirdiği görülür. Türkçede sıfatları derecelendiren bu tür sözcükler zarf (belirteç) görevindedir.
Sıfatların önüne gelerek onları miktar, derece ya da üstünlük yönünden etkileyen sözcükler zarf grubuna girer.
2
Belgisiz sözcüğün çekim eki alarak üstlendiği yeni görevi saptama
'bazı insanlar' tamlamasındaki 'bazı' sözcüğü ismi belirttiği için sıfattır. Ancak çekim eki alarak 'bazıları' biçimine dönüştüğünde bir ismin yerini tuttuğu için zamir (adıl) olur.
Sıfatlar çekim eki aldıklarında genellikle adlaşır veya zamirleşir; belgisiz sıfatlar çekim eki aldıklarında belgisiz zamir görevini üstlenir.

Anahtar Kavram

Sıfatların zarflarla ve zamirlerle olan işlevsel farkları ile çekim eki alarak zamirleşme süreçleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 12Soru →

Aşağıdaki cümlede yer alan sıfatların türleri dikkate alındığında, metinde boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi sıfat türleri yazılmalıdır?

Aşağıdaki boşlukları doldurun

"Şu sokakta karşılaştığımız bazı insanlar, bize eski günleri hatırlatır." cümlesinde; 'Şu' sözcüğü sıfatı, 'bazı' sözcüğ�� sıfatı, 'eski' sözcüğü ise sıfatı olarak kullanılmıştır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci boşluğa 'işaret' veya 'gösterme', ikinci boşluğa 'belgisiz', üçüncü boşluğa ise 'niteleme' yazılmalıdır.
Cümlede 'sokak' ismini işaret eden 'Şu' sözcüğü işaret sıfatı; 'insanlar' ismini belirsizce etkileyen 'bazı' sözcüğü belgisiz sıfat; 'günler' isminin niteliğini bildiren 'eski' sözcüğü ise niteleme sıfatıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'Şu' sözcüğünün işlevini belirleme
'Şu' sözcüğü 'sokak' isminin önüne gelerek onu işaret yoluyla belirtmektedir.
Bir ismi işaret yoluyla belirten sözcükler işaret sıfatı (gösterme sıfatı) olur.
2
Cümledeki 'bazı' sözcüğünün işlevini belirleme
'bazı' sözcüğü 'insanlar' isminin önüne gelerek onu kesinlik bildirmeden, belirsiz şekilde etkilemektedir.
İsimleri belirsizlik yönüyle etkileyen sözcükler belgisiz sıfat olur.
3
Cümledeki 'eski' sözcüğünün işlevini belirleme
'eski' sözcüğü 'günler' isminin önüne gelerek onun durumunu ve niteliğini bildirmektedir.
İsimlerin renk, şekil ve durum gibi niteliklerini bildiren sözcükler niteleme sıfatı olur.

Anahtar Kavram

Niteleme ve belirtme sıfatlarının cümledeki işlevlerine göre belirlenmesi
Soru 13Soru →

Aşağıdaki cümlelerde tırnak içinde verilen sıfatları, türleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

