Examkin

Soru

Zorluk: OrtaEklerin Karıştırılan İşlevleri (İyelik, İlgi, Hal ve Yapım Eki Ayrımı)

Klasik edebiyatımızın en önemli temsilcisi (I) kabul edilen şair, şiirlerinde kelimeleri adeta bir kuyumcu titizliğiyle işler. Onun eserlerinde dilin sınırı (II) yoktur; kelimeler yeni anlamlar kazanarak okuyucuya ulaşır. Şair, bu anlatımı (III) yakalayabilmek için yıllarca kelimeler üzerinde çalışmıştır. Şiirin özü (IV), insana ve evrene dair evrensel doğruları fısıldamaktır. Sanatseverlerin şaire gösterdiği ilgi, onun bu samimi arayışı (V) sayesinde anlam kazanır.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinde yer alan "-ı, -i, -u, -ü" eki, işlevi bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. IIICevap
  4. D
    IV
  5. E
    V

Cevap

Üçüncü sözcük olan 'anlatımı' kelimesindeki ek belirtme durum ekidir, diğer kelimelerdekiler ise iyelik ekidir.
Üçüncü sözcük olan 'anlatımı' kelimesindeki '-ı' eki belirtme durum ekidir. Bu sözcük, 'yakalayabilmek' fiilimsinin nesnesi durumundadır ve nesneleşmeyi sağlayan durum ekini almıştır. Diğer tüm sözcükler ('temsilcisi', 'sınırı', 'özü', 'arayışı') ise birer isim tamlamasında tamlanan konumundadır ve üçüncü tekil şahıs iyelik eki almışlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümle içindeki tamlama ve öge ilişkilerini belirlemek.
'edebiyatımızın temsilcisi' (isim tamlaması), 'dilin sınırı' (isim tamlaması), 'şiirin özü' (isim tamlaması), 'onun arayışı' (isim tamlaması) ve 'bu anlatımı yakalayabilmek' (sıfat tamlaması grubu içinde belirtili nesne) yapıları tespit edilmiştir.
Sözcüklerin dahil olduğu söz öbekleri, üzerlerindeki eklerin tamlanan (iyelik) mı yoksa durum (hal) eki mi olduğunu belirlemede en önemli ipucudur.
2
Sözcüklerin başına 'onun' zamiri getirilerek iyelik anlamı test edilir.
'(Onun) temsilcisi', '(onun) sınırı', '(onun) özü' ve '(onun) arayışı' ifadeleri anlam bütünlüğü sağlarken, 'Şair, onun bu anlatımı yakalayabilmek için...' ifadesinde 'anlatımı' sözcüğü iyelik değil, doğrudan yüklemin yöneldiği nesneyi işaret eden bir ek almıştır.
Türkçede üçüncü tekil şahıs iyelik eki olan '-ı / -i' eki ile belirtme durum eki olan '-ı / -i' ekini ayırt etmenin pratik yolu, kelimenin başına 'onun' zamiri getirmektir.
3
Elde edilen sonuçlara göre farklı olan seçeneği işaretlemek.
Üçüncü kelime hariç diğer tüm kelimelerde yer alan ekler iyelik eki işleviyle kullanılmıştır; üçüncü kelimedeki ek ise belirtme durum ekidir.
Soru kökü bizden işlevi yönüyle diğerlerinden farklı olan eki bulmamızı istemektedir.

Anahtar Kavram

İyelik ve Belirtme Durum Eki Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Eklerin Karıştırılan İşlevleri (İyelik, İlgi, Hal ve Yapım Eki Ayrımı)

Bu konudan daha fazla soru