Question

Difficulty: HardI. Göktürk Devleti

I. Göktürk Devleti'nin Batı kanadını yöneten İstemi Yabgu döneminde gerçekleşen;

I. Sâsânîler ile ittifak yapılarak Akhun (Eftalit) Devleti'ne son verilmesi,
II. Bizans İmparatorluğu'na Maniakh başkanlığında bir elçilik heyeti gönderilmesi,
III. Sâsânîlerin ipek ticaretini engellemesi üzerine bu devlete karşı Bizans ile iş birliği yapılması,

gibi gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, izlenen politikanın temel 'jeopolitik hedefi' aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Orta Asya'daki ticari tekelin kırılarak doğrudan Batı dünyasıyla ekonomik entegrasyon sağlanmasıAnswer
  2. B
    'İkili teşkilat' yapısı gereği devletin Batı kanadını merkezi otoriteden bağımsız, ayrı bir egemen siyasi yapıya dönüştürmek
  3. C
    Çin'in Orta Asya'daki siyasi üstünlüğüne karşı Bizans ile kalıcı bir askeri blok oluşturarak savunma hattı kurmak
  4. D
    Avarların (Juan-Juan) Avrupa'ya göç etmesini engelleyerek onları Orta Asya'da vergiye bağlamaya devam etmek
  5. E
    Sâsânîlerin Mani dinini Türkler arasında yayma girişimlerine karşı Bizans'tan dini ve kültürel destek almak

Answer

Orta Asya'daki ticari tekelin kırılarak doğrudan Batı dünyasıyla ekonomik entegrasyon sağlanması
Doğru yanıt olan Orta Asya'daki ticari tekelin kırılarak doğrudan Batı dünyasıyla ekonomik entegrasyon sağlanması ifadesi, İstemi Yabgu'nun çok yönlü diplomasisinin temel nedenini açıklar. Sâsânîlerin aracılık rolünü ve ipek üzerindeki ambargosunu kırmak için Bizans'a gönderilen Maniakh heyeti, Türk tarihinde Orta Asya'dan Avrupa'ya (İstanbul) gönderilen ilk resmi diplomatik görevdir. Bu süreç, ekonomik çıkarların (İpek Yolu kontrolü) siyasi ittifakları nasıl belirlediğinin klasik bir örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Siyasi Hamlelerin Analizi
İstemi Yabgu'nun önce Sâsânîlerle Akhunları yıkması, ardından Sâsânîlere karşı Bizans'la ittifak kurması 'konjonktürel ittifak' mantığını gösterir.
Dış politikada değişen şartlara göre müttefik seçilmesi, ideolojik değil stratejik hareket edildiğini kanıtlar.
2
Ekonomik Arka Planın Değerlendirilmesi
Sâsânîlerin İpek Yolu ticaretini kısıtlaması, Göktürk ekonomisi için hayati önem taşıyan ipek ihracatını durma noktasına getirmiştir.
Ticaret yollarının açık kalması, göçebe imparatorlukların finansal sürdürülebilirliği için temel gerekliliktir.
3
Geometrik ve Coğrafi Sentez
Orta Asya'dan Bizans'a elçilik heyeti (Maniakh) gönderilmesi, Sâsânî topraklarını baypas eden bir ticaret rotasının hedeflendiğini gösterir.
Bu hamle, Türk devletlerinin küresel ticarette doğrudan bir aktör olma ve Batı pazarlarına (Bizans) doğrudan bağlanma arzusunun sonucudur.

Key Concept

Konjonktürel İttifak ve İpek Yolu Ekonomisi

Hints

1
İstemi Yabgu'nun Akhunlar ve Sâsânîlere karşı izlediği değişen ittifakların merkezinde hangi ticaret yolu bulunmaktadır?
2
Sâsânîlerin ipek ticaretinde 'aracı' olmaktan çıkıp 'engelleyici' bir konuma gelmesi Göktürkleri kime yönlendirmiş olabilir?
3
Bu politika, tarihte bir devletin çıkarları için düşmanıyla bile iş birliği yapabildiği 'konjonktürel ittifak' kavramının ilk örneklerinden biridir.

Practice More

İstemi Yabgu'nun Bizans ile kurduğu bu diplomatik ilişkinin, Bizans kaynaklarında Türkler hakkında verilen ilk detaylı bilgilerin kaynağı olduğunu araştırabilirsiniz.

Alternative Method

Süreci bir satranç tahtası gibi düşünün: Göktürkler (A) ve Sâsânîler (B) birlikte Akhunları (C) yendi. Sonra B, A'nın yolunu kapattı. Bunun üzerine A, B'nin rakibi olan Bizans (D) ile el sıkıştı. Hedef her zaman yolun sonundaki pazara ulaşmaktır.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question