"Kimi" günler, geçmişin anıları zihnimi gereğinden fazla meşgul eder.
"Böyle" sorunların üstesinden gelmek için soğukkanlı olmak gerekir.
"Nasıl" bir yol izlememiz gerektiğine henüz karar vermedik.
"Yorgun" gözlerle etrafı süzen yaşlı adam, derin bir iç çekti.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle belgisiz sıfatla, ikinci cümle işaret sıfatıyla, üçüncü cümle soru sıfatıyla, dördüncü cümle ise niteleme sıfatıyla eşleşmelidir.
Tırnak içindeki her sözcük, kendisinden sonra gelen isimle olan dil bilgisel ilişkisine göre doğru sıfat türüyle eşleştirilmiştir: "kimi" belgisiz sıfat, "böyle" işaret sıfatı, "nasıl" soru sıfatı ve "yorgun" niteleme sıfatıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki "kimi" sözcüğünü inceleme
"Kimi" sözcüğü "günler" ismini belirsizlik yönüyle etkilemektedir ve herhangi bir çekim eki almamıştır. Dolayısıyla belgisiz sıfattır.
Belgisiz sözcükler isimleri nitelemek yerine belirsiz şekilde belirttiklerinde sıfat görevinde olurlar.
2
İkinci cümledeki "böyle" sözcüğünü inceleme
"Böyle" sözcüğü "sorunların" ismini işaret etmekte ve türünü/biçimini göstermektedir. Bu nedenle işaret sıfatıdır.
İsimlerin yönünü, yerini ya da benzerlik/tarz ilişkisini işaret yoluyla belirten sözcükler işaret sıfatı kabul edilir.
3
Üçüncü cümledeki "nasıl" sözcüğünü inceleme
"Nasıl" sözcüğü doğrudan "yol" ismine yönelik bir soru sormaktadır. İsme yöneltilen bu soru sıfat görevindedir.
İsimlerin niteliğini soru yoluyla öğrenmeyi amaçlayan sözcükler soru sıfatıdır.
4
Dördüncü cümledeki "yorgun" sözcüğünü inceleme
"Yorgun" sözcüğü "gözler" isminin durumunu/nasıl olduğunu nitelemektedir.
İsimlerin kalıcı veya geçici niteliklerini, durumlarını bildiren sözcükler niteleme sıfatıdır.

Anahtar Kavram

Sıfatların türlerine göre sınıflandırılması (niteleme ve belirtme sıfatları) ve cümledeki görevlerinin belirlenmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 14Soru →

Yazar, son romanında bazı karakterleri oldukça başarıl�� bir biçimde kurgularken bazılarını ise derinlikten yoksun bırakmış.

Bu cümledeki sıfatlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "oldukça" sözcüğü, niteleme sıfatının anlamını kuvvetlendiren bir derecelendirme sıfatıdır.

Cevap

"oldukça" s��zcüğünün derecelendirme sıfatı olduğunu belirten seçenek
Cümlede geçen "oldukça" sözcüğü, "başarılı" niteleme sıfatının derecesini belirten bir miktar zarfıdır (belirteçtir). Türkçede sıfatları derecelendiren bu tür sözcükler sıfat grubuna değil, zarf grubuna dahil edilir. Bu nedenle bu sözcüğün derecelendirme sıfatı olduğunu belirten yargı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sıfat tamlamalarını ve sıfat türlerini belirlemek.
"son roman" (belirtme/sıra sayı sıfatı), "bazı karakterler" (belgisiz sıfat) ve "başarılı bir biçim" (niteleme ve belgisiz sıfat) grupları belirlenmiştir.
Sözcüklerin cümledeki görevlerini tespit etmek için tamlama ilişkilerini incelemek gerekir.
2
Sıfatların yapılarını analiz etmek.
"son", "bazı" ve "bir" sözcükleri yapım eki almadığı için basit; "başarılı" sözcüğü ise yapım eki aldığı için türemiş yapılıdır.
Seçeneklerdeki basit ve türemiş sıfat iddialarını doğrulamak.
3
"oldukça" ve "bazılarını" sözcüklerinin türlerini analiz etmek.
"oldukça" sözcüğü sıfatı niteleyen bir miktar zarfıdır. "bazılarını" sözcüğü ise çekim eki alarak ismin yerini tutan bir belgisiz zamirdir.
Sıfatlar ile zarf ve zamirler arasındaki farkı ortaya koyarak yanlış yargıyı saptamak.

