Question

Difficulty: MediumAkarsu Şekilleri

Akarsular, geçtikleri arazinin jeolojik yapısına, tabakaların direnç durumuna ve yatak eğimine bağlı olarak çeşitli vadi tipleri oluştururlar. Buna göre, aşağıdaki vadi tipi ve bu vadinin oluştuğu araziye dair verilen eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Çentik Vadi: Akarsuyun yukarı çığırında, yatak eğiminin ve derine aşındırmanın fazla olduğu genç araziler.
  2. B
    Boğaz Vadi: Sıradağların akarsular tarafından enine yarılmasıyla oluşan, dik yamaçlı ve tabanı dar olan alanlar.
  3. C
    Kanyon Vadi: Dirençleri farklı olan karstik tabakaların bulunduğu, yamaçları basamaklı bir yapı sergileyen bölgeler.
  4. D
    Geniş Tabanlı Vadi: Yatak eğiminin azaldığı, akarsuyun menderesler çizerek yana aşındırma yaptığı düzlük alanlar.
  5. Asimetrik Vadi: Vadinin her iki yamacındaki kayaç direncinin aynı olduğu ve homojen aşınmanın görüldüğü alanlar.Answer

Answer

Asimetrik vadinin oluşabilmesi için vadinin her iki yamacındaki kayaçların aşınmaya karşı dirençlerinin birbirinden farklı olması gerekir.
Asimetrik vadi, akarsu yatağının iki yamacında dirençleri birbirinden farklı kayaçların bulunması durumunda oluşur. Dirençsiz kayaçların bulunduğu yamaç daha fazla aşınarak daha yatık bir hal alırken, dirençli kayaçların bulunduğu yamaç daha dik kalır. Dolayısıyla 'kayaç direncinin aynı olması' ifadesi bu vadi tipinin oluşum mantığına terstir.

Step-by-Step Solution

1
Vadi tiplerinin oluşum şartlarını değerlendir.
Çentik, Boğaz, Kanyon ve Geniş Tabanlı vadilerin tanımları genel coğrafya prensipleriyle uyumludur.
Her vadi tipi, geçtiği arazinin eğim ve kayaç yapısına göre karakteristik bir profil sergiler.
2
Asimetrik vadi tanımını analiz et.
Bir vadi yamacının diğerinden daha az veya çok eğimli olması (asimetri), aşınma hızının farklılığını gerektirir.
Eğer kayaç direnci her iki yamaçta aynı (homojen) olsaydı, akarsu her iki tarafı eşit aşındırır ve simetrik bir vadi oluşurdu.

Key Concept

Akarsu Vadi Tiplerinin Jeolojik ve Topografik Kontrolü

Hints

1
Vadilerin simetrik veya asimetrik olması, yamacı oluşturan malzemelerin aşınmaya karşı ne kadar 'inatçı' olduğuyla ilgilidir.
2
Bir yamacın çok, diğerinin az eğimli olması için taraflardan birinin daha kolay aşınması gerekir.

Practice More

Akarsuların menderes çizmesi ile vadi tabanının genişlemesi arasındaki ilişkiyi inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question