Examkin

Question

Difficulty: MediumAkarsu Şekilleri

Bir coğrafya araştırmacısı, İç Anadolu'da yaptığı arazi çalışmasında; yüzeyi sert bazalt veya andezit kayaçlarla kaplı, alt kısımları ise kolay aşınabilen kalın tüf tabakalarından oluşan eğimli yamaçlarda kule, piramit veya koni benzeri doğal anıtların yaygın olduğunu gözlemlemiştir.

Araştırmacının gözlemlediği bu yer şekillerinin (peri bacaları) oluşum süreci ve dış kuvvet sınıflandırması dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Akarsuların taşıdığı materyalleri, yatak eğiminin azaldığı ve kıta sahanlığının geniş olduğu alanlarda biriktirmesiyle oluşan bir akarsu birikim şeklidir.
  2. B
    Kalker ve jips gibi kolay çözünebilen kayaçların, yer altı ve yer üstü suları tarafından eritilmesiyle meydana gelen bir karstik aşınım şeklidir.
  3. C
    Üçüncü Jeolojik Zaman'ın (Tersiyer) sonlarında gerçekleşen volkanik patlamaların ardından, arazinin tektonik hareketlerle çökmesi sonucu oluşan bir iç kuvvet şeklidir.
  4. Sel suları ve akarsuların, eğimli yamaçlardaki farklı dirence sahip volkanik materyalleri aşındırmasıyla meydana gelen bir akarsu aşınım şeklidir.Answer
  5. E
    Bitki örtüsünün cılız olduğu kurak alanlarda, taşıma gücü yüksek olan rüzgârların kayaları doğrudan oymasıyla oluşan bir rüzgâr aşınım şeklidir.

Answer

Sel suları ve akarsuların, eğimli yamaçlardaki farklı dirence sahip volkanik materyalleri aşındırmasıyla meydana gelen bir akarsu aşınım şeklidir.
Peri bacaları, volkanizma sonucu oluşmuş tüf ve bazalt/andezit tabakalarının yer aldığı eğimli arazilerde, sağanak yağışlarla oluşan sel sularının ve zayıf akarsuların yaptığı aşındırma faaliyeti sonucunda meydana gelir. Bu durum, peri bacalarını doğrudan bir akarsu aşınım şekli yapar.

Step-by-Step Solution

1
Sorudaki yer şeklinin hangi özelliklere sahip olduğunu belirleme
Tüf ve bazalt gibi volkanik kayaçlardan oluşan ve kule/piramit görünümüne sahip olan bu şekiller 'peri bacaları'dır.
Öncülde detaylıca tasvir edilen jeolojik ve morfolojik yapı peri bacalarının tanımıdır.
2
Peri bacalarını oluşturan kuvvetlerin türünü analiz etme
Volkanizma araziyi (malzemeyi) oluştururken, şekillendirici temel etken sel suları ve akarsulardır.
Bitki örtüsünün cılız olduğu volkanik yamaçlarda, sağanak yağışların oluşturduğu sel suları dirençsiz tüfü kolayca aşındırır.
3
Doğru sınıflandırmayı yapma
Ana etken akarsu/sel suları olduğu ve süreç malzemenin taşınması/oyulması şeklinde işlediği için bu bir 'akarsu aşınım' şeklidir.
Dış kuvvetlerin etkisine göre yapılan sınıflandırmada hakim kuvvet ve süreç esas alınır.

Key Concept

Akarsu Aşınım Şekilleri (Peri Bacaları)

Hints

1
Peri bacalarının oluştuğu arazilerde volkanik kayaçlar bulunur, ancak bu şekilleri asıl oyan ve ortaya çıkaranın bir 'dış kuvvet' olduğunu unutmayın.
2
Bu alanlarda kayaları aşındıran temel etken rüzgârlar veya yeraltı suları değil, yağışlarla birlikte yamaçlardan akan yüzeysel sulardır.
3
Şekillendirici dış kuvvet sel suları olduğu için, peri bacaları bir 'akarsu aşınım' şekli olarak sınıflandırılmaktadır.

Practice More

Akarsu aşınım şekillerinden biri olan 'Kırgıbayır (Badlands)' kavramını ve oluşum koşullarını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question

Topics

Akarsu Şekilleri

More questions from this topic