Anahtar Kavram

Sıfatların tür ve yapı özellikleri ile zarf ve zamirlerden ayırt edilmesi
Soru 15Soru →

Aşağıdaki parçada dil bilgisi kurallarına göre boş bırakılan yerleri sıfatların tür ve yapı özelliklerini dikkate alarak uygun terimlerle tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Sıfatlar, işlevlerine göre niteleme ve belirtme sıfatları olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Buna göre, 'Şu hırçın dalgalar sahili dövüyordu.' cümlesindeki 'Şu' sözcüğü genel sınıflandırmada sıfatı grubuna dahildir. Diğer yandan, sıfatlar yapılarına göre de sınıflandırılır; 'sarımsı yapraklar' tamlamasındaki 'sarımsı' sıfatı, aldığı küçültme ekiyle yeni bir anlam kazandığı için yapıca sıfat olarak tanımlanır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk bo��luğa 'belirtme' (veya 'işaret'), ikinci boşluğa ise 'türemiş' sözcüğü getirilmelidir.
Cümledeki 'Şu' sözcüğü kendinden sonra gelen 'dalgalar' ismini işaret yoluyla belirttiği için 'belirtme' veya 'işaret' sıfatıdır. 'Sarımsı' sözcüğü ise yapım eki aldığından yapıca 'türemiş' sıfattır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümlede yer alan 'Şu' sözcüğünün sıfat türünün belirlenmesi
'Şu' sözcüğü 'dalgalar' ismini işaret ederek belirttiği için genel sıfat sınıflandırmasında belirtme (işaret) sıfatı grubuna girer.
Sıfatlar genel olarak niteleme ve belirtme sıfatı olmak üzere ikiye ayrılır; işaret sıfatları da belirtme sıfatlarının bir alt dalıdır.
2
İkinci cümlede yer alan 'sarımsı' sözcüğünün yapısal özelliğinin belirlenmesi
'Sarımsı' sıfatı, 'sarı' ismine gelen '-msı' küçültme (yaklaşıklık) yapım ekiyle kurulduğu için türemiş sıfattır.
Yapım eki alarak yeni bir anlam kazanan sıfatlar yapı bakımından türemiş olarak değerlendirilir.

Anahtar Kavram

Sıfatların türlerine (niteleme/belirtme) ve yapılarına (basit/türemiş/birleşik) göre sınıflandırılması
Soru 16Soru →

Sanatsal yaratım, her (I) bireyin kendi içsel derinliklerinde gerçekleştirdiği gizemli bir yolculuktur. Bu (II) yolculukta sanatçı, kimi (III) zaman toplumun beklentilerini aşarak oldukça (IV) özgün eserler ortaya koyabilir. Ancak ortaya çıkan ürünlerin birçoğu (V), zamanın süzgecinden geçmedikçe kalıcılık kazanamaz.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangileri sıfat (ön ad) görevinde kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV ve V

Cevap

Dördüncü sözcük olan 'oldukça' miktar zarfı, beşinci sözcük olan 'birçoğu' ise belgisiz zamir görevindedir; dolayısıyla bu iki sözcük sıfat değildir.
Parçada geçen 'oldukça' sözcüğü, sıfat olan 'özgün' sözcüğünü derecelendiren bir miktar zarfıdır. 'birçoğu' sözcüğü ise ismin yerini belirsizlik yoluyla tutan bir belgisiz zamirdir. Bu iki sözcük sıfat görevi taşımamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki numaralanmış sözcüklerin bağlı oldukları kelimeleri ve üstlendikleri işlevleri incelemek.
Birinci sözcük 'birey' ismini etkilemekte, ikinci sözcük 'yolculuk' ismini göstermekte, üçüncü s��zcük 'zaman' ismini belirtmekte, dördüncü sözcük 'özgün' sıfatını derecelendirmekte, beşinci sözcük ise tek başına bir ismin yerini tutmaktadır.
Sözcüklerin türünü belirleyebilmek için cümle içindeki bağlamlarını ve diğer kelimelerle olan ilişkilerini incelemek gerekir.
2
Sıfat (ön ad) olan sözcükleri tespit etmek.
'her' (her birey), 'Bu' (Bu yolculuk) ve 'kimi' (kimi zaman) sözcükleri doğrudan isimlerin önüne gelerek onları belirttikleri için sıfat görevindedir.
Sıfatlar, isimlerden önce gelerek onları niteleyen ya da belirten sözcüklerdir.
3
Sıfat olmayan sözcüklerin türlerini belirlemek.
'oldukça' sözcüğü 'özgün' sıfatının derecesini belirttiği için miktar (derecelendirme) zarfıdır. 'birçoğu' sözcüğü ise ismin yerini tutan bir belgisiz zamirdir.
Sıfatları etkileyen sözcükler zarf, isimlerin yerini alan sözcükler ise zamir grubuna girer.

