Bir kamu kurumunda "Performans Esaslı Ücret Sistemi"nin çalışan motivasyonu üzerindeki etkisini test etmek isteyen bir araştırmacı; kurumun dairesini "deney", dairesini ise "kontrol" grubu olarak belirlemiştir. Gruplar oluşturulurken mevcut hiyerarşik yapı korunmuş, bireyler gruplara seçkisiz (rastgele) atanmamıştır. Uygulama sürecinde deney grubundaki çalışanların, izlendiklerini bildikleri için doğal davranışlarının ötesinde bir çaba sergiledikleri; kontrol grubundakilerin ise yeni sistemin kendilerine uygulanmamasından dolayı moral bozukluğu yaşayıp verimliliklerini düşürdükleri gözlemlenmiştir.
Bu araştırma tasarımı ve elde edilen bulguların bilimsel geçerliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi en isabetli değerlendirmedir?
- Yarı deneysel bir desen olan bu çalışmada, seçkisiz atama yapılamaması "seçilim" etkisine yol açarken; deney grubundaki yapay performans artışı "Hawthorne", kontrol grubundaki tepkisel düşüş ise "John Henry" etkisi nedeniyle iç geçerliği ciddi şekilde zedelemektedir.Answer
- BÇalışma "tam deneysel" bir nitelik taşımaktadır; ancak bağımsız değişkenin etkisi katılımcıların motivasyonel yanlılıkları nedeniyle maskelendiği için araştırmanın sadece dış geçerliği (genellenebilirliği) düşük kalmıştır.
- CBu bir korelasyonel araştırmadır; çünkü araştırmacı mevcut örgüt yapısına müdahale etmemiş, sadece mevcut değişkenler arasındaki eş-değişimi (covariation) izlemekle yetinmiştir.
- DHawthorne etkisi sadece fiziksel çalışma koşullarındaki (ışıklandırma, sıcaklık vb.) değişimlerde gözlenen bir durumdur; sosyal ve yönetimsel müdahalelerde bu tür bir iç geçerlik tehdidinden söz edilemez.
- EKontrol grubunun verimliliğinin düşmesi araştırmanın "deney" doğasını bozarak çalışmayı bir "arşiv araştırmasına" dönüştürmüştür ve bu durum bilimsel nedensellik çıkarımını tamamen imkansız kılmıştır.
Answer
Araştırma, grupların önceden belirlenmiş olması nedeniyle yarı deneysel (quasi-experimental) bir desene sahiptir; seçkisiz atamanın yokluğu 'seçilim' etkisini doğururken, grupların izlenme bilinci ve birbirleriyle rekabeti Hawthorne ve John Henry etkileri yoluyla iç geçerliği tehdit etmektedir.
Doğru seçenek, araştırmanın tasarımını 'yarı deneysel' olarak doğru bir şekilde sınıflandırmıştır çünkü katılımcılar gruplara rastgele atanmamıştır. Ayrıca, deney grubundaki yapay performans artışını (Hawthorne etkisi) ve kontrol grubundaki tepkisel performans düşüşünü (John Henry etkisi) doğru kavramlarla eşleştirerek, bu durumların araştırmanın neden-sonuç ilişkisi kurma gücünü (iç geçerlik) zayıflattığını eksiksiz bir şekilde analiz etmiştir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Yarı Deneysel Tasarımlarda İç Geçerlik Tehditleri
Estimated Time:3m 0s