Examkin

Question

Difficulty: Very hardYabancı Okullar Sorunu

Cumhuriyet’in ilk yıllarında Fransa ve Vatikan, Türkiye’deki okullarının müfredat ve denetim kurallarına itiraz ederek konuyu diplomatik bir nota ile Ankara’ya taşımış ve uluslararası bir konferans teklif etmiştir. Türk hükümeti ise bu talepleri kesin bir dille reddederek; konunun muhatabının dış işleri temsilcileri değil, doğrudan Milli Eğitim Bakanlığı (Maarif Vekaleti) olduğunu ilan etmiştir.

Türkiye’nin bu meselede herhangi bir diplomatik müzakereyi kabul etmeyerek sorunu tamamen bir 'iç mesele' olarak tanımlamasının en temel hukuki dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Lozan Barış Antlaşması’nda bu kurumların 'Türk kanun ve yönetmeliklerine tabi olacağı' hükmünün kesinleşmiş olmasıAnswer
  2. B
    Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye'deki tüm yabancı ve azınlık okullarının mülkiyetinin devlete geçirilmiş olması
  3. C
    Fransa ile imzalanan 1921 Ankara Antlaşması'nın yabancı okullara tam özerklik tanıyan maddelerinin yürürlükten kalkması
  4. D
    Milletler Cemiyeti’nin Musul Sorunu’nda Türkiye aleyhine karar vermesi üzerine uluslararası hukuka olan güvenin sona ermesi
  5. E
    Balkan Antantı ile bölge ülkelerinin Türkiye'nin eğitim politikalarına tam destek vereceğini taahhüt etmesi

Answer

Türkiye'nin bu meseleyi bir iç hukuk meselesi olarak görmesinin temel dayanağı, Lozan Barış Antlaşması'nda bu okulların Türk kanun ve yönetmeliklerine tabi olacağının hükme bağlanmış olmasıdır.
Doğru seçenek, Türkiye'nin tezinin temelini oluşturan hukuki dayanağı belirtmektedir. Lozan Barış Antlaşması'nda yabancı okulların Türk hukukuna ve idari kurallarına uyması şartı kesin olarak kabul edilmiştir. Türkiye bu maddeye dayanarak, 1924 Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve 1925 yönetmeliklerini (Türkçe dersleri, Türk müfettişler vb.) uygulama hakkını kendinde görmüştür. Fransa'nın bu konuyu diplomatik masaya taşıma isteği, Türkiye tarafından iç hukuka müdahale ve kapitülasyonların yeniden canlandırılması girişimi olarak değerlendirilmiş ve reddedilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Lozan Antlaşması'nın ilgili hükümlerini analiz etme
Antlaşma ile yabancı okulların Osmanlı döneminden kalan kapitülasyon tipi ayrıcalıkları kaldırılmıştır.
Uluslararası bir antlaşmada bu kurumların yerel hukuka tabi olacağı kabul edildiği için Türkiye egemenlik hakkını kullanmıştır.
2
1924 ve 1925 iç düzenlemelerini değerlendirme
Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve ardından çıkarılan yönetmeliklerle müfredat (Türkçe, Tarih, Coğrafya dersleri) ve denetim şartları belirlenmiştir.
Eğitim birliği ve milli kültürün korunması amacıyla bu düzenlemeler iç yetki alanında yapılmıştır.
3
Fransa'nın talebini reddetme mantığını kavrama
Türkiye, Fransa'nın görüşme talebini 'egemenlik hakkına müdahale' olarak nitelendirip masaya oturmamıştır.
Müzakere kabul edilseydi konu uluslararası bir nitelik kazanacak ve Türkiye'nin tam bağımsızlık ilkesi zedelenecekti.

Key Concept

Tam Bağımsızlık ve Eğitim Egemenliği

Hints

1
Türkiye bu sorunda neden 'muhatabımız diplomatlar değil, eğitim bakanlığıdır' demiş olabilir?
2
Bir meselenin uluslararası masaya taşınması, o ülkenin tam bağımsızlığına zarar verir mi?
3
Lozan Antlaşması'nda yabancı okulların statüsünün 'Türk iç hukukuna tabi' kılınmış olması en güçlü kozdur.

Practice More

Yabancı okullar meselesindeki bu 'iç mesele' tutumunu, nüfus mübadelesinde Milletler Cemiyeti'ne gidilmesi durumuyla kıyaslayarak aradaki farkı analiz ediniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Yabancı Okullar Sorunu

More questions from this topic