Anahtar Kavram

Sözcük Türleri: Sıfatlar, Zamirler ve Zarfların Ayırt Edilmesi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 17Soru →

Düşüncelerini her fırsatta dile getiren yazar, son kitabında oldukça derin toplumsal sorunlara değinmiş; ancak bu sorunların çözümü için herhangi bir somut öneri sunmaktan kaçınmıştır.

Bu cümledeki sıfatlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 'oldukça' sözcüğü, kendisinden sonra gelen sıfatı niteleyen bir sıfattır.

Cevap

'oldukça' sözcüğünün kendisinden sonra gelen sıfatı niteleyen bir sıfat olduğu yönündeki ifade söylenemez.
Cümledeki 'oldukça' sözcüğü sıfat değil, 'derin' niteleme sıfatının derecesini belirten miktar zarfıdır. Bu yüzden bu sözcüğün sıfat olduğunu belirten ifade yanlıştır ve söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sıfatları ve niteledikleri ya da belirttikleri isimleri tespit etmek.
Belirlenen sıfatlar: 'her' (belgisiz sıfat), 'son' (sıra bildiren sıfat), 'derin' ve 'toplumsal' (niteleme sıfatları), 'bu' (işaret sıfatı), 'herhangi bir' (belgisiz sıfat), 'somut' (niteleme sıfatı).
Seçeneklerdeki sıfat türlerinin cümleyle eşleşip eşleşmediğini kontrol etmek için tüm sıfatları ve görevlerini bulmalıyız.
2
'oldukça' sözcüğünün türünü ve cümledeki görevini analiz etmek.
'oldukça' sözcüğü, 'derin' niteleme sıfatının önüne gelerek onun derecesini/miktarını bildirmektedir. Dolayısıyla sıfat değil, derecelendirme zarfıdır.
Derecelendirme bildiren sözcüklerin sıfatlarla karıştırılmasını önlemek ve zarf işlevini netleştirmek.
3
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek.
'her' ve 'herhangi bir' belgisiz sıfattır (birden fazla belgisiz sıfat var). 'bu' işaret sıfatıdır. 'oldukça' zarfı 'derin' sıfatını derecelendirmiştir. 'öneri' ismi hem 'somut' (niteleme) hem 'herhangi bir' (belirtme) sıfatlarını almıştır.
Söylenemez olan seçeneği kesinleştirmek için doğru olan tüm yargıları elemek.

Anahtar Kavram

Sıfatları derecelendiren derecelendirme (miktar) zarflarının sıfatlardan ayırt edilmesi ve sıfat türlerinin belirlenmesi.
Soru 18Soru →

