II. Göktürk (Kutluk) Devleti'nin kuruluş sürecinde Kutluk Kağan'ın dağınık boyları bir araya getirerek "ili (devleti) derleyip toplayan" anlamındaki "İlteriş" unvanını alması ile Orhun Abideleri'nde yer alan "Ey Türk milleti! Üstte mavi gök basmasa, altta yağız yer delinmese, senin ilini ve töreni kim bozabilirdi?" ifadesi birlikte değerlendirildiğinde, bu devletin siyasi felsefesi hakkında ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?
- Siyasi bağımsızlığın ve devletin bekasının; teşkilatçı bir liderlik ile toplumsal düzenin temeli olan töreye bağlılığın sentezine dayandığıAnswer
- BKut inancının hanedanın ortak malı sayılması nedeniyle veraset sisteminin belirsizliğini koruduğu ve taht kavgalarının töre ile engellenmeye çalışıldığı
- CÇin esaretinden kurtulmanın tek yolunun yerleşik hayata geçerek savunma hatları oluşturmak olduğu düşüncesinin devlet politikası haline geldiği
- DDevletin askeri fetihlere dayalı bir yayılmacılık izlediği ve sosyal devlet anlayışının abidelerde sadece hükümdarın gücünü pekiştirmek için kullanıldığı
- EElli yıl süren esaret döneminin sona ermesinin temelinde, Türk boylarının kültürel benliğini tamamen yitirerek Çin idari sistemini benimsemesi olduğu
Answer
Devletin bekasının teşkilatçı bir liderlik (İlteriş) ile milli disiplin ve hukukun (töre) birleşmesine bağlı olduğudur.
İlteriş unvanı, Kutluk Kağan'ın 50 yıllık esaretten sonra boyları birleştirme yeteneğini (karizmatik/teşkilatçı liderlik) temsil eder. Orhun Abideleri'ndeki ifade ise, dış bir felaket olmadıkça Türk devletinin ancak törenin (milli yasaların ve düzenin) terk edilmesiyle yıkılabileceğini belirtir. Bu iki unsur birleştiğinde, devletin varlığının hem güçlü bir liderliğe hem de toplumsal bir hukuk bilincine dayandığı yargısı ortaya çıkar.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Töre ve Teşkilatçılık (Milli Devlet Anlayışı)
Hints
1
"İlteriş" kelimesinin kökenindeki "İl" (Devlet) ve "Ter-mek" (Derlemek/Toplamak) eylemlerine odaklanın.
2
Abidelerdeki soruda vurgulanan "töre" kavramının, toplumsal düzen ve süreklilik için önemini düşünün.
3
Hükümdarın kişisel başarısı (örgütleme) ile halkın sorumluluğu (töreye bağlılık) arasındaki dengeyi arayın.
Practice More
Vezir Tonyukuk'un, Bilge Kağan'ın şehirlerin surlarla çevrilmesi önerisine neden karşı çıktığını araştırarak II. Göktürklerin siyasi felsefesini pekiştirebilirsiniz.
Alternative Method
Soruya 'sosyal sözleşme' perspektifinden bakılabilir: Hükümdar devleti kurar (teşkilat), halk ise töreye uyar (disiplin). Bu karşılıklı durum bağımsızlığı getirir.
Estimated Time:1m 40s