Examkin

Question

Difficulty: HardI. Göktürk Devleti

Orta Asya'da Avar hakimiyetine son vererek kurulan I.I. Göktürk Devleti, kısa sürede sınırlarını genişleterek İpek Yolu üzerinde belirleyici bir güç haline gelmiştir. Batı kanadını "Yabgu" unvanıyla yöneten İstemi Yabgu'nun izlediği aktif diplomasi, bölgedeki Sâsânî ve Bizans gibi büyük imparatorlukların siyasetini doğrudan etkilemiştir.

**Bu bilgiler ve dönemin genel özellikleri dikkate alındığında, I.I. Göktürk Devleti ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?**

  1. A
    Sâsânîlerle kurulan askeri ittifak sonucunda Akhun (Eftalit) Devleti'nin siyasi varlığına son verilmiş ve toprakları paylaşılmıştır.
  2. B
    İpek Yolu ticaretini canlandırmak ve Sâsânîlerin uyguladığı ticari engelleri aşmak amacıyla Bizans ile elçilik düzeyinde ilk resmi diplomatik temaslar kurulmuştur.
  3. C
    Devletin yönetiminde ikili teşkilat sistemi uygulanmış; Doğu kanadı devletin merkezi sayılırken Batı kanadı iç işlerinde serbest olan Yabgu tarafından idare edilmiştir.
  4. Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı belgeleri kabul edilen Orhun Abideleri, bu devletin en parlak döneminde dikilmiş olup İstemi Yabgu'nun fetihlerini anlatmaktadır.Answer
  5. E
    Siyasi birlik sağlandıktan sonra genişleyen devlet, Mukan Kağan döneminde en geniş sınırlarına ulaşarak Orta Asya'da mutlak bir üstünlük kurmuştur.

Answer

Türk tarihinin ilk yazılı belgeleri olan Orhun Abideleri'nin I.I. Göktürk Devleti dönemine ait olduğu ve İstemi Yabgu'nun faaliyetlerini anlattığı yargısına ulaşılamaz.
Orhun Abideleri, I.I. Göktürk Devleti'ne (552552-630630) değil, II.II. Göktürk (Kutluk) Devleti'ne (682682-744744) aittir. Ayrıca bu abidelerde İstemi Yabgu'nun Batı siyaseti değil, daha çok devletin yıkılış süreci ve II.II. Göktürklerin bağımsızlık mücadelesi gibi konular işlenir.

Step-by-Step Solution

1
I.I. Göktürk Devleti'nin dış politika hamlelerini analiz et.
Devletin Sâsânîlerle Akhunlara karşı, ardından Bizans ile Sâsânîlere karşı ittifak yaptığı (İpek Yolu için) doğrulanır.
Dış politikanın temel motivasyonunun İpek Yolu olduğunu anlamak için.
2
Yönetim yapısını ("ikili teşkilat") kontrol et.
Doğu-Batı ayrımı ve "Yabgu" unvanının kullanımı I.I. Göktürkler için karakteristiktir.
Devletin teşkilatlanma yapısını teyit etmek için.
3
Yazılı kaynakların tarihlendirmesini yap.
Orhun Abideleri'nin 8.8. yüzyılda (II.II. Göktürk/Kutluk Devleti) dikildiği tespit edilir.
I.I. ve II.II. Göktürk devletleri arasındaki en temel kültürel farkı ayırt etmek için.

Key Concept

I.I. Göktürk Devleti'nin siyasi faaliyetleri ve yazılı kaynakların kronolojik aidiyeti.

Hints

1
I.I. Göktürk ve II.II. Göktürk devletleri arasındaki zaman farkını ve en önemli eserleri düşünün.
2
Orhun Abideleri'nin hangi yüzyılda ve kimler adına dikildiğini hatırlamaya çalışın.
3
Abideler 8.8. yüzyılda Kutluk Devleti döneminde dikilmiştir; oysa I.I. Göktürk Devleti 7.7. yüzyılın başında yıkılmıştır.

Practice More

II.II. Göktürk Devleti'nin kuruluş süreci ve Kürşat Ayaklanması gibi konuları inceleyerek farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Kronolojik eleme yöntemi kullanılabilir. I.I. Göktürk Devleti 552552 yılında kurulmuş, Orhun Abideleri ise 732732-735735 yıllarında dikilmiştir. Aradaki yaklaşık 150150 yıllık fark, abidelerin bu devlete ait olamayacağını kanıtlar.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

I. Göktürk Devleti

More questions from this topic