Examkin

Sözcük Yapısı ve Ekler

62 soru

Tüm türler62Çoktan seçmeli43Eşleştirme12Boşluk doldurma7
Soru 61Soru →

Aşağıdaki cümlelerde kalın yazılmış sözcüklerin aldığı "-ın / -in / -un / -ün" eklerini, bu eklerin üstlendiği dil bilgisel işlevlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Her yazın kendine özg�� bir güzelliği ve havası vardır.
Yüzündeki o tatlı gülüşün sebebini bir türlü öğrenemedik.
Toplantıda alınan kararları yarın akşam iyice tartışın.
Tarım kooperatifi bu sene ekin alım fiyatlarını açıkladı.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Her yazın cümlesindeki ek ilgi durumu ekiyle, gülüşün cümlesindeki ek iyelik ekiyle, tartışın c��mlesindeki ek fiil çekim ekiyle, ekin cümlesindeki ek ise yapım ekiyle eşleşmektedir.
Verilen eşleştirmede "yazın" ilgi durumu ekidir, "gülüşün" iyelik ekidir, "tartışın" ikinci çoğul şahıs ekidir ve "ekin" fiilden isim yapım ekidir. Bu eşleştirmeler dil bilgisel kurallara tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
"Her yazın kendine özgü..." cümlesindeki "yazın" sözcüğünü incelemek.
"yazın güzelliği" tamlamasındaki tamlayan eki belirlenir.
Sözcük isim köklüdür ve tamlama kurduğu için ilgi (tamlayan) durumu eki görevindedir.
2
"Yüzündeki o tatlı gülüşün..." cümlesindeki "gülüşün" sözcüğünü incelemek.
"senin gülüşün" anlamından hareketle iyelik eki belirlenir.
Sözcük isim soyludur ve aidiyet anlamı kattığı için ikinci tekil kişi iyelik ekidir.
3
"Toplantıda alınan kararları... tartışın" cümlesindeki "tartışın" sözcüğünü incelemek.
Eylem tabanlı sözcükteki şahıs eki belirlenir.
"tartış-" fiil köküne gelerek eylemin kim tarafından yapılacağını (siz) gösteren şahıs çekim ekidir.
4
"Tarım kooperatifi bu sene ekin..." cümlesindeki "ekin" sözcüğünü incelemek.
Fiilden türetilmiş isimdeki yapım eki belirlenir.
"ek-" fiil kökünden "ekin" adını türeten ek, sözcüğün anlamını değiştirdiği için yapım ekidir.

Anahtar Kavram

Dilimizde aynı seslerden oluşan ekler (-ın/-in), isim veya fiil köklerine gelerek ilgi eki, iyelik eki, yapım eki veya şahıs eki gibi tamamen farklı işlevler kazanabilir.
Soru 62Soru →

Klasik edebiyatımızın en önemli temsilcisi (I) kabul edilen şair, şiirlerinde kelimeleri adeta bir kuyumcu titizliğiyle işler. Onun eserlerinde dilin sınırı (II) yoktur; kelimeler yeni anlamlar kazanarak okuyucuya ulaşır. Şair, bu anlatımı (III) yakalayabilmek için yıllarca kelimeler üzerinde çalışmıştır. Şiirin özü (IV), insana ve evrene dair evrensel doğruları fısıldamaktır. Sanatseverlerin şaire gösterdiği ilgi, onun bu samimi arayışı (V) sayesinde anlam kazanır.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinde yer alan "-ı, -i, -u, -ü" eki, işlevi bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Üçüncü sözcük olan 'anlatımı' kelimesindeki ek belirtme durum ekidir, diğer kelimelerdekiler ise iyelik ekidir.
Üçüncü sözcük olan 'anlatımı' kelimesindeki '-ı' eki belirtme durum ekidir. Bu sözcük, 'yakalayabilmek' fiilimsinin nesnesi durumundadır ve nesneleşmeyi sağlayan durum ekini almıştır. Diğer tüm sözcükler ('temsilcisi', 'sınırı', 'özü', 'arayışı') ise birer isim tamlamasında tamlanan konumundadır ve üçüncü tekil şahıs iyelik eki almışlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümle içindeki tamlama ve öge ilişkilerini belirlemek.
'edebiyatımızın temsilcisi' (isim tamlaması), 'dilin sınırı' (isim tamlaması), 'şiirin özü' (isim tamlaması), 'onun arayışı' (isim tamlaması) ve 'bu anlatımı yakalayabilmek' (sıfat tamlaması grubu içinde belirtili nesne) yapıları tespit edilmiştir.
Sözcüklerin dahil olduğu söz öbekleri, üzerlerindeki eklerin tamlanan (iyelik) mı yoksa durum (hal) eki mi olduğunu belirlemede en önemli ipucudur.
2
Sözcüklerin başına 'onun' zamiri getirilerek iyelik anlamı test edilir.
'(Onun) temsilcisi', '(onun) sınırı', '(onun) özü' ve '(onun) arayışı' ifadeleri anlam bütünlüğü sağlarken, 'Şair, onun bu anlatımı yakalayabilmek için...' ifadesinde 'anlatımı' sözcüğü iyelik değil, doğrudan yüklemin yöneldiği nesneyi işaret eden bir ek almıştır.
Türkçede üçüncü tekil şahıs iyelik eki olan '-ı / -i' eki ile belirtme durum eki olan '-ı / -i' ekini ayırt etmenin pratik yolu, kelimenin başına 'onun' zamiri getirmektir.
3
Elde edilen sonuçlara göre farklı olan seçeneği işaretlemek.
Üçüncü kelime hariç diğer tüm kelimelerde yer alan ekler iyelik eki işleviyle kullanılmıştır; üçüncü kelimedeki ek ise belirtme durum ekidir.
Soru kökü bizden işlevi yönüyle diğerlerinden farklı olan eki bulmamızı istemektedir.

Anahtar Kavram

İyelik ve Belirtme Durum Eki Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 4 / 4
Sözcük Yapısı ve Ekler Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 4 | Examkin