Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'deki matematik konumuna bağlı olarak, kuzey yönlü rüzgârların sıcaklığı düşürmesi, güney yönlü rüzgârların ise artırması beklenir. Ancak Doğu Karadeniz Bölümü'nde kuzeyden esen rüzgârların, dağ yamacı boyunca alçalarak ulaştığı vadi tabanlarında (örneğin Rize veya Artvin çevresinde) kış mevsiminde bile sıcaklığı hissedilir derecede artırdığı gözlemlenmektedir. Bu gözlem, rüzgârların sıcaklık üzerindeki etkisinde aşağıdakilerden hangisinin 'matematik konumun' etkisinden daha baskın olduğunu kanıtlar?
- AKarasallığın nem miktarı üzerindeki belirleyici etkisi
- BDenizelliğin kıyı kuşağında kış ılıklığı sağlaması
- Yer şekillerinin uzanışı ve fön etkisiAnswer
- DBasınç merkezlerinin mevsimlik olarak yer değiştirmesi
- EBakı etkisinin enlem derecelerine göre farklılaşması
Answer
Yer şekillerinin uzanışı ve fön etkisi
Türkiye'de kuzeyden gelen rüzgârların soğutucu olması matematik konumun (enlem) bir sonucudur. Ancak yer şekillerine bağlı olarak bir dağı aşan ve diğer yamaçta alçalan hava kütlesi 'fön rüzgârı' karakteri kazanır. Alçalan hava kütlesi her metrede yaklaşık ısındığı için, kuzeyden gelse dahi ulaştığı yerin sıcaklığını artırır. Bu durum, özel konum şartlarının (yer şekilleri) matematik konumun etkisini değiştirebildiğini gösterir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Fön Etkisi ve Özel Konumun Matematik Konum Üzerindeki Etkisi