II. Göktürk (Kutluk) Devleti

Çin esaretinde geçen yaklaşık elli yıllık bir fetret döneminin ardından, 682 yılında Kutluk Kağan liderliğinde bağımsızlıklarını kazanan Türkler, II. Göktürk (Kutluk) Devleti'ni kurmuşlardır. Bu devlet, askeri başarılarının yanı sıra kültürel ve edebi anlamda da Türk tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilir.

Buna göre, II. Göktürk Devleti'nin Türk tarihine kazandırdığı ve kendisinden önceki Türk devletlerinden ayrılmasını sağlayan en temel kültürel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

682 yılında Kutluk Kağan önderliğinde Çin hâkimiyetine karşı başlatılan bağımsızlık mücadelesi sonucunda Ötüken merkezli olarak kurulan, Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı örnekleri olan Orhun Abideleri'ni (Yazıtları) meydana getiren Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?

İlteriş Kağan ve Vezir Tonyukuk'un liderliğinde, yaklaşık elli yıl süren Çin esaretine son vererek bağımsızlığını kazanan II. Göktürk (Kutluk) Devleti, Türk siyasi ve kültür tarihinde önemli bir dönüm noktasıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi II. Göktürk Devleti'nin Türk tarihine sağladığı "en özgün" ve "ilk" niteliğindeki katkı olarak kabul edilebilir?

II. Göktürk (Kutluk) Devleti, Türk tarihinde millî bilincin en üst seviyeye ulaştığı ve Türk adının siyasi bir varlık olarak yeniden yükseldiği bir dönemdir. Bilge Kağan, Kültigin ve Vezir Tonyukuk gibi devlet adamlarının faaliyetleri, bu dönemin Türk kültürü açısından bir 'uyanış' olarak nitelendirilmesini sağlamıştır.

Buna göre, II. Göktürk Devleti'nin sahip olduğu aşağıdaki özelliklerden hangisinin 'millî kimliğin inşası ve bağımsızlık ruhunun korunması' amacına hizmet ettiği savunulamaz?

II. Göktürk (Kutluk) Devleti'nin kuruluş sürecinde Kutluk Kağan'ın dağınık boyları bir araya getirerek "ili (devleti) derleyip toplayan" anlamındaki "İlteriş" unvanını alması ile Orhun Abideleri'nde yer alan "Ey Türk milleti! Üstte mavi gök basmasa, altta yağız yer delinmese, senin ilini ve töreni kim bozabilirdi?" ifadesi birlikte değerlendirildiğinde, bu devletin siyasi felsefesi hakkında ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

II. Göktürk (Kutluk) Devleti'nin kuruluşu, yönetim yapısı ve Türk tarihindeki yeri dikkate alındığında, bu devletle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Kutluk Kağan liderliğinde bağımsızlığını kazanan II. Göktürk Devleti'nde Bilge Kağan, Kültigin ve Vezir Tonyukuk gibi şahsiyetlerin faaliyetleri millî bilincin güçlenmesini sağlamıştır. Bu bağlamda, İslamiyet öncesi Türk devletlerinin özelliklerine dair hazırlanan aşağıdaki tabloda bazı bilgiler verilmiştir:

Tabloda soru işareti ($?$) ile boş bırakılan yere, II. Göktürk Devleti’nin Türk tarihindeki özgün yerini ve millî kimliğini vurgulamak amacıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

II. Göktürk (Kutluk) Devleti döneminde Bilge Kağan; Türk halkının refahını artırmak amacıyla şehirlerin surlarla çevrilmesini ve Budizm dininin kabul edilmesini kurultaya teklif etmiş, ancak bu öneriler Vezir Tonyukuk tarafından sert bir dille reddedilmiştir. Vezir Tonyukuk'un, bu yeniliklerin Türklerin mevcut yaşam tarzına ve bağımsızlık ruhuna aykırı olduğunu savunarak karşı çıkmasındaki temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

II. Göktürk (Kutluk) Devleti, Türk tarihinde hem siyasi bir yeniden doğuşu hem de kültürel bir uyanışı temsil eden bir dönüm noktasıdır.

Aşağıdakilerden hangisi, bu devletin 'siyasi yeniden doğuş' ve 'kültürel uyanış' özelliklerini sırasıyla en iyi yansıtan gelişmelerdir?

$II.$ Göktürk Devleti'nin en parlak dönemini yaşatan Kapgan Kağan, "bütün Türk boylarını tek bayrak altında toplama" idealini büyük oranda gerçekleştirmiştir. Ancak bu süreçte izlenen sert merkeziyetçi politikalar ve boyların iç işlerine yapılan müdahaleler, devletin gücünün zirvesindeyken büyük iç isyanlarla sarsılmasına neden olmuştur. Bilge Kağan döneminde ise bu durumun yarattığı toplumsal tahribatı onarmak için daha kuşatıcı ve "Töre"ye dayalı bir sosyal devlet anlayışı benimsenmiştir.

Kapgan Kağan döneminde yaşanan bu siyasi krizlerin temelinde, Türk devlet geleneğinde yer alan hangi unsura yönelik yapılan hatalı uygulama veya müdahale yatmaktadır?

