Türkiye'nin yer şekilleri üzerinde iç ve dış kuvvetlerin etkileşimi oldukça belirgindir. Akarsular, aşındırma faaliyetleri sırasında geçtikleri arazinin kayaç yapısına ve direnç özelliklerine bağlı olarak farklı şekiller meydana getirirler. Özellikle volkanik arazilerde sel sularının ve akarsuların, dirençli ve dirençsiz tabakaları seçici bir şekilde aşındırması özel görünümlü yer şekillerinin ortaya çıkmasına neden olur.
Buna göre; akarsu aşındırmasına bağlı olarak gelişen ancak oluşum sürecinde bazalt gibi dirençli kayaçların, altındaki yumuşak tüf tabakasını süpürülmeye karşı korumasıyla karakterize edilen yer şekli aşağıdakilerden hangisidir?
- APeneplen
- Peri bacalarıAnswer
- CSeki (Taraça)
- DMenderes
- EKırgıbayır
Answer
Sözü edilen yer şekli peri bacalarıdır.
Peri bacaları, akarsu ve sel sularının volkanik tüflerden oluşan araziyi aşındırması sürecinde, üstteki daha dirençli olan bazalt kayalarının alttaki tüfü korumasıyla meydana gelen kule şeklindeki yapılardır. Bu oluşumda akarsu 'dış kuvvet', volkanizma ise 'dolaylı/hazırlayıcı' etkidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Akarsu Aşındırması ve Litolojik İlişki (Peri Bacaları)
Hints
1
Bu yer şekli Türkiye'de en çok Kapadokya çevresinde görülür.
2
Oluşumunda akarsu aşındırmasının yanı sıra rüzgarların da çok dolaylı bir süpürme etkisi vardır.
3
Üstte duran 'şapka' kısmı sert bazalt, gövde kısmı ise yumuşak tüf tabakasından oluşur.
Practice More
Kapadokya dışındaki peri bacası örneklerini (örneğin Erzurum-Narman, Vanadokya) araştırarak karstik şekillerle farkını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s