Göktürk Devleti, yılında Bumin Kağan'ın Avar hakimiyetine son vermesiyle merkezi Ötüken olmak üzere kurulmuştur. Devletin yönetiminde "İkili Teşkilat" sistemi uygulanmış; Bumin Kağan "İl Kağan" unvanıyla doğuyu yönetirken, kardeşi İstemi "Yabgu" unvanıyla batı topraklarının yönetimini üstlenmiştir. İstemi Yabgu, Batı'daki faaliyetlerinde ve İpek Yolu diplomasisinde (Sasaniler ve Bizans ile ilişkiler) geniş bir idari özerkliğe sahip olmuştur. Bu bilgilere göre Göktürk Devleti'nin siyasi yapısı ve yönetim uygulamalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- Siyasi yetkilerin hanedan üyeleri arasında paylaştırılması, devletin merkezi otoritesini sarsılmaz bir bütünlüğe kavuşturarak merkeziyetçi yapıyı mutlak hale getirmiştir.Answer
- Bİkili yönetim modeli, devletin sınırlarının hızla genişlemesine ve çok geniş coğrafyaların idari işleyişinin kolaylaşmasına katkı sağlamıştır.
- CBatı kanadının özerk yapısı, Türk dış politikasında zaman zaman merkezin doğrudan kontrolü dışında diplomatik manevralar yapılmasına zemin hazırlamıştır.
- DEgemenliğin 'Kut' yoluyla Aşina hanedanına ait sayılması, idari bölünmeye rağmen siyasi meşruiyetin tek bir ailede toplanmasını sağlamıştır.
- ETürk devlet geleneğindeki bu federalist eğilim, devletin uzun vadede parçalanma ve iç çatışma riskini kendi bünyesinde barındırmasına neden olmuştur.
Answer
Siyasi yetkilerin paylaştırılmasının merkezi otoriteyi mutlaklaştırdığını savunan seçenek yanlıştır; zira ikili teşkilat merkeziyetçi yapıyı zayıflatan bir unsurdur.
Türk devlet geleneğinde uygulanan 'İkili Teşkilat' sistemi, devletin hanedan üyeleri arasında paylaştırılması esasına dayanır. Bu durum, merkeziyetçi bir yönetim anlayışından ziyade federalist/konfederatif bir yapıya yakındır. Yetkilerin paylaştırılması, merkezi otoriteyi mutlaklaştırmaz; aksine, batı kanadının zamanla bağımsızlaşmasına veya taht kavgalarının çıkmasına zemin hazırlar. Bu nedenle, otoritenin 'sarsılmaz bir bütünlük' kazandığı iddiası tarihsel gerçeklerle bağdaşmaz.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İkili Teşkilat ve Merkezi Otorite Paradoksu
Hints
1
İkili teşkilatın (Doğu-Batı) yönetimsel avantajlarını ve dezavantajlarını düşünün.
2
Türklerde 'Devlet hanedanın ortak malıdır' anlayışının merkezi otoriteyi her zaman güçlendirip güçlendirmediğini sorgulayın.
3
Bir yönetimin 'mutlak' olması ile yetkilerin kardeşler arasında 'paylaştırılması' arasındaki mantıksal çelişkiye odaklanın.
Practice More
İstemi Yabgu'nun İpek Yolu siyaseti çerçevesinde Sasaniler ve Bizans ile kurduğu ittifakların kronolojisini incelemek, konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:2m 0s