II. Göktürk (Kutluk) Devleti'nin hükümdarı Bilge Kağan, diktirdiği abidelerde halkına hitaben; "Ey Türk budunu, üstte mavi gök çökmedikçe, altta yağız yer delinmedikçe senin ilini ve töreni kim bozabilir?" diyerek seslenmiştir.

Bilge Kağan'ın bu ifadeleri ve bu ifadelerin yer aldığı metinlerin Türk tarihi açısından taşıdığı en önemli değer aşağıdakilerden hangisidir?

Çin esaretinde geçen yaklaşık elli yıllık bir fetret döneminin ardından, 682 yılında Türk boylarını yeniden bir bayrak altında toplayarak Ötüken merkezli II. Göktürk Devleti'ni kuran ve devleti derleyip toplayan anlamına gelen "İlteriş" unvanını alan hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

II. Göktürk (Kutluk) Devleti'nin kuruluş süreci ve özellikleri ile ilgili olarak verilen;

I. Kutluk Kağan önderliğinde elli yıllık Çin esaretine son verilerek bağımsızlığın kazanılması,
II. Bilge Kağan, Kültigin ve Vezir Tonyukuk adına Türk tarihinin ilk yazılı belgeleri olan Orhun Abideleri'nin dikilmesi,
III. Maniheizm dininin etkisiyle yerleşik hayata geçilerek Karabalasagun şehrinin kurulması

bilgilerinden hangileri bu devletin 'milli (ulusal) devlet' yapısını ve kültürel kimliğini korumaya yönelik faaliyetleri arasında gösterilebilir?

II. Göktürk (Kutluk) Devleti'nin kuruluş sürecinde Kutluk Kağan'ın Türk boylarını bir araya getirdiği için "İlteriş" (İli/devleti derleyen, toplayan) unvanını alması ve Vezir Tonyukuk ile birlikte milli bir alfabe kullanarak Orhun Yazıtları'nı oluşturmaları, bu devletin öncelikle aşağıdaki özelliklerinden hangisine sahip olduğunu göstermektedir?

Çin esaretinde geçen yaklaşık elli yıllık 'Fetret Devri'nin ardından Türk boylarını yeniden bir araya getiren ve 'derleyen, toplayan' anlamına gelen 'İlteriş' unvanını alan Kutluk Kağan tarafından kurulan II. Göktürk Devleti'nde; Bilge Kağan, Kültigin ve Vezir Tonyukuk gibi şahsiyetlerin faaliyetlerinin Türk tarihine sağladığı en özgün ve kalıcı katkı aşağıdakilerden hangisidir?

II. Göktürk Devleti’nin (Kutluk) siyasi tarihinde; devletin en güçlü olduğu Bilge Kağan döneminde dahi Dokuz Oğuz gibi Türk boylarının devlete başkaldırması ve Kağan’ın kitabelerde bu isyanları bastırmak için verdiği mücadeleyi "Milletim, Dokuz Oğuz benim milletimdi, gök ve yer bulandığı için düşman oldu" şeklinde hüzünle dile getirmesi; İslamiyet öncesi Türk devlet yapısındaki hangi temel dinamiğin bir sonucudur?

Türklerin elli yıl süren esaret dönemine son vererek kendi öz benliklerine dönüşlerini simgeleyen II. Göktürk (Kutluk) Devleti'nde; devlet adamları yaşadıkları zorlukları, bağımsızlık mücadelesini ve gelecek nesillere öğütlerini taşlara kazıyarak ölümsüzleştirmişlerdir. Bu faaliyetin, Türk kültürü açısından sağladığı en temel kazanım aşağıdakilerden hangisidir?

Çin esaretine karşı verilen bağımsızlık mücadelesi sonucunda Kutluk Kağan (İlteriş) tarafından kurulan ve Türk tarihinin ilk yazılı belgeleri sayılan Orhun Abideleri'ni miras bırakan Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?

II. Göktürk Devleti'nin kurucu kadrosu, Türklerin Çin esareti altında geçen yaklaşık $50$ yıllık "Fetret Devri"ni ($630$-$682$) derinlemesine analiz etmiş ve devletin yıkılma nedenlerini birer "ders" niteliğinde gelecek nesillere aktarmayı bir devlet politikası haline getirmiştir. Orhun Yazıtları'ndaki ifadeler incelendiğinde; hükümdarın halka hesap vermesi, Çin'in kültürel etkilerine karşı uyanık olunması ve töreye bağlı kalınması yönündeki telkinler ön plana çıkar.

Bu bilgilere göre, II. Göktürklerin devlet anlayışında aşağıdakilerden hangisini bağımsızlığın sürdürülebilirliği için en temel şart olarak kabul ettikleri söylenebilir?

II. Göktürk (Kutluk) Devleti döneminde Bilge Kağan, Kültigin ve Vezir Tonyukuk adına dikilen Orhun Yazıtları'nda; Türklerin Çin esaretine karşı verdiği bağımsızlık mücadelesi anlatılmış ve Türk milletine hitaben siyasi öğütler verilmiştir. Bu yazıtların yazımında yabancı bir alfabe yerine Türklerin kendi oluşturduğu 38 harfli Orhun Alfabesi tercih edilmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda II. Göktürk Devleti ile ilgili ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?