Question

Difficulty: HardYabancı Okullar Sorunu

Lozan Barış Antlaşması'nda yabancı okulların Türk kanun ve yönetmeliklerine uyması kararlaştırılmıştır. Cumhuriyet'in ilanından sonra, 19241924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve 19251925 tarihli genelgelerle bu okullarda Türkçe, Tarih ve Coğrafya derslerinin Türk öğretmenler tarafından Türkçe okutulması zorunluluğu getirilmiştir. Fransa, bu düzenlemelerin kendi okullarının kültürel yapısını bozduğunu ileri sürerek konuyu Milletler Cemiyeti'ne taşımayı veya ikili bir komisyon kurarak müzakere etmeyi teklif etmiştir. Türkiye ise bu teklifleri kesin bir dille reddederek Fransız büyükelçiliğiyle görüşmeyi dahi kabul etmemiştir.

Türkiye'nin bu süreçte izlediği diplomasi yöntemi ve tutumu dikkate alındığında, Yabancı Okullar Sorunu ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Eğitimde millileşme ve denetim hakları, devletin egemenlik haklarının ayrılmaz bir parçası olarak görülmüştür.
  2. B
    Fransa'nın konuyu uluslararasılaştırma ve müdahale çabaları, iç işlerine müdahale sayılarak reddedilmiştir.
  3. C
    Yabancı devletlerin Türkiye'deki kurumlar üzerindeki 'himaye' (koruyuculuk) iddialarının hukuki zemini ortadan kaldırılmıştır.
  4. Türkiye, Lozan'da çözüme kavuşturulamayan bu meseleyi Milletler Cemiyeti'nin hakemliğine başvurarak kendi lehine sonuçlandırmıştır.Answer
  5. E
    Fransız hükümeti yerine doğrudan ilgili okul idarelerinin muhatap alınması, diplomatik bir strateji olarak uygulanmıştır.

Answer

Türkiye, Yabancı Okullar Sorunu'nu bir 'iç mesele' olarak tanımladığı için Milletler Cemiyeti'nin hakemliğini veya herhangi bir uluslararası platformda tartışılmasını reddetmiştir.
Türkiye, Yabancı Okullar Sorunu'nu doğrudan bir egemenlik hakkı ve 'iç mesele' (domestic issue) olarak tanımlamıştır. Bu nedenle, Fransa'nın konuyu Milletler Cemiyeti'ne taşıma veya uluslararası bir komisyonda görüşme tekliflerini kesinlikle reddetmiştir. Milletler Cemiyeti'ne taşınan ve orada çözülen konu Musul (Irak Sınırı) Sorunu'dur. Yabancı okullar meselesi ise Türkiye'nin kararlı tutumu sonucunda yabancı devletlerin Türkiye'nin şartlarını kabul etmesiyle (okul idarelerinin MEB'i muhatap almasıyla) çözülmüştür.

Step-by-Step Solution

1
Sorunun hukuki temelini belirle.
Lozan Antlaşması'na göre yabancı okullar Türk yasalarına tabidir.
Türkiye'nin müdahale hakkının yasal dayanağını anlamak için gereklidir.
2
Türkiye'nin diplomatik tavrını analiz et.
Türkiye, Fransa'nın görüşme taleplerini 'iç işlerine müdahale' olarak nitelendirip reddetmiştir.
Meselenin dış politika konusu yapılmadığını saptamak için önemlidir.
3
Seçeneklerdeki uluslararası kurum vurgusunu sorgula.
Milletler Cemiyeti'ne gitme teklifi reddedilmiştir; konu Türkiye'nin kendi yasalarıyla çözülmüştür.
Hangi sorunların Milletler Cemiyeti'ne gittiği (Musul gibi) ile hangilerinin gitmediği arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.

Key Concept

İç Mesele (Egemenlik) İlkesi

Hints

1
Türkiye'nin 'iç mesele' olarak gördüğü bir konuyu uluslararası bir kuruluşa (Milletler Cemiyeti gibi) götürüp götürmeyeceğini düşünün.
2
Lozan'dan sonra Milletler Cemiyeti'ne giden konuları hatırlayın: Musul Sorunu cemiyete gitmişti, ancak okullar sorunu egemenlik gereği reddedilmişti.
3
Türkiye, yabancı okullar konusunda hiçbir yabancı devleti muhatap almamış, kurallara uymayan okulları doğrudan kapatmıştır.

Practice More

Musul Sorunu ve Boğazlar Sorunu'nun uluslararası platformlardaki çözüm süreçlerini karşılaştırarak Türkiye'nin 'iç mesele' ve 'dış mesele' ayrımını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question