Question

Difficulty: EasyAkarsu Şekilleri

Türkiye'de dış kuvvetler içerisinde yer şekillerini şekillendirmede en büyük paya sahip olan kuvvet akarsulardır. Akarsular, taşıma güçlerinin ve akış hızlarının fazla olduğu alanlarda yatağını kazarak aşındırma yaparken; hızın ve eğimin azaldığı yerlerde taşıdıkları malzemeleri bırakarak biriktirme yaparlar. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi akarsu aşındırma faaliyetleri sonucunda meydana gelen bir yer şeklidir?

  1. A
    Birikinti yelpazesi
  2. B
    Irmak adası
  3. C
    Delta ovası
  4. Peri bacasıAnswer
  5. E
    Dağ eteği ovası

Answer

Peri bacası, akarsuların ve sel sularının aşındırma faaliyeti sonucunda oluşan bir yer şeklidir.
Peri bacası, özellikle İç Anadolu gibi volkanik tüflerin yaygın olduğu alanlarda, sel suları ve akarsuların yüzeyi süpürerek dirençsiz malzemeyi aşındırmasıyla oluşan tipik bir aşınım şeklidir.

Step-by-Step Solution

1
Yer şekillerini sınıflandır
Akarsu şekilleri aşındırma (vadi, dev kazanı, kırgıbayır, peri bacası vb.) ve biriktirme (delta, birikinti konisi, ırmak adası vb.) olarak ayrılır.
Soruda istenen 'aşındırma' şeklini belirlemek için temel ayrımı bilmek gerekir.
2
Seçenekleri analiz et
Birikinti yelpazesi, ırmak adası, delta ovası ve dağ eteği ovası terimleri malzemelerin 'birikmesi' ile oluşur.
Biriktirme şekilleri eğimin azaldığı yerlerde malzemenin yığılmasıyla meydana gelir.
3
Peri bacasının oluşumunu incele
Peri bacası, dirençsiz tüflerin sel suları tarafından aşındırılması ve üstteki dirençli bazaltın bu aşınmayı yavaşlatmasıyla oluşan bir 'aşınım' şeklidir.
Doğru cevaba ulaşmak için mekanizmanın aşındırma olduğunu doğrularız.

Key Concept

Akarsu Aşındırma ve Biriktirme Şekillerinin Ayrımı

Hints

1
Akarsuyun biriktirme yapabilmesi için eğimin azalması ve akış hızının düşmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki şekillerden hangisi malzemenin süpürülmesi (aşınma) değil, yığılması (birikme) ile oluşmamıştır?
3
Peri bacaları, volkanik tüflerin sel suları tarafından oyulmasıyla meydana gelen bir aşınım şeklidir.

Practice More

Akarsu biriktirme şekillerinden biri olan mendereslerin, aynı zamanda bir aşındırma şekli olarak da kabul edildiğini (hem aşınım hem birikim) unutmayın.
Estimated Time:45s
Rate this question