Türkiye'de etkili olan yerel rüzgârların sıcaklık üzerindeki etkisi genellikle rüzgârın estiği yönün enlem değerleriyle (matematik konum) ilişkilidir. Ancak bazı rüzgârlar, ulaştıkları bölgenin yer şekilleri özelliklerine bağlı olarak, estikleri yönün normalde yaratması gereken sıcaklık etkisinden farklı bir durum ortaya çıkarabilirler.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi rüzgârın sıcaklık üzerindeki etkisinin "özel konum" şartlarıyla açıklandığına örnek oluşturur?
- ASamyeli (Keşişleme) rüzgârının yaz mevsiminde Güneydoğu Anadolu'da sıcaklığı ve buharlaşmayı aşırı artırması
- BLodos rüzgârının kış mevsiminde Marmara ve Ege Denizi üzerinden gelerek sıcaklığı mevsim normallerinin üzerine çıkarması
- CKıble rüzgârının Akdeniz kıyılarında tarım ürünlerinin olgunlaşma süresini kısaltması
- Kış mevsiminde kuzey sektörlü olmasına rağmen Karadeniz üzerinden gelen hava kütlelerinin Doğu Karadeniz Dağları'nı aşarak Rize çevresinde sıcaklığı artırmasıAnswer
- EPoyraz rüzgârının kış mevsiminde Doğu Anadolu'da dondurucu soğuklara ve kar yağışlarına neden olması
Answer
Kış mevsiminde kuzey sektörlü olmasına rağmen Karadeniz üzerinden gelen hava kütlelerinin Doğu Karadeniz Dağları'nı aşarak Rize çevresinde sıcaklığı artırması
Kuzeyden esen rüzgârların normalde sıcaklığı düşürmesi beklenirken, Doğu Karadeniz Dağları gibi yüksek yer şekillerini aşarak aşağı yönlü (subsidence) hareket etmesi, havanın sürtünme yoluyla ısınmasına neden olur. Bu durum 'Fön etkisi' olarak adlandırılır ve rüzgârın estiği enlemden ziyade bölgenin 'özel konum' (yer şekilleri) özelliklerinin bir sonucudur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Matematik Konum vs. Özel Konum (Fön Etkisi)
Hints
1
Türkiye'de güneyden esen rüzgârlar sıcaklığı artırırken kuzeyden esenler düşürür. Bu kuralın bozulduğu yeri bulun.
Practice More
Fön rüzgârlarının kışın Rize'de ve yazın Iğdır veya İç Anadolu'nun bazı bölgelerinde yarattığı sonuçları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s