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen sıfat işlevli sözcükleri, sağda verilen dil bilgisi açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sınıfın çalışkanları, sınavın zor sorularını çözebilmek için kütüphanede bir araya geldi.
Yazar, birkaç gün sonra yeni romanının tanıtım toplantısını yapacağını duyurdu.
Mavimsi bulutlar, körfezin üzerini yavaş yavaş kaplamaya ba��lamıştı.
Duvardaki eski resimler, geçmiş günlerin hatırasını odada canlı tutuyordu.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sınıfın çalışkanları -> Adlaşmış sıfat; Birkaç -> Belgisiz sıfat; Mavimsi -> Küçültme sıfatı; Duvardaki -> İşaret sıfatı
Verilen cümlelerdeki 'çalışkanları' adlaşmış sıfatla, 'birkaç' belgisiz sıfatla, 'mavimsi' küçültme sıfatıyla, 'duvardaki' ise sıfat yapan ekle kurulmuş işaret sıfatıyla birebir eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki 'çalışkanları' sözcüğünü inceleyiniz.
'Çalışkanları' sözcüğünün 'çalışkan öğrenciler/kişiler' yerine kullanıldığını ve çoğul ile iyelik eklerini aldığını tespit ediniz.
Niteleme sıfatlarının önündeki isim düştüğünde sıfat adlaşır; buna adlaşmış sıfat denir.
2
İkinci cümledeki 'birkaç' sözcüğünü inceleyiniz.
'Birkaç' sözcüğünün kendisinden sonra gelen 'gün' ismini sayı yönünden belirsiz şekilde etkilediğini tespit ediniz.
İsimlerin miktarını netlik kazandırmadan belirten sözcükler belgisiz sıfattır.
3
Üçüncü cümledeki 'mavimsi' sözcüğünü inceleyiniz.
'Mavi' niteleme sıfatına eklenen '-msi' ekinin renge 'maviye yakın' anlamı kattığını tespit ediniz.
Niteleme sıfatlarına gelen -ce, -cik, -msi, -mtırak ekleri sıfatta küçültme anlamı oluşturur.
4
Dördüncü cümledeki 'duvardaki' sözcüğünü inceleyiniz.
'Duvar' ismine eklenen '-ki' ekinin sözcüğü türeterek işaret sıfatına dönüştürdüğünü tespit ediniz.
Bulunma durum eki alan isimlere getirilen '-ki' eki sıfat yapan ektir ve işaret sıfatı işlevinde kullanılır.

Anahtar Kavram

Sıfatların türleri (niteleme, belgisiz, işaret, küçültme) ve adlaşmış sıfat özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 19Soru →

Modern yaşamın getirdiği hızlı (I) tempo, insanı kimi (II) zaman kendisiyle baş başa kalmaktan alıkoyar. Oysa insan, bu (III) karmaşanın içinde ancak bazılarının (IV) telkinleriyle değil, kendi iç sesini dinleyerek en (V) doğru yolu bulabilir.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerin türleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, kendisinden sonraki isimle sıfat tamlaması oluşturmuş bir belgisiz sıfattır.

Cevap

Dördüncü sözcük olan 'bazılarının' kelimesi sıfat değil, belgisiz zamirdir ve kendisinden sonra gelen isimle sıfat tamlaması oluşturmamıştır.
Dördüncü sözcük olan 'bazılarının' kelimesi çekim eki (ilgi eki) alarak bir ismin yerini tutmuştur ve belgisiz zamir görevindedir. Sıfatlar çekim eki alıp bir tamlayan ekiyle ismin yerini tuttuklarında zamirleşirler, dolayısıyla sıfat tamlaması oluşturamazlar. Bu nedenle bu sözcüğün sıfat olduğunu belirten yargı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki numaralanmış sözcüklerin cümle içindeki görevleri ve bağlandıkları isimler tespit edilir.
I. hızlı (tempo önünde), II. kimi (zaman önünde), III. bu (karmaşa önünde), IV. bazılarının (telkinleri önünde ancak çekim ekli), V. en (doğru sıfatı önünde).
Sözcüklerin birbirleriyle kurdukları dil bilgisel ilişkileri belirlemek için.
2
Her bir sözcüğün türü sıfat kuralları ve diğer sözcük türleriyle (zarf, zamir) olan farkları açısından incelenir.
'hızlı', 'kimi' ve 'bu' sözcüklerinin isimleri niteleme/belirtme görevinde olduğu, 'en' sözcüğünün sıfatı derecelendirdiği, 'bazılarının' sözcüğünün ise çekim eki alarak zamirleştiği görülür.
Seçeneklerde sunulan yargıların doğruluğunu tek tek denetlemek için.
3
Yanlış yargıyı barındıran seçenek belirlenir.
Dördüncü sözcüğün belgisiz sıfat olduğunu iddia eden yargının yanlış olduğu, çünkü bu sözcüğün belgisiz zamir olduğu sonucuna varılır.
Sorunun doğru yanıtına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Sıfatların türleri, özellikleri ve sıfat-zamir-zarf ayrımları.
Tahmini Süre:2m 0s
Sıfatlar (Ön Adlar) Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin