Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Rüzgarlar

Meteoroloji Genel Müdürlüğünün yayımladığı hava durumu raporunda şu ifadelere yer verilmiştir:

I. Balkanlar üzerinden ülkemize giriş yaparak Marmara ve Batı Karadeniz'de sıcaklıkları belirgin şekilde düşüren, kış aylarında kar yağışlarına neden olan rüzgârdır.
II. Güneybatı yönünden eserek özellikle Ege ve Marmara kıyılarında kışın ılık ve yağışlı hava koşulları yaratan, deniz ulaşımını zaman zaman olumsuz etkileyen rüzgârdır.
III. Kuzey Anadolu Dağları'nı aşarak Karadeniz kıyılarına doğru alçalan, sürtünmenin etkisiyle ısınıp kurutucu etki yapan ve bölgede mikroksima alanları oluşturan rüzgârdır.

Bu raporda özellikleri anlatılan rüzgârlar, aşağıdakilerin hangisinde doğru sırayla verilmiştir?

  1. Karayel – Lodos – FönAnswer
  2. B
    Poyraz – Samyeli – Lodos
  3. C
    Yıldız – Kıble – Fön
  4. D
    Karayel – Samyeli – Poyraz
  5. E
    Poyraz – Lodos – Samyeli

Answer

Verilen özellikler sırasıyla kuzeybatıdan esen Karayel, güneybatıdan esen Lodos ve dağ yamaçlarından alçalan Fön rüzgârlarına aittir.
I. öncülde Balkanlardan gelip sıcaklığı düşüren rüzgâr Karayel (Kuzeybatı), II. öncülde güneybatıdan gelerek lodos fırtınalarına ve ılıman havaya yol açan rüzgâr Lodos, III. öncülde ise dağ yamaçları boyunca alçalıp sürtünmenin etkisiyle çevresine göre mikroksima alanları (Rize'de turunçgil yetişmesi gibi) oluşturan rüzgâr Fön rüzgârıdır.

Step-by-Step Solution

1
I. öncülde verilen rüzgârın yönünü ve etkisini belirleme
Balkanlar üzerinden (kuzeybatıdan) gelip sıcaklığı düşüren rüzgâr Karayel'dir.
Türkiye'yi kuzeybatıdan etkileyen, soğuk ve kar yağışı getiren yerel rüzgâr Karayel olarak adlandırılır.
2
II. öncülde verilen rüzgârın yönünü ve etkisini belirleme
Güneybatıdan esip ılıman ve yağışlı hava getiren, deniz ulaşımını aksatan rüzgâr Lodos'tur.
Lodos, Türkiye'ye güneybatıdan sokulan, kışın ılık karakterli ve bol yağış bırakan rüzgârdır.
3
III. öncülde verilen rüzgârın oluşum şeklini ve etkisini belirleme
Dağ yamacından alçalarak sürtünme ile ısınan ve kurutucu etki yapan rüzgâr Fön rüzgârıdır.
Fön rüzgârı, enlemden bağımsız olarak yer şekilleri (özel konum) etkisiyle oluşur ve dağlardan alçalırken her 100 metrede sıcaklığı 1°C artırır.

Key Concept

Türkiye'de etkili olan yerel rüzgârların yönleri (KAYIP SAKAL kuralı) ve Fön rüzgârının oluşum mekanizması

Hints

1
Türkiye'yi etkileyen yerel rüzgârların yönlerini hatırlamak için 'KAYIP SAKAL' şifresini saat yönünde (Kuzeybatıdan başlayarak) düşünebilirsiniz.
2
K: Karayel (Kuzeybatı), Y: Yıldız (Kuzey), P: Poyraz (Kuzeydoğu) şeklinde sıralanırken; S: Samyeli (Güneydoğu), K: Kıble (Güney), L: Lodos (Güneybatı) şeklinde sıralanır.
3
Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar gibi yüksek kütlelerden aşağı doğru inen havanın sürtünerek her 100 metrede 1°C ısınmasıyla oluşan kurutucu rüzgâr 'Fön' rüzgârıdır.

Practice More

Fön rüzgârının Türkiye'de tarım ürünleri (örneğin Rize'de turunçgil veya Iğdır'da pamuk yetişmesi) üzerindeki etkilerini inceleyen soruları çözmeniz faydalı olacaktır.

Alternative Method

Rüzgârların sıcaklık etkisini düşünerek de eleme yapabilirsiniz: I numaralı rüzgâr soğutucu (kuzey sektörlü), II numaralı rüzgâr ısıtıcı (güney sektörlü), III numaralı rüzgâr ise yerel bir ısınma (alçalma) etkisidir.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question