Question

Difficulty: MediumAkarsu Şekilleri

Türkiye'nin Kuvaterner (Dördüncü Zaman) başlarında epirojenik hareketlerle toptan yükselmesi, akarsuların aşındırma güçlerinin yeniden artmasına ve yataklarını derine doğru kazmalarına neden olmuştur. Bu süreçte eski vadi tabanlarının yüksekte kalarak oluşturduğu, hem aşındırma hem de biriktirme özelliklerini bir arada yansıtan basamaklı yer şekli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Seki (Taraça)Answer
  2. B
    Menderes (Büklüm)
  3. C
    Peneplen (Yontukdüz)
  4. D
    Kanyon Vadi
  5. E
    Birikinti Yelpazesi

Answer

Seki (Taraça), epirojenik yükselme sonucunda akarsuyun yatağını derinleştirmesiyle oluşan basamaklı yer şeklidir.
Seki (Taraça), bir akarsuyun yatağını derine doğru aşındırması sonucunda eski vadi tabanının yeni vadi yamacında basamak şeklinde kalmasıyla oluşur. Türkiye'nin genç bir ülke olması ve yakın jeolojik zamanda (Kuvaterner) toptan yükselmesi, akarsu sekilerinin yaygın görülmesinin temel nedenidir.

Step-by-Step Solution

1
Epirojenik hareketlerin akarsu üzerindeki etkisini analiz edin.
Toptan yükselme, akarsuyun deniz seviyesine olan mesafesini artırır ve akarsuya yeni bir aşındırma enerjisi kazandırır.
Taban seviyesi alçalan veya kendisi yükselen akarsu, denge profiline ulaşmak için tekrar derine aşındırmaya başlar.
2
Vadi morfolojisindeki değişimi gözlemleyin.
Akarsu yeni yatağını kazarken, eski vadi tabanı yanlarda ve yüksekte kalır.
Derine aşındırma, akarsuyun eski seviyesini terk ederek daha alt bir seviyeye yerleşmesine neden olur.
3
Oluşan şekli tanımlayın.
Vadi yamaçlarında oluşan bu basamaklı yapı 'Seki' veya 'Taraça' olarak adlandırılır.
Seki, akarsuyun hem önceki biriktirme döneminden (eski taban) hem de yeni aşındırma döneminden izler taşıyan karma bir şekildir.

Key Concept

Akarsu Sekisi ve Rejuvenasyon (Gençleşme)

Hints

1
Türkiye'nin 3. zaman sonunda toptan yükselmesi akarsuların 'gençleşmesine' neden olmuştur.
2
Vadi yamaçlarında gördüğünüz 'basamak' şeklindeki yapılar bu sürecin kanıtıdır.
3
Hem aşındırma hem biriktirme şekli olarak kabul edilen, 'taraça' olarak da bilinen şekli düşünün.

Practice More

Menderes ve Seki arasındaki farkları (her ikisinin de hem aşınım hem birikim şekli olması ama nedenlerinin farklılığı) inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Epirojenez (yükselme) kelimesini gördüğünüzde akarsu için 'derine aşındırma' ve 'basamaklaşma' kavramlarını eşleştirerek doğrudan doğru cevaba ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Rate this question